Dlaczego zatwierdzenie szczepionki przeciwko malarii jest osiągnięciem historycznym?

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) w zeszłym tygodniu zatwierdziła dystrybucję pierwszej na świecie szczepionki przeciwko malarii. Była to również pierwsza szczepionka przeciwko jakiejkolwiek chorobie pasożytniczej.

Szczepionka zwana RTS,S lub Mosquirix jest skuteczna w około 36% w ciągu czterech lat. Jednak, w zależności od liczby dostępnych dawek, może uratować od 14 000 do 38 000 dzieci w wieku poniżej 5 lat każdego roku, jeśli zostanie rozprowadzony w krajach, w których występuje najwięcej przypadków malarii, zgodnie z badaniem modelującym.

„To historyczny moment. Długo oczekiwana szczepionka na malarię dla dzieci jest przełomem w nauce, zdrowiu dzieci i kontroli malarii” – powiedział dyrektor generalny WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus.

Malaria jest poważną i potencjalnie śmiertelną chorobą przenoszoną przez komary. Zanim szczepionka stała się dostępna, stosowano leki przeciwmalaryczne, moskitiery nasączone środkiem owadobójczym i rozpylanie pozostałości w pomieszczeniach, aby zapobiegać i ograniczać przenoszenie malarii.

Szczepionka, w połączeniu z sezonowym podawaniem leków przeciwmalarycznych, może zmniejszyć liczbę przypadków klinicznych malarii i zgonów o około 70%, według twórców szczepionek GlaxoSmithKline.

Dlaczego szczepionka przeciw malarii jest ważna?

Malaria jest główną przyczyną chorób wieku dziecięcego i śmierci w Afryce Subsaharyjskiej. W 2019 r. dzieci w wieku poniżej 5 lat stanowiły 67% wszystkich zgonów z powodu malarii na całym świecie.

„Malaria ma niszczycielski wpływ na obszary wiejskie w Afryce” – mówi Verywell dr Clive Shiff, profesor w Johns Hopkins Malaria Research Institute w Bloomberg School of Public Health. „Nadal powoduje wysoką śmiertelność na obszarach wiejskich i ma poważny wpływ na styl życia, produktywność oraz oczywiście choroby i śmierć. Nie można tego zignorować”.

W ramach trwającego programu pilotażowego w trzech krajach: Ghanie, Kenii i Malawi podano do tej pory ponad 2,3 miliona dawek Mosquirixa. Wyniki pokazują, że szczepionka ma korzystny profil bezpieczeństwa.

„Ciągle mówi się o wykorzenieniu malarii, ale od lat pięćdziesiątych następuje to poprzez przypływy i odpływy”, mówi Shiff. „Były czasy w połowie XX wieku, kiedy odniesiono lokalny sukces, ale choroba jest trudna do wyeliminowania, a zarządzanie poprzez skuteczny system opieki zdrowotnej wydaje się najskuteczniejszym sposobem jej kontrolowania”.

Posiadanie szczepionki w ramach krajowych strategii kontroli malarii pomoże zapobiec większej liczbie przypadków. Pomoże również WHO w osiągnięciu celów na 2030 r., polegających na zmniejszeniu zachorowalności i śmiertelności na malarię o co najmniej 90%.

Dlaczego to trwało tak długo?

Mosquirix został stworzony przez naukowców w 1987 roku, co oznacza, że ​​zajęło mu około 30 lat dokładnych badań i rozwoju.

W przeciwieństwie do szczepionki COVID-19, która została opracowana w niecały rok, szczepionka na malarię musiała poradzić sobie ze znacznie bardziej złożonym pasożytem.

Dr James Shepherd, specjalista chorób zakaźnych w Yale Medicine, mówi, że wirus COVID-19 ma 25 genów, podczas gdy pasożyt malarii, Plasmodium, ma 5000.

„Znalezienie idealnych fragmentów pasożyta w celu wywołania ochronnej odporności jest znacznie trudniejsze”, mówi Verywell. „Nawet teraz Mosquirix jest rozwijany od ponad 30 lat i nadal zapewnia jedynie skromną ochronę w porównaniu z większością zatwierdzonych szczepionek”.

Jak działa szczepionka na malarię?

Mosquirix to rekombinowana szczepionka białkowa, co oznacza, że ​​zawiera określoną część zarodka.

„Mosquirix działa jak wiele szczepionek – pobierając fragment zakaźnego organizmu, który jest ważnym celem ataku dla układu odpornościowego, a następnie wytwarzając go w dużych ilościach, aby można go było wstrzyknąć ludziom w celu pobudzenia ochronnej odporności” – mówi Shepherd.

Badacze wykorzystali swoją wiedzę fachową z opracowania szczepionki przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B i wykorzystali antygen powierzchniowy wirusa jako nośnik białka malarii, ułatwiający odpowiedź przeciwciał i komórek T.

„Jeśli dziecko zostanie następnie ugryzione przez komara przenoszącego pasożyty malarii, gdy tylko pasożyty zostaną wprowadzone do krwiobiegu, przeciwciała i komórki T są gotowe do ataku” – mówi Shepherd.

Pasożyt malarii może dojrzewać, rozmnażać się, infekować czerwone krwinki i powodować choroby, jeśli zainfekuje wątrobę. To, co robi szczepionka, to noszenie antygenów, które próbują zapobiec przedostawaniu się pierwszego stadium pasożyta malarii do komórki wątroby, wyjaśnia Shiff.

„Pasożyt malarii ma złożony cykl życiowy z kilkoma wrażliwymi stadiami”, mówi. „Jednym z nich jest sporozoit, który jest wstrzykiwany przez komar będący wektorem i trafia do wątroby człowieka”.

Jeśli pasożytowi uda się przerwać przed wniknięciem w głąb ludzkiego ciała, zatrzymałoby to infekcję – dodaje.

Wyzwania w dystrybucji szczepionek

Według WHO światowa społeczność zdrowotna będzie musiała podejmować decyzje finansowe dotyczące wprowadzenia szczepionki w przyszłości, a kraje muszą ocenić, czy przyjmą szczepionkę na malarię jako część swojej strategii kontroli choroby.

Eksperci twierdzą, że dystrybucja szczepionek będzie prawdopodobnie wiązała się z pewnymi wyzwaniami.

„Najpoważniejsze przypadki mają miejsce na obszarach wiejskich, gdzie odległości są duże, a transport trudny” – mówi Shiff. „Trudno jest zapewnić, że każde dziecko otrzyma odpowiedni zastrzyk i kilka dawek przypominających”.

Szczepionka na malarię może być dostarczana przez przychodnie zdrowia dzieci przez ministerstwa zdrowia w poszczególnych krajach afrykańskich, co pomaga zwiększyć zasięg szczepień u dzieci, powiedział Tedros na konferencji prasowej.

Shepherd dodaje, że próby wdrożeniowe na dużą skalę w Kenii, Malawi i Ghanie wykazały, że Mosquirix jest bezpieczny i zapewnia „przyzwoite zmniejszenie częstości występowania ciężkiej malarii”.

„Niemniej jednak szczepionka wymaga od trzech do czterech zastrzyków, aby chronić, a jej najbardziej imponujący wpływ został osiągnięty w połączeniu z innymi programami przeciw malarii, takimi jak leczenie zapobiegawcze i moskitiery nasączone środkiem owadobójczym” – dodaje. „Logistyka i strategiczne wykorzystanie Mosquirixa pozostaje do dopracowania”.

Programy pilotażowe były kontynuowane pomimo pandemii COVID-19, a niektórzy uważają, że w tym czasie możliwe jest również wprowadzenie nowej szczepionki. Jednak trudno jest mieć pewność, kiedy szczepionka zacznie być wprowadzana na całym świecie.

„Byłoby wspaniale, gdyby w tym świecie nierówności w szczepionkach komercyjna produkcja Mosquirixa mogła zostać przeniesiona do wszystkich krajów, które najbardziej na tym skorzystają” – mówi Shepherd.