8 skutków ubocznych leku Lantus (insulina glargina) i sposoby ich łagodzenia

Jeśli cierpisz na cukrzycę i potrzebujesz długotrwałej terapii insulinowej, lekarz może przepisać Ci lek Lantus (insulina glargina). Lantus jest jednym z najczęściej stosowanych analogów insuliny długo działającej, służącym do utrzymania stabilnego poziomu glukozy we krwi w ciągu dnia i nocy. W przeciwieństwie do insulin szybko działających, które kontrolują poziom cukru we krwi głównie po posiłkach, Lantus zapewnia stały dopływ insuliny przez około 24 godziny, pomagając ograniczyć wahania poziomu glukozy we krwi i zmniejszyć ryzyko powikłań związanych z cukrzycą.

Wiele dużych badań klinicznych wykazało, że insulina glargina zapewnia kontrolę poziomu glukozy we krwi porównywalną lub lepszą niż insulina NPH (znana również jako insulina izofanowa), powodując jednocześnie mniej epizodów nocnej hipoglikemii.

Jak działa lek Lantus (insulina glargina)

Insulina glargina różni się od insuliny ludzkiej niewielkimi zmianami w strukturze aminokwasowej.

Po wstrzyknięciu leku Lantus do tkanki tłuszczowej pod skórą ten kwaśny roztwór ulega zneutralizowaniu. W tkance tworzą się drobne mikroprecypitaty insuliny, a cząsteczki insuliny powoli rozpuszczają się z tych złogów w ciągu około 24 godzin.

Uwolniona insulina wiąże się z receptorami insulinowymi w całym organizmie i wywołuje kilka ważnych efektów:

• zwiększa wychwyt glukozy przez komórki mięśniowe i tłuszczowe
• hamuje produkcję glukozy przez wątrobę
• zmniejsza rozkład tłuszczu
• wspomaga syntezę białek
• stopniowo obniża poziom glukozy we krwi.

Długotrwałe, stabilne uwalnianie insuliny jest przyczyną zarówno skuteczności leku Lantus, jak i wielu jego skutków ubocznych.

Skutki uboczne leku Lantus (insulina glargina)

Chociaż lek Lantus ma doskonałe wyniki w zakresie bezpieczeństwa i pomógł milionom osób w leczeniu cukrzycy, nadal wiąże się z ryzykiem wystąpienia skutków ubocznych. Większość skutków ubocznych ma łagodny przebieg i można je opanować, jednak niektóre z nich mogą stać się poważne, jeśli nie zostaną szybko rozpoznane i leczone.

Typowe skutki uboczne leku Lantus to:

• Hipoglikemia (niski poziom cukru we krwi)
• Reakcje w miejscu wstrzyknięcia
• Przyrost masy ciała
• Obrzęk (obrzęk obwodowy)
• Alergiczne reakcje skórne
• Lipodystrofia w miejscach wstrzyknięcia
• Swędzenie
• Wysypka skórna
• Ból w miejscu wstrzyknięcia.

Rzadziej występujące, ale potencjalnie poważne działania niepożądane leku Lantus to:

• Ciężka hipoglikemia
• Ciężka reakcja alergiczna (anafilaksja)
• Niski poziom potasu (hipokaliemia)
• Uogólniony obrzęk
• Nasilenie niewydolności serca w przypadku stosowania leku Lantus razem z lekami z grupy tiazolidynodionów.

Poniżej wyjaśniamy, na czym polegają skutki uboczne, oraz podpowiadamy, jak ich unikać lub je ograniczać.

1. Hipoglikemia

Hipoglikemia jest najczęstszym działaniem niepożądanym wszystkich preparatów insulinowych, w tym leku Lantus (insulina glargina).

Insulina obniża poziom glukozy we krwi, przenosząc glukozę z krwiobiegu do tkanek organizmu, jednocześnie zmniejszając produkcję glukozy przez wątrobę. Jeśli aktywność insuliny przewyższa zapasy glukozy w organizmie, poziom cukru we krwi spada poniżej normy.

Istnieje kilka sytuacji, które zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia hipoglikemii:

• wstrzyknięcie zbyt dużej dawki insuliny
• pomijanie posiłków
• opóźnianie posiłków
• intensywniejszy niż zwykle wysiłek fizyczny
• spożywanie alkoholu
• choroba nerek
• choroba wątroby.

Ponieważ lek Lantus działa w sposób ciągły przez cały dzień, hipoglikemia może wystąpić w dowolnym momencie, zwłaszcza w nocy.

Osoby z cukrzycą typu 1 doświadczają ciężkiej hipoglikemii częściej niż osoby z cukrzycą typu 2.

Ryzyko hipoglikemii można zmniejszyć poprzez:

• regularne sprawdzanie poziomu glukozy we krwi
• regularne spożywanie posiłków
• unikanie przypadkowego podania podwójnej dawki
• dostosowanie dawki insuliny przed długotrwałym wysiłkiem fizycznym
• noszenie przy sobie szybko działającego źródła glukozy
• ograniczanie spożycia alkoholu
• rozpoznawanie wczesnych objawów ostrzegawczych, takich jak pocenie się, drżenie, głód, dezorientacja, zawroty głowy lub przyspieszone bicie serca.

2. Reakcje w miejscu wstrzyknięcia

Każdy zastrzyk insuliny powoduje niewielkie uszkodzenie tkanki. Układ odpornościowy reaguje na nakłucie igłą i wstrzyknięty roztwór insuliny przejściowym stanem zapalnym.

Objawy mogą obejmować:

• zaczerwienienie skóry
• obrzęk
• ból
• swędzenie
• siniaki.

Większość reakcji ma łagodny przebieg i ustępuje w ciągu kilku dni.

Reakcje te można ograniczyć poprzez:

• codzienne zmienianie miejsc wstrzyknięć
• stosowanie prawidłowej techniki wstrzykiwania
• używanie nowej igły do każdego wstrzyknięcia
• odczekanie, aż schłodzona insulina osiągnie temperaturę pokojową przed wstrzyknięciem
• unikanie uszkodzonej lub zainfekowanej skóry.

3. Przyrost masy ciała

Na przyrost masy ciała wpływa kilka mechanizmów biologicznych.

Gdy poprawia się kontrola poziomu glukozy we krwi, organizm traci mniej glukozy z moczem, co pozwala na zatrzymanie większej ilości kalorii. Insulina sprzyja również gromadzeniu tłuszczu, jednocześnie ograniczając jego rozkład. Lepsza kontrola poziomu cukru we krwi często poprawia apetyt, co u niektórych osób prowadzi do spożywania większej ilości kalorii.

Powtarzające się leczenie hipoglikemii za pomocą słodkich pokarmów może dodatkowo zwiększyć spożycie kalorii.

Można zapobiegać przybieraniu na wadze poprzez:

• przestrzeganie zbilansowanego planu żywieniowego
• unikanie niepotrzebnych przekąsek po skorygowaniu niskiego poziomu glukozy we krwi
• regularne uprawianie ćwiczeń fizycznych
• monitorowanie masy ciała
• konsultowanie kwestii żywieniowych z dietetykiem.

4. Obrzęki obwodowe

Insulina sprzyja zatrzymywaniu sodu przez nerki. Zwiększona ilość sodu powoduje zatrzymywanie wody w organizmie, co prowadzi do obrzęków, zwłaszcza w okolicy kostek i stóp.

Szybka poprawa kontroli poziomu glukozy we krwi powoduje również zmiany w równowadze płynów w całym organizmie.

Obrzęki obwodowe występują u około 1% do 3% osób stosujących lek Lantus.

Obrzęki można zmniejszyć poprzez:

• ograniczenie spożycia sodu (soli)
• utrzymywanie aktywności fizycznej
• uniesienie nóg w odpowiednich momentach
• poinformowanie lekarza, jeśli obrzęk nasila się lub rozprzestrzenia.

Utrzymujący się obrzęk wymaga oceny lekarskiej, ponieważ przyczyną obrzęku mogą być również choroby serca, nerek lub wątroby.

5. Lipodystrofia

Powtarzające się wstrzyknięcia w to samo miejsce powodują zmiany w lokalnej tkance tłuszczowej.

Mogą rozwinąć się dwie postacie:

• lipohipertrofia (grudki tłuszczowe)
• lipoatrofia (utrata tkanki tłuszczowej).

Wstrzyknięta insulina może być wchłaniana w nieprzewidywalny sposób z uszkodzonej tkanki, co zwiększa wahania poziomu glukozy we krwi.

Nowoczesne analogi insuliny rzadziej powodują lipodystrofię niż starsze preparaty insulinowe.

Badania szacują, że lipohipertrofia występuje u około 20% do ponad 50% osób długotrwale stosujących insulinę, szczególnie wśród osób, które wielokrotnie wykonują wstrzyknięcia w te same miejsca.

Lipodystrofii można zapobiegać poprzez:

• zmienianie miejsc wstrzyknięć
• unikanie wstrzyknięć w istniejące guzki
• regularne sprawdzanie miejsc wstrzyknięć
• stosowanie prawidłowej techniki wykonywania zastrzyków.

6. Wysypka skórna i swędzenie

Wysypka skórna i swędzenie wynikają zazwyczaj z łagodnej aktywacji układu odpornościowego lub miejscowego podrażnienia skóry po wstrzyknięciach.

Sucha skóra i powtarzające się nakłucia igłą mogą nasilać objawy.

7. Niski poziom potasu (hipokaliemia)

Insulina stymuluje przemieszczanie się potasu z krwiobiegu do komórek.

Stężenie potasu we krwi może spaść, szczególnie jeśli pacjent ma już niski poziom potasu lub stosuje leki moczopędne.

Ciężka hipokaliemia może zakłócać prawidłowe funkcjonowanie mięśni i serca.

Hipokaliemia o znaczeniu klinicznym występuje rzadko – u mniej niż 1% pacjentów podczas rutynowego leczenia. Ryzyko wzrasta u pacjentów hospitalizowanych lub podczas intensywnej terapii insulinowej.

8. Niewydolność serca nasila się, gdy jednocześnie przyjmuje się leki z grupy tiazolidynodionów

Leki z grupy tiazolidynodionów, takie jak pioglitazon i rozyglitazon, zwiększają zatrzymywanie płynów. Insulina również sprzyja zatrzymywaniu sodu.

W przypadku jednoczesnego stosowania obu leków nagromadzenie płynów może pogorszyć istniejącą niewydolność serca.