Co to jest lęk napadowy?

Każdy czasami doświadcza uczucia niepokoju i paniki. To naturalna reakcja na stresujące lub niebezpieczne sytuacje. Jednak osoba z lękiem napadowym regularnie odczuwa niepokój, stres i panikę, często bez ostrzeżenia lub oczywistego wyzwalacza.

National Institute of Mental Health informuje, że każdego roku około 2,7% dorosłej populacji Stanów Zjednoczonych doświadcza lęku napadowego. Około 44,8% tych osób doświadcza przypadków lęku napadowego, które są klasyfikowane jako „poważne”.

Chociaż objawy lęku napadowego mogą być przytłaczające i przerażające, można je leczyć i poprawiać. Poszukiwanie leczenia jest najważniejszą częścią zmniejszania objawów i poprawy ogólnej jakości życia.

Jak lęk napadowy wpływa na ludzi?

Zaburzenie paniki powoduje nawracające ataki paniki, często bez wyraźnego powodu. Ataki paniki mogą być przerażające, szczególnie gdy doświadczasz ich po raz pierwszy. Obejmują nagłe uczucia przerażenia, które uderzają bez ostrzeżenia. Epizody te mogą wystąpić w dowolnym momencie, nawet podczas snu.

Zgodnie z wydaniem podręcznika diagnostycznego i statystycznego zaburzeń psychicznych z 2013 r. (znanego jako DSM-5) atak paniki charakteryzuje się czterema lub więcej z następujących objawów:

• Kołatanie serca, łomotanie serca lub przyspieszone tętno
• Wyzysk
• Drżenie lub drżenie
• Wrażenia duszności lub duszności
• uczucie zadławienia
• Ból w klatce piersiowej lub dyskomfort
• Nudności lub ból brzucha
• Zawroty głowy, niepewność, oszołomienie lub omdlenie
• Poczucie nierzeczywistości (derealizacja) lub oderwania od siebie (depersonalizacja)
• Strach przed utratą kontroli lub zwariowaniem
• Strach przed śmiercią
• uczucie drętwienia lub mrowienia (parestezje)
• Dreszcze lub odczucia gorąca

DSM-5 wymienia dwa oddzielne i odrębne typy ataków paniki: oczekiwane ataki paniki i nieoczekiwane ataki paniki.

• Oczekiwane ataki paniki są przewidywane, gdy dana osoba jest poddawana konkretnym sygnałom lub wyzwalaczom paniki. Na przykład ktoś, kto boi się zamkniętych przestrzeni (klaustrofobia), może spodziewać się ataków paniki w ciasnym miejscu.

• Nieoczekiwane ataki paniki nie towarzyszą żadnym oczywistym lub świadomym sygnałom ani wyzwalaczom i mogą się zdarzyć bez ostrzeżenia.

Lęk napadowy zwykle zaczyna się w późnym okresie dojrzewania lub wczesnej dorosłości. Chociaż lęk napadowy często zaczyna się między 21 a 35 rokiem życia,  

Wyniki National Comorbidity Survey sugerują, że lęk napadowy występuje częściej u kobiet niż u mężczyzn. Badanie oparte na danych z ankiety wykazało, że diagnoza zespołu lęku napadowego w ciągu całego życia była około 2,5 razy częstsza u kobiet niż u mężczyzn.

Zapobieganie

Istnieje kilka technik, które możesz wypróbować, aby powstrzymać atak paniki, gdy się zacznie:

• Głębokie oddychanie: Wykazano, że ćwiczenia oddechowe pomagają radzić sobie z atakami paniki. Staraj się oddychać powoli i głęboko, koncentrując się na każdym oddechu.

• Zrelaksuj swoje ciało: Uwolnienie napięcia w całym ciele może naprawdę pomóc ci zachować spokój podczas ataku paniki. Zanotuj w myślach każdy obszar swojego ciała, celowo odprężając każdy z nich po kolei.

• Znajdź spokojne miejsce: Widoki i dźwięki często mogą nasilić atak paniki. Jeśli to możliwe, postaraj się znaleźć spokojne miejsce, w którym możesz skupić się na oddychaniu i innych strategiach radzenia sobie.

• Pamiętaj, że to minie: podczas ataku paniki warto pamiętać, że te uczucia przeminą, niezależnie od tego, jak przerażające mogą się wtedy wydawać. Spróbuj przyznać, że jest to krótki okres skoncentrowanego niepokoju i wkrótce minie.

Skąd mam wiedzieć, czy mam zespół lęku napadowego?

Objawy

Osoby z lękiem napadowym mogą mieć:

• Nagłe i powtarzające się ataki paniki przytłaczającego niepokoju i strachu
• Poczucie braku kontroli lub strach przed śmiercią lub zbliżającą się zagładą podczas ataku paniki
• Fizyczne objawy podczas ataku paniki, takie jak bicie lub przyspieszone bicie serca, pocenie się, dreszcze, drżenie, problemy z oddychaniem, osłabienie lub zawroty głowy, mrowienie lub drętwienie rąk, ból w klatce piersiowej, ból brzucha i nudności
• Intensywna obawa o to, kiedy nastąpi kolejny atak paniki
• Strach lub unikanie miejsc, w których w przeszłości miały miejsce napady paniki

Diagnoza

Nie każdy, kto ma ataki paniki, ma zaburzenia paniki. Aby otrzymać diagnozę zespołu lęku napadowego, osoba musi doświadczać spontanicznych ataków paniki bez wyraźnego wyzwalacza.

Ponadto po co najmniej jednym ataku paniki następuje co najmniej jeden miesiąc osoby, która obawia się, że będzie miała więcej ataków i spowoduje zmianę zachowania, co często obejmuje unikanie sytuacji, które mogą wywołać atak.

Ważne jest, aby pamiętać, że diagnoza lęku napadowego musi wykluczyć inne potencjalne przyczyny ataku paniki (lub zdarzenia, które wydaje się takie):

• Ataki nie są spowodowane bezpośrednimi fizjologicznymi skutkami substancji (takich jak zażywanie narkotyków lub lekarstwa) lub ogólnym stanem zdrowia.
• Ataki nie są lepiej wytłumaczone innym zaburzeniem psychicznym. Mogą to być fobia, zaburzenie obsesyjno-kompulsywne, zespół stresu pourazowego lub zespół lęku separacyjnego.

Przyczyny paniki

Podobnie jak w przypadku wielu schorzeń psychicznych, dokładna przyczyna lęku napadowego nie jest w pełni zrozumiała. Uważa się, że lęk napadowy jest prawdopodobnie spowodowany kombinacją czynników:

• Wiek: Lęk napadowy zwykle rozwija się między 21 a 35 rokiem życia.

• Płeć: Według Narodowego Instytutu Zdrowia Psychicznego kobiety mają ponad dwukrotnie większe ryzyko wystąpienia lęku napadowego niż mężczyźni.

• Genetyka: Jeśli masz bliskiego biologicznego członka rodziny z lękiem napadowym, jest znacznie bardziej prawdopodobne, że zachorujesz. Jednak aż połowa lub więcej osób z lękiem napadowym nie ma bliskich krewnych z tą chorobą.

• Trauma: Przeżycie traumatycznego wydarzenia, takiego jak bycie ofiarą przemocy fizycznej lub seksualnej, może również zwiększyć ryzyko wystąpienia lęku napadowego.

• Przemiany życiowe: Przechodzenie przez życiową zmianę lub trudne wydarzenie życiowe, w tym śmierć bliskiej osoby, rozwód, małżeństwo, posiadanie dziecka lub utrata pracy, może również zwiększyć ryzyko.

Jak mogę uzyskać pomoc, jeśli mam lęk napadowy?

Celem leczenia lęku napadowego jest zmniejszenie liczby napadów paniki i złagodzenie nasilenia objawów.

Pierwszym krokiem jest wizyta u lekarza, aby upewnić się, że nie ma fizycznego problemu powodującego objawy. Jeśli zostanie zdiagnozowana panika, specjalista od zdrowia psychicznego może z Tobą pracować nad najlepszym sposobem leczenia.

Główne opcje leczenia to psychoterapia i leki, przy czym ważną rolę odgrywa również dbanie o siebie.

Psychoterapia

Kilka rodzajów podejść psychoterapeutycznych okazało się skutecznych w przypadku lęku napadowego. Rodzaj psychoterapii (terapia rozmowa) zwana terapią poznawczo-behawioralną (CBT) jest często zalecana przez Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne jako przydatne leczenie pierwszego rzutu lęku napadowego. CBT uczy różnych sposobów myślenia, zachowania i reagowania na uczucia, które pojawiają się wraz z atakiem paniki. Ataki mogą zacząć zanikać, gdy nauczysz się inaczej reagować na fizyczne odczucia lęku i strachu, które pojawiają się podczas ataków paniki. Psychoterapia psychodynamiczna skoncentrowana na panice to kolejne podejście, które koncentruje się na badaniu niektórych podstawowych konfliktów, które mogą przyczyniać się do objawów paniki.

Lek

Leki nie wyleczą zaburzeń lękowych, ale mogą znacznie złagodzić objawy. Świadczeniodawcy mogą przepisywać różne rodzaje leków, aby pomóc w leczeniu lęku napadowego.

• Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI): są powszechnie stosowane w leczeniu depresji, ale są również pomocne w przypadku objawów lęku napadowego.

• Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI): Podobnie jak SSRI, są one powszechnie stosowane w leczeniu depresji, ale są również pomocne w przypadku objawów lęku napadowego.

• Benzodiazepiny: które są lekami uspokajającymi, są niezwykle skuteczne w szybko zmniejszających się objawach napadu paniki, ale mogą wyrabiać nawyki, powodując uzależnienie psychiczne lub fizyczne. Dlatego Twój lekarz przepisze je tylko na krótki okres, jeśli ich potrzebujesz.

SSRI i SNRI mogą również powodować działania niepożądane, takie jak bóle głowy, nudności, zmniejszone podniecenie lub zainteresowanie seksem lub trudności ze snem. Porozmawiaj ze swoim lekarzem o wszelkich skutkach ubocznych i nigdy nie przerywaj leków na receptę bez rozmowy z lekarzem.

Dbanie o siebie

Podczas gdy ataki paniki i zaburzenia paniki odnoszą korzyści z profesjonalnego leczenia, te kroki samoopieki mogą pomóc w radzeniu sobie z objawami.

• Bądź aktywny fizycznie: regularne ćwiczenia nie tylko pomagają zmniejszyć stres i niepokój, ale także zmniejszają częstotliwość ataków paniki.

• Unikaj kofeiny, alkoholu, palenia i narkotyków: wszystko to może wywołać lub pogorszyć ataki paniki.

• Wysypiaj się: zaburzenia snu i panika mogą być błędnym kołem. Osoby z lękiem napadowym często mają problemy ze snem, a wynikający z tego brak snu może skutkować większymi objawami lęku napadowego.

• Wypróbuj medytację uważności: Nauka technik medytacji uważności okazała się skuteczna dla osób z zaburzeniami lękowymi, które mają skłonność do częstych zmartwień, nerwowości i negatywnego myślenia.

Medycyna alternatywna

Niektóre osoby z lękiem napadowym będą szukać medycyny komplementarnej i alternatywnej, takiej jak suplementy ziołowe, jako sposobu na radzenie sobie z objawami.

Przegląd systematyczny kilku badań w 2010 r. wykazał, że istnieją dowody na stosowanie suplementów ziołowych zawierających ekstrakty z passiflory lub kavy w leczeniu objawów i zaburzeń lękowych.

Powinieneś zdawać sobie sprawę z zagrożeń związanych z przyjmowaniem leków ziołowych, a w szczególności z ich możliwości interakcji z lekami na receptę. Zawsze porozmawiaj ze swoim lekarzem przed przyjęciem jakichkolwiek suplementów.

Lęk napadowy może być przerażający, ale jest stanem uleczalnym. Nieleczona panika może stać się bardzo wyniszczającą i izolującą chorobą. Jeśli cierpisz na to, ważne jest, abyś jak najszybciej zwrócił się o pomoc medyczną. Dzięki psychoterapii, lekom i zmianom stylu życia można skutecznie radzić sobie z lękiem napadowym.