Skutki uboczne stosowania walacyklowiru (Valtrex) i sposoby ich łagodzenia

Walacyklowir (nazwa handlowa: Valtrex) to lek przeciwwirusowy dostępny na receptę, stosowany w leczeniu zakażeń wywoływanych przez wirusy z rodziny herpeswirusów.

Lekarze często przepisują walacyklowir w leczeniu opryszczki wargowej (herpes labialis), opryszczki narządów płciowych (wirus opryszczki pospolitej typu 1 i typu 2), półpaśca (herpes zoster) oraz ospy wietrznej (varicella) u wybranych pacjentów. Lekarze stosują walacyklowir również w celu długotrwałego hamowania nawracającego opryszczki narządów płciowych, ograniczenia przenoszenia wirusa opryszczki między partnerami seksualnymi oraz w profilaktyce i leczeniu niektórych zakażeń wirusami z rodziny herpeswirusów u osób z osłabionym układem odpornościowym.

Po połknięciu tabletki organizm szybko przekształca walacyklowir w acyklowir – aktywny związek przeciwwirusowy. Związek ten przedostaje się do komórek zainfekowanych wirusem i blokuje replikację DNA wirusa opryszczki, uniemożliwiając mu tworzenie nowych kopii.

Walacyklowir nie eliminuje wirusów opryszczki z organizmu. Zamiast tego lek ogranicza replikację wirusa, pomagając w szybszym gojeniu się zmian chorobowych, zmniejszając ból, skracając czas trwania nawrotów oraz ograniczając częstotliwość przyszłych nawrotów. Największe korzyści z leczenia osiąga się, gdy terapia zostanie rozpoczęta wcześnie, zwłaszcza w ciągu 48–72 godzin od pojawienia się objawów.

Skutki uboczne leku Valtrex (walacyklowir)

Większość osób dobrze toleruje lek walacyklowir. Wiele działań niepożądanych ma łagodny charakter i ustępuje po dostosowaniu się organizmu do leku lub po zakończeniu leczenia.

Skutki uboczne walacyklowiru (Valtrex) to:

• Ból głowy
• Nudności
• Ból brzucha
• Wymioty
• Biegunka
• Zawroty głowy
• Zmęczenie
• Gorączka
• Wysypka skórna
• Swędzenie
• Nadwrażliwość na światło
• Podwyższony poziom enzymów wątrobowych
• Problemy z nerkami
• Splątanie
• Halucynacje
• Pobudzenie
• Drżenie
• Drgawki
• Encefalopatia
• Trombotyczna plamica trombocytopeniczna
• Zespół hemolityczno-mocznicowy
• Ciężkie reakcje alergiczne, w tym anafilaksja
• Obrzęk naczynoruchowy.

Poniżej wyjaśniamy, na czym polegają skutki uboczne, i podpowiadamy, jak ich uniknąć lub je złagodzić.

1. Ból głowy

Ból głowy jest najczęstszym skutkiem ubocznym stosowania walacyklowiru (Valtrex), występującym u około 13% do 17% osób przyjmujących ten lek.

Naukowcy nie zrozumieli jeszcze w pełni mechanizmu tego skutku ubocznego. Prawdopodobnie przyczynia się do niego kilka czynników, w tym przejściowe oddziaływanie na centralny układ nerwowy, odwodnienie spowodowane chorobą oraz reakcje immunologiczne związane z infekcjami opryszczki.

Aby złagodzić ból głowy, należy:

• Pić dużo wody, o ile lekarz nie zaleci inaczej
• Dbać o regularne posiłki
• Zapewnić sobie odpowiednią ilość snu
• Rozważyć zażycie leku zawierającego paracetamol, jeśli lekarz wyrazi na to zgodę.

Należy zasięgnąć porady lekarza, jeśli ból głowy stanie się silny, uporczywy lub towarzyszy mu splątanie lub zaburzenia widzenia.

2. Nudności

Nudności pojawiają się zazwyczaj w ciągu pierwszych 2–3 dni i ustępują po kilku dawkach.

Około 6% osób przyjmujących lek walacyklowir (Valtrex) doświadcza nudności.

Acyklowir może łagodnie podrażniać błonę śluzową żołądka i stymulować nerwy odpowiedzialne za nudności.

Aby złagodzić nudności, należy:

• W przypadku dolegliwości żołądkowych każdą dawkę leku przyjmować podczas posiłku.
• Pić niewielkie ilości płynów w ciągu dnia
• Unikać tłustych lub pikantnych posiłków.

Skontaktować się z lekarzem, jeśli wymioty uniemożliwiają przyjęcie leku.

3. Ból brzucha

U niektórych osób może wystąpić łagodny dyskomfort w żołądku lub skurcze brzucha.

Lek może tymczasowo podrażniać przewód pokarmowy lub zaburzać normalną pracę jelit.

Aby złagodzić to działanie niepożądane, należy:

• Przyjmować lek podczas posiłku
• Spożywać mniejsze posiłki
• Pić wystarczającą ilość wody.

W przypadku wystąpienia silnego bólu lub utrzymywania się bólu po zakończeniu leczenia należy zgłosić się do lekarza.

4. Wymioty

Wymioty występują rzadziej niż nudności. Około 3% osób przyjmujących ten lek doświadcza wymiotów.

Lek może u niektórych osób pobudzać żołądek i ośrodek wymiotny, zwłaszcza gdy nudności stają się wyraźne.

5. Biegunka

Około 3% osób przyjmujących lek walacyklowir (Valtrex) doświadcza łagodnej biegunki.

Wydaje się, że do wystąpienia biegunki przyczyniają się przejściowe zmiany w motoryce jelit oraz łagodne podrażnienie przewodu pokarmowego.

Aby poradzić sobie z tym skutkiem ubocznym, należy:

• Pić odpowiednią ilość płynów
• Spożywać lekkostrawne posiłki do czasu ustąpienia biegunki
• Zwrócić się do lekarza, jeśli biegunka stanie się ciężka, krwawa lub utrzymuje się przez kilka dni.

6. Zawroty głowy

Około 3% osób przyjmujących ten lek doświadcza zawrotów głowy.

Lek walacyklowir może w niewielkich ilościach przenikać przez barierę krew-mózg. Mogą wystąpić łagodne działania na ośrodkowy układ nerwowy, szczególnie gdy stężenie leku we krwi jest wysokie.

7. Zmęczenie

Około 2% osób przyjmujących ten lek odczuwa zmęczenie.

Łagodne działanie na ośrodkowy układ nerwowy w połączeniu z reakcją immunologiczną organizmu na infekcję może nasilać uczucie zmęczenia.

Aby zmniejszyć zmęczenie, należy zapewnić sobie odpowiednią ilość snu i pić wystarczającą ilość wody.

8. Wysypka skórna i swędzenie

Łagodne reakcje alergiczne skóry występują u około 1% osób przyjmujących lek walacyklowir (Valtrex).

Układ odpornościowy może rozpoznać lek lub jeden z jego metabolitów jako substancję obcą, wywołując reakcję zapalną skóry.

9. Nadwrażliwość na światło słoneczne

Po zażyciu leku niektóre osoby stają się bardziej wrażliwe na światło słoneczne. Jednak to działanie niepożądane występuje rzadko.

10. Podwyższony poziom enzymów wątrobowych

Podwyższony poziom enzymów wątrobowych występuje u mniej niż 2% osób przyjmujących lek walacyklowir (Valtrex) i zazwyczaj ustępuje po zakończeniu leczenia.

Walentacyklowir jest metabolizowany przez wątrobę, co może powodować łagodne, przejściowe podrażnienie komórek wątroby.

Aby poradzić sobie z tym skutkiem ubocznym, należy:

• Unikać nadmiernego spożywania alkoholu
• Poinformować lekarza, jeśli cierpi się na chorobę wątroby
• W przypadku konieczności długotrwałej terapii należy poddać się zalecanym badaniom kontrolnym.

11. Problemy z nerkami

Uszkodzenie nerek jest jednym z najpoważniejszych działań niepożądanych leku walacyklowir (Valtrex).

Klinicznie istotne uszkodzenie nerek występuje rzadko – u mniej niż 1% osób przyjmujących standardowe dawki. Ryzyko znacznie wzrasta u osób starszych, osób z istniejącą chorobą nerek, osób odwodnionych oraz osób przyjmujących duże dawki.

Acyklowir może krystalizować się w kanalikach nerkowych, gdy mocz staje się silnie stężony. Tworzenie się kryształów może utrudniać przepływ moczu i osłabiać czynność nerek. Wysokie stężenie acyklowiru we krwi wynikające z upośledzonej czynności nerek również zwiększa toksyczność leku.

Aby zapobiec temu skutkowi ubocznemu, należy:

• Pić odpowiednią ilość płynów przez cały okres leczenia
• Ściśle przestrzegać zaleceń dotyczących dawkowania
• Poprosić o dostosowanie dawki w przypadku zaburzeń czynności nerek.

W przypadku zmniejszonej ilości oddawanego moczu, obrzęków lub silnego bólu w okolicy lędźwiowej należy natychmiast zgłosić się do lekarza.

12. Splątanie, omamy, pobudzenie, drżenie, drgawki i encefalopatia

Poważne reakcje neurologiczne występują przede wszystkim u osób z obniżoną czynnością nerek lub bardzo wysokimi stężeniami leku we krwi.

Każde z tych powikłań neurologicznych występuje rzadko, u mniej niż 1% osób stosujących lek. Większość zgłoszonych przypadków dotyczy pacjentów w podeszłym wieku lub osób z poważną niewydolnością nerek.

Gdy acyklowir kumuluje się w krwiobiegu z powodu niezdolności nerek do skutecznego wydalania leku, osiąga on wyższe stężenia w mózgu. Nadmierna ekspozycja na lek może zakłócać prawidłowe funkcjonowanie neuronów.

13. Plamica zakrzepowo-małopłytkowa i zespół hemolityczno-mocznicowy

Plamica zakrzepowo-małopłytkowa i zespół hemolityczno-mocznicowy to niezwykle rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu powikłania.

Schorzenia te występują u mniej niż 0,1% osób stosujących lek i odnotowano je głównie u pacjentów z zaawansowanym zakażeniem wirusem HIV, po przeszczepie narządu lub z ciężkim osłabieniem odporności, otrzymujących wysokie dawki leku.