Przyczyny i czynniki ryzyka narkolepsji

Stosunkowo rzadki stan, narkolepsja jest zaburzeniem neurologicznym, które powoduje skrajną senność w ciągu dnia (EDS), która jest niezdolnością do pozostania w stanie czuwania i napadami niekontrolowanej senności. Chociaż dokładne przyczyny tego stanu nie są znane, wiąże się to z niedoborami pewnej substancji chemicznej, hipokretyny, w podwzgórzu mózgu.

Ten neuropeptyd lub białko mózgowe pomaga między innymi regulować cykle snu i czuwania. Badania wykazały, że większość osób narkoleptycznych ma poważnie zmniejszoną ilość komórek mózgowych, które wydzielają hipokretynę.

Przyczyny redukcji tych komórek nie są do końca jasne, chociaż badania wskazują, że narkolepsja jest zaburzeniem autoimmunologicznym, w którym układ odpornościowy atakuje komórki organizmu. Tego rodzaju zaburzenia zwykle mają składnik genetyczny, więc dziedziczność prawdopodobnie jest również czynnikiem narkolepsji.

Najczęstsze przyczyny

Istnieją trzy rodzaje narkolepsji i chociaż wciąż pojawiają się pytania dotyczące ich dokładnych przyczyn, naukowcy zaczęli szukać odpowiedzi. Wydaje się, że każdy typ ma inne przyczyny. Oto szybki podział.

Narkolepsja typu 1

Narkolepsja typu 1 jest również znana jako narkolepsja z katapleksją. W takich przypadkach EDS i innym objawom towarzyszą chwilowe napady osłabienia mięśni i niemożność poruszania się.

Naukowcy odkryli, że osoby z tym typem mają od 80% do 90% neuronów emitujących hipokretynę, których brakuje w podwzgórzu, czyli części mózgu, która reguluje cykle snu, głód i temperaturę ciała. Coraz więcej dowodów wskazuje, że te redukcje są spowodowane chorobą autoimmunologiczną, w której układ odpornościowy organizmu atakuje te komórki.

Narkolepsja typu 2

Narkolepsja typu 2 to narkolepsja bez katapleksji i zazwyczaj nie jest tak ciężka. W tych przypadkach niedobór hipokretyny nie jest tak duży. Świadczeniodawcy nadal nie wiedzą, co dokładnie powoduje tę formę. Generalnie podejrzewa się składnik genetyczny w tej i narkolepsji typu 1.

Wtórna narkolepsja

Narkolepsja wtórna jest rodzajem narkolepsji, która powstaje w wyniku urazu podwzgórza, co może się zdarzyć w wypadku samochodowym lub upadku; w rzadkich przypadkach może to również wynikać z guza mózgu. W takich przypadkach objawy narkolepsji towarzyszą innym problemom neurologicznym, a pacjenci często wymagają ponad 10 godzin snu.

Genetyka

Uważa się, że zarówno narkolepsja typu 1, jak i typu 2 ma znaczący składnik genetyczny, chociaż dokładna natura tego związku jest nadal badana. Wiadomo, że do 10% osób z narkolepsją typu 1 ma z nią członków rodziny. Poza tym naukowcy wyizolowali kilka cech genetycznych, które odgrywają rolę w powstawaniu narkolepsji.

Geny receptorów komórek T

Wiadomo, że geny receptorów limfocytów T, które pomagają regulować limfocyty T w organizmie, są powiązane z narkolepsją. Zmiany w funkcji receptorów komórek T alfa i beta, w szczególności, tworzą genetyczne predyspozycje do tego stanu.

Oznacza to, że stwierdzone tutaj zmiany zwiększają ryzyko rozwoju narkolepsji lub przekazania jej potomstwu, ale niekoniecznie są czynnikami sprawczymi.

Geny antygenów ludzkich leukocytów

Najbardziej wpływowy jest gen ludzkiego antygenu leukocytowego (HLA), DQB1*06:02, który 20-krotnie zwiększa ryzyko wystąpienia narkolepsji typu 1, a jednocześnie jest instrumentalny dla typu 2. Inne geny HLA, zwłaszcza DRB1*15:01, mogą również odgrywać rolę w narkolepsji typu 1.

Te geny wywołują odpowiedź immunologiczną przeciwko własnym składnikom organizmu, dlatego ta choroba jest uważana za zaburzenie autoimmunologiczne. Trwają badania mające na celu ustalenie dokładnej natury tego powiązania, chociaż uważa się, że atakują one w szczególności komórki mózgowe wydzielające hipokretynę.

Czynniki ryzyka związane ze stylem życia

Ogólnie rzecz biorąc, określone zachowania lub nawyki nie są związane z rozwojem narkolepsji; mogą jednak nasilać objawy. W szczególności istnieje kilka zmian stylu życia, które mogą pomóc:

• Utrzymuj regularny harmonogram snu.
• Rób regularne, codzienne drzemki.
• Unikaj kofeiny lub alkoholu przed snem.
• Rzuć palenie papierosów lub łykanie nikotyny.
• Wykonuj codzienne ćwiczenia (minimum 20 minut aktywności dziennie).
• Nie jedz obfitych posiłków przed snem.KątKąt

Jednym z aktualnych wyzwań stojących przed medycyną jest poznanie przyczyn narkolepsji. Dzięki lepszemu zrozumieniu zarówno podstawowych czynników genetycznych, jak i innych związanych z tą chorobą, nie ma wątpliwości, że metody leczenia będą nadal rozwijane.

Jednak do czasu ostatecznego wyleczenia wiedz, że narkolepsję można skutecznie leczyć. Pomóc może szereg leków, a także zmiany nawyków związanych ze stylem życia.

Ale być może nawet ważniejsze, jeśli jesteś narkoleptykiem, jest zapewnienie sobie dobrego systemu wsparcia. Pamiętaj, że masz innych w swoim kącie: od lekarza i specjalisty od snu po rodzinę, bliskich i przyjaciół.