Warfaryna jest doustnym lekiem przeciwzakrzepowym, który zapobiega powstawaniu zakrzepów krwi lub je leczy. Lekarze przepisują warfarynę w takich schorzeniach, jak migotanie przedsionków, aby zapobiegać udarom, w leczeniu i profilaktyce zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej oraz osobom z mechanicznymi zastawkami serca.
Lek warfaryna jest również sprzedawany pod nazwami handlowymi, takimi jak Marevan, Warfarin Orion, Coumadin lub Jantoven. Warfaryna działa dobrze, gdy jest stosowana ostrożnie, ale lek ten wymaga regularnych badań krwi i uwagi ze względu na ważne skutki uboczne i interakcje z innymi lekami.
Mechanizm działania leku warfaryna
Warfaryna należy do klasy leków antagonistów witaminy K. Warfaryna blokuje enzym reduktazę epoksydową witaminy K, który jest niezbędny do regeneracji aktywnej witaminy K. Bez aktywnej witaminy K wątroba wytwarza mniejsze ilości czynników krzepnięcia II, VII, IX i X oraz białek regulacyjnych C i S. Obniżony poziom tych białek spowalnia tworzenie się skrzepów krwi i wydłuża czas krzepnięcia krwi. Lekarze monitorują działanie warfaryny za pomocą testu międzynarodowego współczynnika znormalizowanego i dostosowują dawkę, aby utrzymać ten pomiar w zakresie terapeutycznym dla danego schorzenia.
Skutki uboczne leku warfaryna
Skutki uboczne warfaryny to:
- Krwawienie (niewielkie i poważne) — główne i najczęstsze ryzyko
- Krwotok śródczaszkowy (krwawienie do mózgu)
- Krwawienie z przewodu pokarmowego
- Nadmierne siniaki, krwawienia z nosa i krew w moczu lub stolcu
- Martwica skóry (rzadka, ale poważna)
- Zespół fioletowych palców (rzadki)
- Wady wrodzone i krwawienie płodu w przypadku stosowania leku w czasie ciąży
- Wypadanie włosów i wysypka skórna
- Możliwe długotrwałe skutki dla kości (zwiększone ryzyko złamań przy długotrwałym stosowaniu).
Następnie wyjaśnimy skutki uboczne i podamy wskazówki, jak ich uniknąć lub je ograniczyć.
1. Krwawienie
Warfaryna obniża poziom aktywnych czynników krzepnięcia zależnych od witaminy K. Przy mniejszej ilości czynników krzepnięcia krew nie tworzy tak łatwo stabilnych skrzepów, więc niewielkie skaleczenia lub urazy wewnętrzne mogą powodować przedłużające się krwawienie. Jeśli wynik badania krzepnięcia krwi (międzynarodowy współczynnik znormalizowany) jest wyższy niż zakres docelowy, ryzyko krwawienia wzrasta.
Duże współczesne badania wskazują, że częstość występowania poważnych krwawień u osób przyjmujących doustne leki przeciwzakrzepowe wynosi od 20 do 30 przypadków na 1000 osób rocznie, czyli około 2-3% rocznie. Dokładna częstość zależy od wieku, innych chorób i wyniku badania krzepnięcia krwi. Największe ryzyko występuje w pierwszych tygodniach po rozpoczęciu przyjmowania leku oraz zawsze, gdy wynik badania krzepnięcia krwi wykracza poza zakres terapeutyczny.
Aby zmniejszyć ryzyko krwawienia, należy przyjmować lek dokładnie zgodnie z zaleceniami i regularnie wykonywać badania krwi w celu monitorowania krzepnięcia krwi. Należy utrzymywać stałe spożycie pokarmów bogatych w witaminę K (takich jak zielone warzywa liściaste), zamiast wprowadzać nagłe zmiany w diecie. Należy również unikać leków, suplementów diety lub alkoholu, które zwiększają ryzyko krwawienia, chyba że lekarz wyrazi na to zgodę. Wiele antybiotyków, leków przeciwgrzybiczych, leków przeciwdepresyjnych i produktów ziołowych zmienia działanie warfaryny. Niesteroidowe leki przeciwzapalne i aspiryna zwiększają ryzyko krwawienia.
W przypadku poważnego krwawienia należy natychmiast zgłosić się po pomoc: w przypadku silnego krwawienia lekarze mogą podać witaminę K i specjalne leki krzepnące, aby przyspieszyć krzepnięcie krwi i szybko odwrócić działanie warfaryny.
2. Krwotok śródczaszkowy (krwawienie w mózgu)
Mechanizm powodujący ogólne krwawienie może również powodować krwotok śródczaszkowy: uszkodzenie małego naczynia krwionośnego może spowodować gromadzenie się krwi wewnątrz czaszki. Krwawienie śródczaszkowe wiąże się z wysokim ryzykiem śmierci i niepełnosprawności.
Jest to rzadki, ale poważny efekt uboczny.
Aby zmniejszyć ryzyko, należy również utrzymywać ciśnienie krwi pod kontrolą, ponieważ niekontrolowane wysokie ciśnienie krwi zwiększa ryzyko krwawienia w mózgu.
Jeśli ryzyko krwawienia jest bardzo wysokie, należy omówić z lekarzem alternatywne leki. U wielu osób nowsze doustne leki przeciwzakrzepowe zmniejszają ryzyko krwotoku śródczaszkowego w porównaniu z warfaryną.
3. Krwawienie z przewodu pokarmowego i inne krwawienia wewnętrzne
Warfaryna sama w sobie nie powoduje wrzodów, ale zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia krwawienia z istniejącej zmiany — na przykład wrzodu trawiennego, zapalenia jelit lub choroby uchyłkowej — i utrudnia jego zatrzymanie.
Jak zmniejszyć to ryzyko:
- Lecz i zbadaj objawy żołądkowe lub jelitowe: jeśli masz objawy wrzodu trawiennego, poinformuj o tym lekarza, ponieważ leczenie wrzodu zmniejsza ryzyko krwawienia.
- Unikaj niesteroidowych leków przeciwzapalnych, chyba że są one zalecane i monitorowane.
- Jeśli potrzebujesz leków przeciwpłytkowych (na przykład aspiryny po założeniu stentu), skoordynuj ścisłą obserwację z kardiologiem lub hematologiem.
4. Martwica skóry wywołana warfaryną
W pierwszych dniach leczenia warfaryna szybciej obniża poziom białka C niż niektórych czynników krzepnięcia, co może powodować przejściową nierównowagę prozakrzepową w drobnych naczyniach skóry. W naczyniach krwionośnych skóry tworzą się małe skrzepy, a skóra może stać się bolesna, fioletowa, a następnie martwicza. Niedobór białka C lub białka S oraz inne zaburzenia krzepnięcia zwiększają to ryzyko.
Martwica skóry wywołana przez warfarynę występuje rzadko, u około 0,05% osób przyjmujących ten lek.
5. Zespół fioletowych palców
Zespół ten pojawia się kilka tygodni po rozpoczęciu przyjmowania leku warfaryna i jest zwykle spowodowany zatorowością kryształami cholesterolu z blaszki miażdżycowej; krwawienie związane z warfaryną do blaszek miażdżycowych może przyczynić się do przemieszczenia tych kryształów i spowodować bolesne fioletowe przebarwienia palców stóp.
Zespół fioletowych palców stóp występuje bardzo rzadko (u około jednego na pięć tysięcy osób stosujących warfarynę).
6. Wady wrodzone i krwawienie płodu (ciąża)
Warfaryna przenika przez łożysko i zakłóca procesy zależne od witaminy K u płodu. Narażenie na warfarynę w okresie tworzenia się narządów, szczególnie między szóstym a dwunastym tygodniem ciąży, może powodować charakterystyczne wady rozwojowe szkieletu i twarzy oraz inne problemy. Późniejsze narażenie na warfarynę stwarza ryzyko krwawienia płodu, w tym krwawienia śródczaszkowego. Z tego powodu lekarze unikają stosowania warfaryny w ciąży, jeśli to możliwe.
7. Wypadanie włosów, wysypka skórna i długotrwałe skutki dla kości
Wypadanie włosów i alergiczne reakcje skórne są znanymi działaniami niepożądanymi. Wypadanie włosów może wystąpić po rozpoczęciu przyjmowania leku warfaryna, ponieważ zmienia się normalny cykl wzrostu włosów.
Warfaryna wpływa na białka zależne od witaminy K, które biorą udział w metabolizmie kości, a niektóre badania obserwacyjne sugerują związek między długotrwałym stosowaniem warfaryny a wyższym ryzykiem złamań. Metaanalizy sugerują, że alternatywne leki, które nie blokują witaminy K, wiążą się z mniejszym ryzykiem złamań.
Należy zgłaszać lekarzowi utrzymujące się wypadanie włosów lub wysypkę skórną. Jeśli objawy są poważne, lekarz może rozważyć zmianę leku.
W celu zachowania zdrowia kości, jeśli zamierzasz stosować warfarynę przez długi czas, omów z lekarzem badania gęstości kości, suplementację wapnia i witaminy D oraz inne środki zapobiegające złamaniom.
Discussion about this post