Jak diagnozowana jest fobia

Osoby, które mają specyficzną fobię, zwaną także prostą fobią, doświadczają nadmiernego i uporczywego lęku i/lub unikania określonych obiektów lub sytuacji. Powszechnymi typami fobii specyficznych są te dotyczące wzrostu lub niektórych zwierząt, takich jak pająki.

Fobia to rodzaj zaburzenia lękowego. Chociaż w niektórych okolicznościach często odczuwa się niepokój, osoby z fobiami odczuwają lęk nieproporcjonalny do rzeczywistego niebezpieczeństwa spowodowanego sytuacją lub obiektem.

Fobie specyficzne rozwijają się zwykle w późnym dzieciństwie lub wczesnej młodości. Diagnoza zaburzenia zostanie postawiona klinicznie przez lekarza zdrowia psychicznego przy użyciu określonych kryteriów opisanych w Podręczniku diagnostyczno-statystycznym zaburzeń psychicznych (DSM-5).

Profesjonalne pokazy

Lekarz pierwszego kontaktu może przeprowadzić wstępne badanie przesiewowe. Następnie skieruje Ciebie lub Twoją ukochaną osobę do licencjonowanego specjalisty zdrowia psychicznego, który może postawić oficjalną diagnozę i potencjalne leczenie.

Diagnoza ta będzie oparta na dokładnym wywiadzie klinicznym z zastosowaniem kryteriów opisanych w DSM-5, który zawiera kryteria diagnostyczne Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego.

Podczas wywiadu Ty lub Twoja ukochana osoba zostaniesz zapytany o objawy, których doświadczasz. Specjalista ds. zdrowia psychicznego przeprowadzi również wywiad medyczny i rodzinny. Mogą zadawać pytania, na przykład, czy inni członkowie rodziny mieli fobie i jakie doświadczenia lub traumy mogły wywołać fobię.

Według DSM-5 diagnoza fobii specyficznej wymaga:

• Zaznaczony strach lub niepokój o konkretny obiekt lub sytuację
• Że fobiczny przedmiot lub sytuacja prawie zawsze wywołuje natychmiastowy strach lub niepokój
• Że fobiczny obiekt lub sytuacja są aktywnie unikane lub znoszone z intensywnym strachem lub niepokojem

Kryteria wymagają, aby strach, niepokój i unikanie:

• są nieproporcjonalne do rzeczywistego zagrożenia, jakie stwarza konkretny obiekt lub sytuacja oraz do kontekstu społeczno-kulturowego;
• Powodować klinicznie istotny stres lub upośledzenie społeczne, zawodowe lub inne ważne obszary funkcjonowania
• Są trwałe, zwykle trwają sześć miesięcy lub dłużej

DSM-5 wymaga również, aby objawy innego zaburzenia psychicznego nie wyjaśniały lepiej zaburzenia.

Początek

Spośród wszystkich zaburzeń lękowych, fobie specyficzne mają jeden z najwcześniejszych okresów zachorowania. Według metaanalizy z 2017 r. średni wiek wystąpienia fobii specyficznych wynosi 11 lat.

Fobie specyficzne mają wysoką współwystępowanie, gdy występuje jedno lub więcej innych zaburzeń zdrowia psychicznego, szczególnie po pojawieniu się fobii.

Badanie z 2019 r., które przeanalizowało ankiety dotyczące zdrowia psychicznego przeprowadzone przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) w 16 krajach na całym świecie, wykazało, że fobie specyficzne w dzieciństwie były związane z niekorzystnymi skutkami dla zdrowia psychicznego przez całe życie.

Badanie wykazało również, że rozwój fobii społecznych w dzieciństwie zwiększa nasilenie innych zaburzeń psychicznych, których doświadcza dana osoba.

To normalne, że dzieci i młodzież doświadczają pewnego rodzaju strachu w pewnym momencie swojego rozwoju. Oznacza to, że nie zawsze mają specyficzne fobie.

Określanie podtypów

Zgodnie z DSM-5, fobie specyficzne można podzielić na następujące kategorie ogólne:

• Zwierzęta: takie jak pająki (arachnofobia), owady (entomofobia) i psy (cynofobia)

• Środowiska naturalne: takie jak wysokości (akrofobia), burze (astrafobia) i woda (hydrofobia)

• Pewne sytuacje: np. samoloty (aerofobia), windy i zamknięte przestrzenie

• Uraz po wstrzyknięciu krwi: taki jak igły (aichmofobia) i inwazyjne procedury medyczne

• Inne typy: W tym unikanie sytuacji, które mogą prowadzić do zakrztuszenia się, wymiotów lub zachorowania, a u dzieci unikanie głośnych dźwięków lub postaci w kostiumach (strach przed klaunami jest nazywany koulrofobią)

Podczas diagnozy specjalista ds. zdrowia psychicznego określi, do której kategorii należy dana fobia.

Diagnoza różnicowa

Jednym z najważniejszych kroków w identyfikacji konkretnej fobii jest ustalenie, czy jej objawy można lepiej wyjaśnić innym zaburzeniem. Jest to ważne, ponieważ chociaż mogą wydawać się podobne, są traktowane na różne sposoby.

Podczas diagnozy specjalista ds. zdrowia psychicznego będzie musiał ustalić, że objawy, których doświadczasz, nie są lepiej wyjaśnione objawami innych zaburzeń, zwłaszcza innych zaburzeń lękowych.

Najczęstsze zaburzenia, które mogą lepiej wyjaśnić objawy fobii specyficznych, to:

Agorafobia

Agorafobia charakteryzuje się wyraźnym strachem lub niepokojem związanym z sytuacjami, w tym korzystaniem z transportu publicznego, staniem w kolejce lub przebywaniem w tłumie, przebywaniem poza domem oraz przebywaniem na otwartych lub zamkniętych przestrzeniach, takich jak sklepy lub teatry.

Osoba boi się lub unika takich sytuacji z powodu obaw, że ucieczka może być trudna, jeśli wpadnie w panikę lub inne objawy obezwładniające.

Nerwica natręctw

Zaburzenie obsesyjno-kompulsywne (OCD) to przewlekły stan zdrowia psychicznego, który obejmuje niekontrolowane i niechciane myśli (obsesje) i/lub zachowania (kompulsje), które często są powtarzalne i mają na celu zmniejszenie lęku.

Według DSM-5, jeśli występują objawy, takie jak strach, lęk lub unikanie przedmiotów lub sytuacji związanych z obsesjami, wówczas zaburzenie można lepiej opisać jako zaburzenie obsesyjno-kompulsywne, a nie specyficzne fobie.

Zespołu stresu pourazowego

Zespół stresu pourazowego (PTSD) to stan zdrowia psychicznego, w którym walczysz o powrót do zdrowia długo po tym, jak doświadczyłeś lub byłeś świadkiem głęboko przerażającego wydarzenia.

Według DSM-5 objawy mogą być lepiej wyjaśnione przez PTSD niż specyficzne fobie, jeśli strach, niepokój lub unikanie są połączone z przypomnieniami o traumatycznych wydarzeniach.

Zaburzenia lękowe związane z separacją

Lęk separacyjny to stan, w którym osoba odczuwa skrajny strach lub rozpacz, gdy jest oddzielona od emocjonalnego przywiązania, takiego jak rodzic, ukochana osoba lub miejsce, w którym czuje się bezpiecznie, jak jego dom.

Według DSM-5 strach, niepokój lub unikanie związane z separacją od domu lub postaciami przywiązania można lepiej wyjaśnić zaburzeniem lęku separacyjnego niż specyficznymi fobie.

Fobia społeczna

Zespół lęku społecznego (SAD) wiąże się z lękiem przed sytuacjami społecznymi, w tym występowaniem lub mówieniem przed innymi z obawy przed negatywną oceną. Jako takie, strach, niepokój i unikanie sytuacji społecznych mogą być lepiej wyjaśnione przez zespół lęku społecznego niż specyficzne fobie, zgodnie z DSM-5.

Laboratoria i testy

Nie ma testów laboratoryjnych, które mogą zdiagnozować konkretną fobię. Jedynym sposobem zdiagnozowania konkretnej fobii jest zapoznanie się z kryteriami w DSM-5.

Testowanie samodzielne/w domu

Diagnozę fobii musi postawić specjalista zdrowia psychicznego. Jednak rozpoznanie znaków może pomóc w jak najszybszym uzyskaniu pomocy. Jest to ważne, ponieważ wczesne leczenie zwiększa szansę na pomyślny powrót do zdrowia.

Wiele osób ze specyficznymi fobiami może zdawać sobie sprawę, że ich lęki są irracjonalne. Jednak nawet myślenie o zmierzeniu się z obiektem lub sytuacją ich fobii może powodować poważne objawy lękowe.

Oznaki, że możesz mieć fobię, obejmują:

• Mieć irracjonalne lub nadmierne zamartwianie się napotkaniem budzącego lęk obiektu lub sytuacji
• Podejmij aktywne kroki, aby uniknąć budzącego lęk obiektu lub sytuacji
• Doświadcz natychmiastowego intensywnego niepokoju po napotkaniu budzącego lęk obiektu lub sytuacji
• Znosić nieuniknione przedmioty i sytuacje z intensywnym niepokojem

Jeśli zmieniłeś swoje życie w jakiś sposób z powodu strachu lub niepokoju, którego doświadczasz, może to być oznaką, że masz specyficzną fobię. Stopień, w jakim to zrobiłeś, będzie zależał od rodzaju fobii, której doświadczasz.

Na przykład niektóre fobie dotyczą niektórych zwierząt, takich jak pająki (arachnofobia) lub psy (cynofobia). W takich przypadkach możesz unikać lub usuwać się z sytuacji, w których spotykasz te zwierzęta.

W innych przypadkach, gdy konkretna fobia jest związana z czymś, czego nie można tak łatwo uniknąć, fobia mogła spowodować, że poważnie zmieniłeś swoje życie. Na przykład fobia wysokości (akrofobia) może uniemożliwiać pracę w określonym budynku lub jazdę określoną trasą.

Chociaż może to być bardzo przygnębiające, jeśli ty lub twoja ukochana osoba ma specyficzne fobie, pamiętaj, że dostępne jest skuteczne leczenie i że jak najwcześniejsze poszukiwanie pomocy zwiększa szansę na pomyślne wyzdrowienie.

Jeśli masz ukochaną osobę, która doświadcza określonych fobii, pamiętaj, że jest to zaburzenie zdrowia psychicznego i nie może kontrolować swoich objawów. Pomóż im szukać pomocy i porozmawiaj ze specjalistą ds. zdrowia psychicznego o tym, czego doświadczają.