Przyczyny i czynniki ryzyka narkolepsji

Narkolepsja to rzadkie zaburzenie neurologiczne, które powoduje nadmierną senność w ciągu dnia, nagłe napady snu, zaburzenia snu, a czasami mimowolną utratę kontroli nad mięśniami, zwaną katapleksją. Narkolepsja jest zwykle spowodowana uszkodzeniem komórek wydzielających hipokretynę przedniego podwzgórza w mózgu.

Istnieje kilka czynników, które przyczyniają się do tego stanu, w tym nieprawidłowa odpowiedź autoimmunologiczna, podatność leżąca u podstaw genetycznych cech odpornościowych, sugestywne czynniki środowiskowe, a czasem uraz głowy lub inne uszkodzenie podwzgórza mózgu.

Najczęstsze przyczyny

Najczęstszym mechanizmem narkolepsji jest proces autoimmunologiczny, który uszkadza komórki wydzielające hipokretynę w przednim podwzgórzu mózgu. Komórki wydzielające hipokretynę są nieprawidłowo celowane i niszczone przez limfocyty T układu odpornościowego, co prowadzi do niedoboru lub braku hipokretyny w mózgu.

Narkolepsja typu 1

Neuroprzekaźnik hipokretyna jest ważny dla utrzymania prawidłowego funkcjonowania podwzgórza, które bierze udział w regulacji aktywności cyklu snu i czuwania. Ta forma narkolepsji z niedoborem hipokretyny nazywana jest narkolepsją typu 1 i zwykle towarzyszy objawowi nagłego osłabienia mięśni w odpowiedzi na emocje (katapleksja).

Narkolepsja typu 2

Nie każdy przypadek narkolepsji jest oczywiście związany z hipokretyną i wciąż prowadzone są badania, aby zrozumieć, dlaczego niektórzy ludzie bez połączenia hipokretyny doświadczają narkolepsji. Kiedy tak się dzieje, nazywa się to narkolepsją typu 2.

Osoby z narkolepsją typu 2 często mają mniej dotkliwy spadek hipokretyny niż w przypadku narkolepsji typu 1 i nie występują u nich objawy nagłego osłabienia emocjonalnego mięśni (katapleksja). Przyczyna narkolepsji typu 2 nie jest obecnie dobrze poznana i może obejmować kilka stanów, które przyczyniają się do wystąpienia objawów.KątKąt

Zagrożenia genetyczne i środowiskowe

Wydaje się, że genetyka odgrywa rolę w narkolepsji, ale nie każdy z genetyczną predyspozycją do narkolepsji tego doświadczy.

Podzbiór osób z genetycznym elementem narkolepsji ma bezpośrednich krewnych, którzy doświadczają narkolepsji. Chociaż zdarza się to tylko u 1% lub 2% krewnych pierwszego stopnia osób z narkolepsją, nadal powoduje to, że prawdopodobieństwo narkolepsji jest nieproporcjonalnie wysokie w porównaniu z ogólną populacją.KątKąt

Zaproponowano czynniki środowiskowe jako pomocne w wyjaśnieniu względnego ryzyka osób, które mogą mieć te same predyspozycje genetyczne. Może to być spowodowane reakcją układu odpornościowego na pospolitego wirusa. Uważa się również, że narażenie na niektóre rodzaje toksyn wyzwala odpowiedzi immunologiczne, które indukują narkolepsję.

Wyższe ryzyko środowiskowe narkolepsji występuje w rzemiośle rzemieślniczym, takim jak metaloplastyka, stolarka, ceramika i malarstwo.KątPracownicy budowlani, architekci krajobrazu, rolnicy i pracownicy więzienni mogą doświadczać jeszcze większego ryzyka narkolepsji, szczególnie w miejscach, w których toksyny i zanieczyszczenia były w przeszłości (tj. w budynkach z ołowiem i azbestem lub w glebach skażonych arszenikiem, pestycydami lub nawozami).

Narkolepsja to tylko jeden z wielu możliwych negatywnych skutków związanych z ekspozycją na neurotoksyny środowiskowe. Słaba wentylacja i brak środków ochrony osobistej (PPE) mogą zwiększać ryzyko stwarzane przez produkty uboczne, które powodują nadmierną odpowiedź immunologiczną i toksyczność dla komórek mózgowych.

Uraz głowy

Uraz głowy często powoduje zaburzenia snu. W przypadku umiarkowanego lub ciężkiego urazu głowy objawy narkolepsji mogą tymczasowo objawiać się przez tygodnie lub miesiące. Zwykle przybiera to postać narkolepsji typu 1 i mniej więcej w połowie przypadków wykrywalny jest spadek hipokretyny.KątW drugiej połowie przypadków narkolepsji wywołanej urazem głowy nie można zidentyfikować przyczyny mechanicznej.

Często objawy narkolepsji ustępują w ciągu pół roku od początkowego urazu, gdy mózg goi się i wznawia wytwarzanie hipokretyny.KątOsoby z urazem głowy, które po sześciu miesiącach nadal doświadczają nadmiernej senności w ciągu dnia (EDS), częściej będą dalej doświadczać narkolepsji.

Stwardnienie rozsiane

Stwardnienie rozsiane jest neurologiczną chorobą zwyrodnieniową, która może powodować zaburzenia snu, w tym narkolepsję. Procesy autoimmunologiczne mogą pozostawiać zmiany w obszarach mózgu wytwarzających hipokretynę.

Sarkoidoza

Sarkoidoza to choroba powodująca stan zapalny w różnych częściach ciała. Jeśli stan zapalny wystąpi w tkankach mózgu wytwarzających hipokretynę (w stanie znanym jako neurosarkoidoza), tkanka może zostać uszkodzona lub przerwana, prowadząc do spadku hipokretyny i ostatecznie prowadząc do narkolepsji.

Guzy

Nowotwory są powszechną, nieodporną odpowiedzią, która może powodować narkolepsję. Kiedy guz zaczyna tworzyć się w mózgu, może pobierać zasoby z otaczającej tkanki, a także wywierać nacisk na pobliskie obszary mózgu, potencjalnie wpływając na podwzgórze.

Udar

Udar może podobnie wpływać na sen i rzadko może powodować narkolepsję. Kiedy dopływ krwi do podwzgórza jest zaburzony, może nastąpić śmierć komórki i zakłócenie funkcji szlaków ważnych dla snu.

Wiele osób doświadcza zwiększonej senności w ciągu dnia po udarze, a czasami pojawiają się liczne objawy narkolepsji, które mogą zakłócać proces powrotu do zdrowia.

Genetyka

HLA DQB1*0602 to allel lub wariant genu HLA występujący u około jednej piątej populacji ogólnej. Zdecydowana większość osób z allelem HLA DQB1*0602 nie doświadcza narkolepsji, dlatego uważa się, że przyczyna narkolepsji typu 1 jest wieloczynnikowa.

Seria genów HLA koduje białka wykorzystywane w odpowiedzi immunologicznej organizmu. Kiedy białko antygenowe jest zmienione, prezentując podobny wygląd do normalnych komórek, komórki odpornościowe mogą błędnie zidentyfikować komórki mózgu produkujące hipokretynę jako cel.

W bardzo rzadkich przypadkach mutacja w genach odpowiedzialnych za wytwarzanie komórek wytwarzających hipokretynę lub neuronów reagujących na hipokretynę powoduje narkolepsję. Obecnie zidentyfikowane geny obejmują:

• Hcrt
• Hcrtr1
• Hcrtr2

Jest prawdopodobne, że w sieć połączeń nerwowych wykorzystywanych do regulacji snu mogą być zaangażowane inne, jeszcze niezidentyfikowane geny.

Czynniki ryzyka związane ze stylem życia

Niewiele wiadomo o tym, jakie konkretne czynniki ryzyka związane ze stylem życia mogą przyczyniać się do narkolepsji. Świadomość i łagodzenie narażenia w miejscu pracy lub domu na toksyny środowiskowe może zmniejszyć indywidualne ryzyko rozwoju narkolepsji.

Ogólnie rzecz biorąc, decyzje dotyczące zdrowego stylu życia, takie jak zdrowe odżywianie, ćwiczenia fizyczne i niepalenie, mogą zmniejszać ryzyko wystąpienia zdarzeń, takich jak udar, ale zazwyczaj nie są one główną przyczyną narkolepsji.

Jednym godnym uwagi wyjątkiem do rozważenia jest europejska szczepionka przeciw H1N1 z 2009 roku. Unikanie tego mogło być ważnym sposobem na zmniejszenie prawdopodobieństwa rozwoju narkolepsji. Wersja szczepionki H1N1 dystrybuowana w Europie spowodowała niewielki wzrost narkolepsji wśród osób z allelem HLA-DQB1*0602 i HLA-DQB1*0301.

W rzadkich przypadkach obecność określonej postaci antygenu grypy w szczepionce mogła wywołać odpowiedź immunologiczną, w której organizm zaatakował w mózgu komórki wytwarzające hipokretynę. Zazwyczaj objawy narkolepsji pojawiały się dwa miesiące po podaniu szczepionki.KątTa szczepionka została następnie wycofana z rynku i nie była stosowana poza Europą.

Jeśli obawiasz się, że możesz doświadczać objawów narkolepsji, ważne jest, aby zasięgnąć oceny u lekarza medycyny snu lub neurologa. Stan diagnozuje się za pomocą diagnostycznego polisomnogramu i testu wielokrotnej latencji snu (MSLT). Jeśli są obecne, można przepisać leki, które mogą zmniejszyć senność, zoptymalizować jakość snu i poprawić katapleksję. Chociaż schorzenia nie można obecnie wyleczyć, leczenie narkolepsji może przynieść znaczną ulgę.