Jak działa HAART (wysoce aktywna terapia antyretrowirusowa)

HAART to skrót od „wysoce aktywnej terapii antyretrowirusowej”, terminu ukutego pod koniec lat 90. w celu opisania skuteczności skojarzonych terapii lekowych stosowanych w leczeniu HIV. Termin ten jest dziś rzadziej używany, biorąc pod uwagę, że nowoczesne leki przeciwretrowirusowe są czymś więcej niż tylko „wysoce aktywnymi”, ale są w stanie zapewnić osobom z HIV oczekiwaną długość życia zbliżoną do normalnego i przedłużone, wolne od choroby zdrowie.KątKąt

Mimo to HAART pozostaje przełomowym punktem w pandemii HIV i fundamentem, na którym zbudowane są nowoczesne terapie antyretrowirusowe.

Tło

Przed HAART zastosowanie jednego lub dwóch leków przeciwretrowirusowych zapewniało ograniczoną kontrolę wirusa, skutkując szybkim niepowodzeniem leczenia i rozwojem oporności wielolekowej.

Dopiero wraz z wprowadzeniem w 1995 roku klasy leków zwanych inhibitorami proteazy lekarze byli w stanie połączyć trzy lub więcej leków w sposób, który powstrzymał replikację wirusa HIV na różnych etapach jego cyklu życiowego.

Zyski te zaobserwowano również w innych częściach świata, a ONZ dąży teraz do objęcia większości światowej populacji zarażonych wirusem HIV leków przeciwretrowirusowych i skutecznego zakończenia pandemii do 2030 roku.

Jak działają leki przeciwretrowirusowe

Leki antyretrowirusowe nie zabijają HIV; raczej blokują różne etapy cyklu życiowego wirusa — od momentu przyczepienia się do komórki do momentu, w którym tworzy nowe kopie siebie w celu zainfekowania innych komórek.

Kombinacja leków działa jak biologiczny „zespół tagów”, tłumiąc szeroki zakres wariantów HIV, które mogą istnieć w jednej populacji. Jeśli jeden lek nie jest w stanie stłumić określonego typu wirusa, zwykle mogą to zrobić inne.

Dzięki utrzymywaniu populacji wirusów całkowicie stłumionej (niewykrywalnej), w krwiobiegu jest mniej krążących wirusów i mniej możliwości mutacji wirusa w odmianę lekooporną.

Klasy leków

W przeszłości HAART był utożsamiany z terapią trójlekową. Obecnie, ze względu na ulepszoną farmakokinetykę, niektóre terapie antyretrowirusowe składają się tylko z dwóch leków.

Obecnie istnieje sześć klas leków przeciwretrowirusowych zdolnych do leczenia HIV, z których każda hamuje określony etap cyklu życia wirusa:

• Inhibitory wejścia/przywiązania
• Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (NNRTI)
• Nukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (NRTI)
• Inhibitory proteazy (PI)
• Inhibitory integrazy (INI)
• Wzmacniacze farmakokinetyczne („leki przypominające”)

Od 2021 r. istnieje 26 pojedynczych leków przeciwretrowirusowych licencjonowanych przez Food and Drug Administration (FDA), a także 22 leki złożone o ustalonej dawce składające się z dwóch lub więcej środków przeciwretrowirusowych.

Korzyści

Oprócz zapobiegania progresji choroby u osób z HIV, powszechne stosowanie leków przeciwretrowirusowych może odwrócić wskaźniki infekcji w wielu populacjach wysokiego ryzyka. Strategia ta, znana jako leczenie jako zapobieganie, ma na celu zmniejszenie „społecznego obciążenia wirusowego” w populacji, co utrudnia rozprzestrzenianie się infekcji.

Te same cele można osiągnąć na poziomie indywidualnym. Według przełomowego badania opublikowanego w wydaniu The Lancet z maja 2019 r. osiągnięcie i utrzymanie niewykrywalnego miana wirusa zmniejsza ryzyko przeniesienia wirusa HIV do zera.

Przy odpowiednich środkach ostrożności pary heteroseksualne mogą nawet bezpiecznie rodzić dzieci, gdy jeden z partnerów jest zarażony wirusem HIV, a drugi nie.

Takie odkrycia tylko podkreślają potrzebę wczesnych testów i leczenia.

HAART zmienił przebieg pandemii AIDS na przełomie XX i XXI wieku. Korzyści dotyczyły nie tylko osób z HIV, ale także innych osób z ich otoczenia.

Obecnie leki przeciwretrowirusowe można stosować nawet u osób niezakażonych, aby jeszcze bardziej zmniejszyć ryzyko infekcji. Przyjmując jedną tabletkę dziennie, osoba niezarażona wirusem HIV może zmniejszyć ryzyko zarażenia wirusem nawet o 99%.

Strategia ta, znana jako profilaktyka przedekspozycyjna (PrEP), jest obecnie zalecana osobom o wysokim ryzyku infekcji, w tym parom o niezgodności serologicznej (o statusie mieszanym), przyjmującym narkotyki drogą iniekcji oraz tym, którzy angażują się w chroniony seks analny lub pochwowy.