Telomerowa teoria starzenia się

Odkrycie telomerów całkowicie zmieniło sposób, w jaki naukowcy badają długowieczność i proces starzenia. W rzeczywistości naukowcy, którzy odkryli telomery, zdobyli Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny w 2009 roku. Telomery to kawałki „śmieciowego DNA”, które znajdują się na końcach chromosomów. Chronią twoje prawdziwe DNA za każdym razem, gdy komórka się dzieli.

Za każdym razem, gdy komórka się dzieli, DNA rozwija się, a zawarte w nim informacje są kopiowane. Ze względu na sposób podziału komórek, ten ostatni fragment chromosomu, telomer, nie może być całkowicie skopiowany. Trochę trzeba odciąć.

Uważa się, że gdy komórka się dzieli, telomery stają się coraz krótsze za każdym razem, aż znikną. W tym momencie tak zwanego „prawdziwego” DNA nie można już kopiować, a komórka po prostu starzeje się i nie jest już w stanie się replikować.

Co mówią badania nad skracaniem i starzeniem się telomerów?

W badaniach populacyjnych naukowcy odkryli, że osoby starsze mają krótsze telomery. W końcu komórki z krótszymi telomerami nie mogą się już replikować. Z biegiem czasu wpływa to na coraz więcej komórek, prowadząc do uszkodzenia tkanek i przerażających oznak starzenia.

Większość komórek może replikować około 50 razy, zanim telomery staną się zbyt krótkie. Niektórzy badacze uważają, że telomery są rzekomą tajemnicą długowieczności i że istnieją okoliczności, w których telomery się nie skracają. Na przykład komórki rakowe nie umierają (co jest głównym problemem), ponieważ aktywują enzym zwany telomerazą, który dodaje się do telomerów podczas podziału komórek.

Wszystkie komórki w ciele mają zdolność wytwarzania telomerazy, ale tylko niektóre komórki – w tym komórki macierzyste, plemniki i białe krwinki – muszą wytwarzać enzym. Komórki te muszą replikować się ponad 50 razy w ciągu życia, więc wytwarzając telomerazę, nie ma na nie wpływu skracanie telomerów.

Krótsze telomery są związane nie tylko z wiekiem, ale także z chorobą. W rzeczywistości krótsza długość telomerów i niska aktywność telomerazy są powiązane z kilkoma przewlekłymi chorobami, którym można zapobiegać. Należą do nich nadciśnienie, choroby układu krążenia, insulinooporność, cukrzyca typu 2, depresja, osteoporoza i otyłość.

Czy zdarza się to każdemu?

Nie. A to wielka niespodzianka. Naukowcy ze Szwecji odkryli, że telomery niektórych ludzi niekoniecznie stają się z czasem krótsze. W rzeczywistości odkryli, że telomery niektórych ludzi mogą nawet się wydłużyć. Ta zmienność na poziomie indywidualnym była niewykrywalna we wcześniejszych badaniach, w których uśredniano wyniki w dużej populacji.

W badaniu 959 osób oddało krew dwukrotnie, w odstępie 9-11 lat. Druga próbka miała średnio krótsze telomery niż pierwsza. Jednak około 33% badanych miało stabilną lub zwiększającą się długość telomerów przez okres około 10 lat.

Co to znaczy? To niejasne. Możliwe, że ci ludzie mają niesamowity komórkowy mechanizm przeciwstarzeniowy, mogą mieć wczesne oznaki raka (naukowcy próbowali to wykluczyć) lub może to być całkiem bez znaczenia. Wiemy na pewno, że starzenie się jest o wiele bardziej skomplikowane niż samo patrzenie na skracanie się telomerów.

Teoria telomerów jest jedną z teorii starzenia. Jest to rozwijająca się dziedzina, a nowe odkrycia mogą ją obalić lub doprowadzić do wykorzystania teorii do opracowania metod leczenia chorób i stanów.