Zespół policystycznych nerek (PKD): podstawy

Zespół policystycznych nerek (PKD) jest specyficzną genetyczną postacią choroby nerek. Jak sugeruje termin, „poli”-torbielowaty odnosi się do obecności wielu torbieli (zamkniętych, pustych worków, czasem wypełnionych płynem) w nerkach. Torbiele nerkowe na ogół nie są rzadkością, ale rozpoznanie torbieli w nerkach niekoniecznie jest PKD.

W rzeczywistości PKD jest tylko jednym z wielu powodów, dla których dana osoba może rozwinąć torbiele w nerkach. To właśnie specyficzne dziedziczenie genetyczne i przebieg PKD sprawiają, że jest to bardzo specyficzna jednostka. Nie jest to łagodna choroba, a duża część pacjentów może zauważyć, że ich nerki zmniejszają się do niewydolności, co wymaga dializy lub przeszczepu nerki.

Inne rodzaje torbieli

Inny rodzaj torbieli nerkowych (które nie są torbielami związanymi z PKD) obejmują:

• Proste, łagodne cysty, które zwykle są łagodnym skutkiem procesu starzenia. Prawie 12% osób w wieku od 50 do 70 lat i 22,1% wszystkich osób w wieku powyżej 70 lat będzie miało co najmniej jedną torbiel w nerce.
• Złośliwy (gdy torbiele mogą być reprezentatywne dla raka nerek, czasami nazywane torbielami złożonymi).
• Nabyta, jak u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek (PChN).

W związku z tym, gdy torbiele zostaną zauważone w nerkach, następnym krokiem jest rozróżnienie, czy jest to łagodny objaw związany z wiekiem, PKD, czy coś innego.

Genetyka

PKD jest stosunkowo częstą chorobą genetyczną, dotykającą prawie 1 na 500 osób i pozostaje główną przyczyną niewydolności nerek. Choroba jest zwykle dziedziczona po jednym z rodziców (90 procent przypadków) lub, rzadziej, rozwija się „de-novo” (tzw. mutacja spontaniczna).

Zrozumienie genetyki PKD jest niezbędne do zrozumienia objawów i przebiegu choroby. Sposób dziedziczenia z rodzica na dziecko rozróżnia oba rodzaje PKD.

Autosomalna dominująca PKD (AD-PKD) jest najczęstszą postacią dziedziczną i 90% przypadków PKD to właśnie ten typ. Objawy zwykle rozwijają się w późniejszym okresie życia w wieku od 30 do 40 lat, chociaż nie są nieznane objawy w dzieciństwie.

Nieprawidłowe geny mogą być tak zwanymi genami PKD1, PKD2 lub PKD3. Który z tych genów ma mutację i jakiego rodzaju może to być mutacja, ma ogromny wpływ na oczekiwany wynik PKD. Na przykład gen PKD1, który znajduje się na chromosomie 16, jest najczęstszym miejscem mutacji obserwowanym w 85% przypadków ADPKD. Defekty w genie (podobnie jak w przypadku innych mutacji) prowadzą do zwiększonego wzrostu komórek nabłonkowych w nerce i późniejszego powstania torbieli.

Autosomalna recesywna PKD (AR-PKD) występuje znacznie rzadziej i może rozpocząć się wcześnie, nawet gdy dziecko rozwija się w czasie ciąży. Jednym z powodów, dla których ten typ PKD jest rzadki, jest to, że chorzy zwykle nie żyją wystarczająco długo, aby rozmnażać się i przekazywać mutację swoim dzieciom.

Ponownie, podsumowując, 90% przypadków PKD jest dziedzicznych, a spośród dziedziczonych typów 90 procent to przypadki autosomalne dominujące. Stąd pacjenci z PKD najczęściej mają autosomalną dominującą PKD (AD-PKD).

Dotkliwość i lokalizacja mutacji

Miejsce mutacji będzie miało wpływ na przebieg choroby. W przypadku mutacji PKD2 torbiele rozwijają się znacznie później, a niewydolność nerek zwykle występuje dopiero w połowie lat 70. XX wieku. Porównaj to z mutacjami genu PKD1, u których u pacjentów po pięćdziesiątce może rozwinąć się niewydolność nerek.

Pacjenci z mutacjami PKD2 często nie są nawet świadomi historii rodzinnej PKD. W takim przypadku zawsze jest całkowicie możliwe, że przodek niosący mutację zmarł, zanim choroba była na tyle ciężka, że ​​wywołała objawy lub wymagała dializy.

Objawy

W PKD można zaobserwować różne objawy. Typowe przykłady to:

• Ból w bokach spowodowany powiększeniem nerek
• Infekcje dróg moczowych

• Kamienie nerkowe (z powodu wolnego przepływu moczu w cystach)

• Torbiele mogą występować również w innych narządach, takich jak wątroba i trzustka
• Pacjenci mają tendencję do wysokiego ciśnienia krwi, biorąc pod uwagę rolę nerek w regulacji ciśnienia krwi

Diagnoza

Chociaż mutacje PKD są zwykle obecne po urodzeniu, torbiele nerki mogą nie być widoczne w tym czasie. W ciągu pierwszych kilkudziesięciu lat torbiele te rozwijają się w worki wypełnione płynem, w którym to czasie mogą zacząć wywoływać objawy lub oznaki do czasu, gdy ktoś osiągnie wiek 30 lat. Jednak zaawansowanie choroby nerek do punktu niepowodzenia może trwać dziesiątki lat. odtąd.

Większość osób, które znają rodzinną historię PKD, ma niski próg rozpoznania PKD, ponieważ zarówno pacjenci, jak i lekarze doskonale zdają sobie sprawę z silnego rodzinnego charakteru choroby. W przypadkach, w których historia rodzinna może nie być znana lub wydaje się „normalna”, diagnoza jest trudniejsza i wymaga oceny przez nefrologa. W tym przypadku chory rodzic mógł umrzeć, zanim choroba miałaby szansę na rozwinięcie się i zakończenie stadium choroby nerek. Wreszcie, jeśli jest to przypadek „spontanicznej mutacji”, u żadnego z rodziców może nie być PKD.

Wstępną diagnozę PKD dokonuje się na podstawie badań obrazowych, takich jak USG lub tomografia komputerowa. Jednak to, że ktoś ma wiele torbieli w nerkach, niekoniecznie oznacza, że ​​ma PKD. Może to być po prostu przypadek zbyt wielu prostych torbieli lub innych możliwości, takich jak torbielowata choroba nerek (to nie to samo, co PKD).

Gdy diagnoza jest wątpliwa, testy genetyczne mogą potwierdzić lub obalić diagnozę. Testy genetyczne są jednak zazwyczaj drogie i dlatego są najczęściej stosowane, gdy diagnoza jest niejednoznaczna.

Przebieg choroby

Jak długo u osób z PKD rozwinie się niewydolność nerek? Być może jest to pytanie numer jeden, które będą miały osoby z nowo zdiagnozowaną PKD. W najgorszym przypadku, gdy pacjenci dojdą do całkowitej niewydolności nerek, wymagającej dializy lub przeszczepu, czynność nerek (GFR) może ulec pogorszeniu o około 5 punktów rocznie. Dlatego ktoś, kto zaczyna z GFR wynoszącym 50, może osiągnąć GFR wynoszący pięć w ciągu około dziewięciu lat, kiedy to z pewnością może być wymagana dializa lub przeszczep.

Należy zauważyć, że nie każdy pacjent z PKD koniecznie ulegnie całkowitej niewydolności nerek. Trzeba jeszcze podkreślić, że nie każdy z PKD będzie musiał przejść do punktu, w którym będzie potrzebować dializy. Pacjenci z mutacją genu PKD2 mają oczywiście większą szansę na uniknięcie całkowitej niewydolności nerek. Dlatego w sumie mniej niż połowa przypadków PKD zostanie zdiagnozowana w ciągu życia pacjenta, ponieważ choroba może być niema klinicznie.