Gruźlica jelitowa może wykazywać objawy bardzo podobne do choroby Leśniowskiego-Crohna

Nowe badanie opublikowane 10 września 2026 r. zwraca uwagę na trudny problem diagnostyczny w medycynie układu pokarmowego: gruźlica jelitowa może wykazywać objawy niezwykle podobne do choroby Leśniowskiego-Crohna. Naukowcy przeanalizowali przypadki 46 osób z gruźlicą jelitową i stwierdzili, że u sześciu z nich początkowo zdiagnozowano chorobę Leśniowskiego-Crohna. Wyniki te są szczególnie istotne w krajach, w których gruźlica nadal występuje powszechnie, w tym w wielu regionach Azji.

Przyczyny trudności w diagnozowaniu gruźlicy jelitowej

Gruźlica jelit to zakażenie gruźlicą występujące w przewodzie pokarmowym. Zakażenie może wystąpić w różnych częściach jelita, ale w badaniu szczególnie często występowało w okolicy jelitowo-kąsłakowej — miejscu połączenia jelita cienkiego z jelita grubego.

Objawy są często niespecyficzne. Spośród 46 pacjentów najczęstszym objawem był ból brzucha, występujący u 32 pacjentów, czyli u 69,56%. Wzdęcie brzucha wystąpiło u 39,13%, a biegunka u 21,74%. Znacznie rzadziej występowały gorączka, krwawe stolce i utrata masy ciała.

Objawy te mogą występować w przypadku wielu chorób układu pokarmowego, w tym chorób zapalnych jelit, takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna.

Problem staje się bardziej złożony, ponieważ gruźlica jelitowa może powodować owrzodzenia, zwężenia jelit, stany zapalne i inne nieprawidłowości, które podczas kolonoskopii lub badań obrazowych przypominają chorobę Leśniowskiego-Crohna. Naukowcy zauważyli, że niektóre zmiany chorobowe związane z gruźlicą jelitową mogą nawet wykazywać owrzodzenia podłużne lub wygląd przypominający bruk, które zwykle obserwuje się u pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna.

Wyniki nowego badania

Naukowcy przeanalizowali dokumentację medyczną pacjentów, u których w chińskim szpitalu w latach 2012–2025 zdiagnozowano gruźlicę jelitową.

Wśród 46 pacjentów:

• 32 pacjentów odczuwało ból brzucha.
• 18 pacjentów miało wzdęcie brzucha.
• 10 pacjentów miało biegunkę.
• 36 pacjentów miało niedokrwistość.
• 34 pacjentów miało niskie stężenie albuminy.
• U 26 z 32 przebadanych pacjentów wynik testu T-SPOT.TB był dodatni.
• U 9 z 22 pacjentów wynik próby tuberkulinowej był dodatni.
• U 20 pacjentów stwierdzono również gruźlicę poza jelitami.
• U 24 pacjentów przeprowadzono zabieg chirurgiczny.
• U 26 pacjentów potwierdzono gruźlicę jelitową na podstawie badania histopatologicznego.

Szczególnie istotny był odcinek jelitowo-kąsliczny. U dwudziestu czterech pacjentów choroba obejmowała ten odcinek, natomiast u pozostałych pacjentów choroba dotyczyła końcowego odcinka jelita krętego, okrężnicy wstępującej, poprzecznej, esicy lub jelita czczego.

Wyniki te pokazują, dlaczego lekarze nie mogą opierać się na jednym objawie lub jednym badaniu, aby odróżnić gruźlicę jelitową od choroby Leśniowskiego-Crohna.

Powody, dla których chorobę Leśniowskiego-Crohna można pomylić z gruźlicą jelitową

Zarówno choroba Leśniowskiego-Crohna, jak i gruźlica jelitowa mogą powodować przewlekłe zapalenie jelit. Mogą one również dawać pokrywające się wyniki w kolonoskopii, tomografii komputerowej i badaniu tkanek.

Rozróżnienie tych dwóch chorób ma znaczenie, ponieważ metody ich leczenia są zasadniczo różne.

Choroba Leśniowskiego-Crohna jest chorobą zapalną, którą można leczyć za pomocą leków immunosupresyjnych, w tym kortykosteroidów, leków biologicznych i innych terapii celowanych. Gruźlica jelitowa wymaga leczenia przeciwgruźliczego.

Podanie leków immunosupresyjnych osobie, u której faktycznie występuje aktywna postać gruźlicy, może być niebezpieczne. Naukowcy ostrzegają, że u osób z gruźlicą jelitową, które są nieprawidłowo leczone z powodu choroby Leśniowskiego-Crohna, może rozwinąć się gruźlica rozsiana i nastąpić gwałtowne pogorszenie stanu zdrowia.

Z tego powodu przed rozpoczęciem intensywnej terapii immunosupresyjnej należy rozważyć możliwość gruźlicy, jeśli obraz kliniczny sugeruje gruźlicę jelitową.

Jakie badania pozwalają zdiagnozować gruźlicę jelitową?

Nie ma jednego badania, które niezawodnie pozwoliłoby zidentyfikować każdy przypadek.

Lekarze mogą łączyć kilka metod, w tym:

Badania na obecność zakażenia gruźlicą

Badanie wykazało, że wynik testu T-SPOT.TB był dodatni u 81,25% badanych pacjentów, w porównaniu z 40,91% w przypadku skórnego testu tuberkulinowego. Spośród sześciu pacjentów, u których początkowo błędnie zdiagnozowano chorobę Leśniowskiego-Crohna, wszyscy mieli dodatni wynik testu T-SPOT.TB, podczas gdy u trzech stwierdzono dodatni wynik próby tuberkulinowej.

Dodatni wynik testu na zakażenie gruźlicą stanowi ważny dowód, ale sam w sobie nie potwierdza, że objawy jelitowe są spowodowane czynną gruźlicą jelitową.

Badania obrazowe klatki piersiowej

Chociaż gruźlica jelitowa atakuje przewód pokarmowy, lekarze mogą również zbadać klatkę piersiową, ponieważ gruźlica może jednocześnie występować w płucach.

W badaniu u 20 z 46 pacjentów stwierdzono gruźlicę poza jelitami, w tym u 16 pacjentów z gruźlicą płuc. Badania obrazowe klatki piersiowej pozwoliły wykryć gruźlicę u 18 pacjentów.

Kolonoskopia i biopsja

Kolonoskopia umożliwia lekarzom bezpośrednie zbadanie zmian chorobowych w jelitach oraz pobranie próbek tkanki.

W badaniu u 42 pacjentów stwierdzono zapalenie ziarniniakowe, a u 18 – martwicę serowatą. Jednak obraz kliniczny nie zawsze był na tyle charakterystyczny, aby umożliwić jednoznaczną diagnozę.

Badania molekularne i mikrobiologiczne

Naukowcy uznali diagnozę za potwierdzoną, gdy występowały takie dowody, jak ziarniniaki serowaciejące, dodatni wynik barwienia prątkowego lub posiewu, albo dodatni wynik badań molekularnych, takich jak reakcja łańcuchowa polimerazy (PCR) lub test Xpert MTB na zmienionej chorobowo tkance.

Tego typu badania mogą być szczególnie cenne, gdy wyniki kliniczne i endoskopowe pokrywają się z objawami choroby Leśniowskiego-Crohna.

Dlaczego sześciu pacjentów z błędną diagnozą ma szczególne znaczenie

Najbardziej uderzającą częścią badania była grupa sześciu osób, u których początkowo zdiagnozowano chorobę Leśniowskiego-Crohna.

Wszystkie sześć osób zostało poddanych badaniu T-SPOT.TB oraz testowi tuberkulinowemu. Wynik testu T-SPOT.TB był dodatni u wszystkich sześciu osób, natomiast wynik testu tuberkulinowego był dodatni u trzech osób. Badania obrazowe i kolonoskopia również wykazały zmiany, które mogły przypominać chorobę Leśniowskiego-Crohna.

U czterech pacjentów, u których wykonano angiografię tomografii komputerowej przewodu pokarmowego, badania obrazowe wykazały segmentowe obszary pogrubienia ściany jelita sugerujące chorobę Leśniowskiego-Crohna.

Kolonoskopia również wykazała głównie zmiany segmentowe, a u pięciu pacjentów badanie histopatologiczne ujawniło zapalenie ziarniniakowe.

Przypadki te pokazują, dlaczego diagnoza oparta wyłącznie na obrazie zapalenia jelit może być myląca.

Jak leczy się gruźlicę jelitową

Leczenie zależy od tego, czy bakterie gruźlicy są wrażliwe na standardowe leki, a także od lokalizacji i stopnia zaawansowania choroby.

W przypadku gruźlicy pozapłucnej wrażliwej na leki wytyczne Światowej Organizacji Zdrowia opisują standardowy sześciomiesięczny schemat leczenia oparty na początkowej kombinacji izoniazydu, ryfampicyny, pirazynamidu i etambutolu, a następnie izoniazydu i ryfampicyny.

W niedawnym badaniu odnotowano, że 12 pacjentów otrzymało czterolekową terapię przeciwgruźliczą składającą się z izoniazydu, ryfampicyny, pirazynamidu i etambutolu w ramach leczenia diagnostycznego. Objawy, takie jak ból brzucha, gorączka i biegunka, ustąpiły po sześciu tygodniach, natomiast endoskopia kontrolna przeprowadzona po sześciu miesiącach wykazała znaczną poprawę w zakresie zmian chorobowych w jelitach.

Nie należy rozpoczynać ani zmieniać leczenia bez nadzoru lekarza, ponieważ oporność na leki, interakcje między lekami, toksyczność wątrobowa i inne czynniki mogą wpływać na odpowiedni schemat leczenia.

Kiedy konieczna jest operacja?

Leki przeciwgruźlicze stanowią podstawę leczenia gruźlicy jelitowej, jednak powikłania czasami wymagają interwencji chirurgicznej.

W nowym badaniu operacji poddano 24 pacjentów. Przyczyny obejmowały perforację jelita, wgłobienie, podejrzenie nowotworów jelitowych powodujących niedrożność oraz niedrożność jelit spowodowaną gruźlicą odcinka jelitowo-kątniczego lub okrężnicy wstępującej. Dwóch pacjentów zmarło z powodu niewydolności wielonarządowej po operacji z powodu ostrej perforacji jelita.

Wyniki te podkreślają znaczenie rozpoznania choroby przed wystąpieniem poważnych powikłań jelitowych.

Co to badanie oznacza dla Ciebie

Jeśli odczuwasz uporczywy ból brzucha, masz biegunkę, niewyjaśnioną utratę masy ciała, zwężenie jelita lub inne objawy sugerujące chorobę zapalną jelit, diagnoza powinna opierać się na pełnym obrazie klinicznym, a nie wyłącznie na samych objawach.

Rozróżnienie między chorobą Leśniowskiego-Crohna a gruźlicą jelitową może być szczególnie ważne, jeśli mieszkasz w regionie, w którym gruźlica występuje często, lub jeśli byłeś w znacznym stopniu narażony na kontakt z gruźlicą.

Należy poinformować lekarza o przebytej gruźlicy, narażeniu na gruźlicę, podróżach lub pobycie na obszarach o wysokim wskaźniku zachorowalności na gruźlicę, niewyjaśnionych objawach ze strony układu oddechowego oraz wcześniejszych badaniach w kierunku gruźlicy. Informacje te mogą wpłynąć na sposób postawienia diagnozy.

Nie należy również zakładać, że dodatni wynik badania na gruźlicę automatycznie oznacza, że to właśnie gruźlica jelitowa jest przyczyną objawów ze strony układu pokarmowego.

Źródła informacji:

• Li L, Wang J, Niu X. „Cechy kliniczne gruźlicy jelitowej: analiza 46 przypadków, w tym sześciu początkowo błędnie rozpoznanych jako choroba Leśniowskiego-Crohna.” Frontiers in Medicine, 10 września 2026 r.
• Światowa Organizacja Zdrowia. „Leczenie gruźlicy pozapłucnej.”
• Światowa Organizacja Zdrowia. Arkusz informacyjny dotyczący gruźlicy, zaktualizowany 24 marca 2026 r..