11 skutków ubocznych leku Synjardy i leków alternatywnych

Leczenie cukrzycy typu 2 często wymaga stosowania więcej niż jednego leku, ponieważ wysoki poziom glukozy we krwi wynika z kilku szlaków biologicznych. Łączenie leków o uzupełniających się mechanizmach działania może poprawić kontrolę poziomu cukru we krwi, jednocześnie zmniejszając liczbę tabletek, które trzeba przyjmować każdego dnia. Synjardy jest jednym z przykładów leku skojarzonego, który pomaga wielu osobom lepiej kontrolować poziom glukozy we krwi, a u odpowiednich pacjentów zapewnia również istotne korzyści dla układu sercowo-naczyniowego i nerek.

Czym jest lek Synjardy?

Synjardy to lek stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2 u osób dorosłych. Lek ten łączy w sobie dwa składniki aktywne:

• Empagliflozyna (inhibitor SGLT2)
• Chlorowodorek metforminy (biguanid).

W zależności od stanu zdrowia pacjenta leki zawierające empagliflozynę mogą również pomóc w:

• zmniejszyć ryzyko zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych u osób dorosłych z cukrzycą typu 2 i chorobami sercowo-naczyniowymi.
• zmniejszyć ryzyko hospitalizacji z powodu niewydolności serca.
• spowolnić postęp przewlekłej choroby nerek u odpowiednich pacjentów.

Ponieważ lek Synjardy łączy w sobie dwa leki przeciwcukrzycowe, może obniżyć poziom HbA1c w większym stopniu niż lek stosowany samodzielnie.

Jak działa lek Synjardy?

Synjardy poprawia poziom cukru we krwi poprzez dwa różne mechanizmy.

Empagliflozyna blokuje białko kotransportera sodowo-glukozowego 2 (SGLT2) w nerkach. W normalnych warunkach nerki ponownie wchłaniają większość przefiltrowanej glukozy z powrotem do krwiobiegu. Zablokowanie białek SGLT2 pozwala na wydalenie nadmiaru glukozy z organizmu wraz z moczem, co obniża poziom cukru we krwi. Mechanizm ten powoduje również u wielu pacjentów niewielką utratę płynów i umiarkowaną utratę masy ciała.

Metformina działa głównie w wątrobie, zmniejszając produkcję glukozy. Lek ten poprawia również wrażliwość mięśni na insulinę i zmniejsza wchłanianie glukozy w jelitach. W przeciwieństwie do wielu leków przeciwcukrzycowych metformina rzadko powoduje hipoglikemię, gdy jest stosowana samodzielnie.

To połączenie zwalcza wiele przyczyn podwyższonego poziomu glukozy we krwi, zapewniając lepszą ogólną kontrolę glikemii.

Skutki uboczne leku Synjardy

Skutki uboczne leku Synjardy to:

• Nudności
• Wymioty
• Biegunka
• Ból brzucha
• Utrata apetytu
• Częste oddawanie moczu
• Częste oddawanie moczu w nocy
• Zwiększone pragnienie
• Grzybica narządów płciowych
• Infekcje dróg moczowych
• Ból głowy
• Niskie ciśnienie krwi
• Zawroty głowy
• Odwodnienie
• Utrata masy ciała
• Niedobór witaminy B12 w przypadku długotrwałego stosowania leku
• Niski poziom cukru we krwi (głównie w przypadku stosowania leku Synjardy w połączeniu z insuliną lub lekami z grupy pochodnych sulfonylomocznika)
• Zmiany w czynności nerek
• Zgorzel Fourniera (rzadko)
• Kwasica ketonowa (rzadko)
• Kwasica mleczanowa (bardzo rzadko, ale zagrażająca życiu)
• Ciężkie reakcje alergiczne (rzadkie).

Poniżej wyjaśniamy skutki uboczne i podpowiadamy, jak ich uniknąć lub je złagodzić.

1. Działania niepożądane ze strony układu pokarmowego

Działania niepożądane ze strony układu pokarmowego występują często z powodu zawartości metforminy. Około 22% osób przyjmujących lek Synjardy doświadcza biegunki, 17% – nudności, a około 10% – wymiotów, dolegliwości brzusznych lub utraty apetytu.

Objawy te ustępują po 1–2 tygodniach.

Metformina zwiększa wykorzystanie glukozy w komórkach jelitowych, zmienia metabolizm kwasów żółciowych, wpływa na hormony jelitowe, takie jak GLP-1, oraz zmienia mikrobiom jelitowy. Te biologiczne skutki mogą tymczasowo podrażniać przewód pokarmowy, zwłaszcza na początku leczenia lub po zwiększeniu dawki.

Można zmniejszyć występowanie działań niepożądanych ze strony układu pokarmowego poprzez:

• Przyjmowanie leku Synjardy podczas posiłków
• Połykanie tabletek w całości
• Stopniowe zwiększanie dawki, jeśli lekarz zaleci jej zwiększenie
• Unikanie spożywania obfitych posiłków zawierających nadmierną ilość tłuszczu
• Picie odpowiedniej ilości płynów.

W przypadku częstych wymiotów lub uporczywej biegunki należy skontaktować się z lekarzem, ponieważ odwodnienie zwiększa ryzyko poważnych powikłań.

2. Częstsze oddawanie moczu

Ponieważ empagliflozyna usuwa glukozę wraz z moczem, u wielu osób stosujących ten lek występuje częstsze oddawanie moczu.

Glukoza pozostająca w moczu wciąga wraz z sobą wodę w procesie osmozy. W rezultacie nerki wytwarzają więcej moczu w ciągu dnia.

Należy pić wystarczającą ilość wody, aby uzupełnić utratę płynów, unikać nadmiernego spożycia kofeiny oraz przyjmować lek codziennie o tej samej porze.

3. Odwodnienie i niskie ciśnienie krwi

To działanie niepożądane występuje u około 1–3% osób przyjmujących lek Synjardy, zwłaszcza u osób starszych, osób przyjmujących leki moczopędne, osób z chorobami nerek lub osób z niskim ciśnieniem krwi.

Wywołane glukozą nasilenie oddawania moczu powoduje usuwanie z organizmu zarówno wody, jak i sodu. Nadmierna utrata płynów może zmniejszyć objętość krwi i obniżyć ciśnienie krwi.

Aby zapobiec temu skutkowi ubocznemu, należy pić wystarczającą ilość płynów, zwłaszcza podczas upałów.

4. Grzybica narządów płciowych

Grzybica narządów płciowych jest jednym z najczęstszych skutków ubocznych stosowania empagliflozyny.

Około 7% kobiet i 2% mężczyzn przyjmujących lek Synjardy doświadcza grzybicy narządów płciowych.

Nadmiar glukozy w moczu stwarza sprzyjające warunki do rozwoju drożdżaków z rodzaju Candida w okolicy narządów płciowych.

Można zapobiec temu skutkowi ubocznemu poprzez:

• Dbanie o odpowiednią higienę okolic intymnych
• Utrzymywanie suchości okolic intymnych
• Szybką zmianę mokrej odzieży
• Skuteczne kontrolowanie poziomu glukozy we krwi.

Większość przypadków drożdżakowych zakażeń narządów płciowych dobrze reaguje na standardowe leki przeciwgrzybicze.

5. Zakażenie dróg moczowych

W badaniach klinicznych odnotowano zakażenia dróg moczowych u około 7–10% osób przyjmujących leki zawierające empagliflozynę.

Większość przypadków zakażeń ma łagodny przebieg, choć odnotowano również kilka ciężkich przypadków zakażeń nerek.

Przyczyna: Wyższe stężenie glukozy w moczu sprzyja rozwojowi bakterii w drogach moczowych.

Aby zapobiec zakażeniom, należy:

• Pić odpowiednią ilość wody
• Regularnie opróżniać pęcherz
• Dbać o higienę osobistą.

Należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza, jeśli odczuwa się pieczenie podczas oddawania moczu, występuje gorączka, ból w okolicy lędźwiowej lub w moczu widoczna jest krew.

6. Niski poziom cukru we krwi

Sam lek Synjardy rzadko powoduje hipoglikemię. Jednak w połączeniu z insuliną lub lekami z grupy pochodnych sulfonylomocznika hipoglikemia występuje znacznie częściej.

Należy regularnie monitorować poziom glukozy we krwi, mieć przy sobie źródło szybko wchłaniających się węglowodanów, spożywać posiłki o stałych porach oraz omówić z lekarzem kwestię dostosowania dawek insuliny lub leków z grupy pochodnych sulfonylomocznika.

7. Niedobór witaminy B12

Długotrwałe leczenie metforminą może obniżać poziom witaminy B12.

Metformina zmniejsza wchłanianie witaminy B12 w jelicie cienkim, ponieważ zakłóca zależny od wapnia proces wchłaniania tej witaminy.

Aby zapobiec temu skutkowi ubocznemu, podczas długotrwałego stosowania leku Synjardy należy okresowo badać poziom witaminy B12. W przypadku wystąpienia drętwienia, mrowienia lub niewyjaśnionego zmęczenia należy poinformować o tym lekarza. Należy przyjmować suplement witaminy B12, jeśli lekarz zaleci jej suplementację.

8. Zmiany w czynności nerek

Szacowany współczynnik filtracji kłębuszkowej (eGFR) może nieznacznie i przejściowo spaść wkrótce po rozpoczęciu przyjmowania leku Synjardy.

Poważne uszkodzenie nerek występuje rzadko, ale jest bardziej prawdopodobne u osób, u których doszło do odwodnienia lub które już cierpią na znaczne upośledzenie czynności nerek.

Empagliflozyna zmienia ciśnienie w jednostkach filtracyjnych nerek, natomiast odwodnienie może dodatkowo zmniejszyć przepływ krwi przez nerki. W przypadku znacznego pogorszenia czynności nerek wzrasta również prawdopodobieństwo kumulacji metforminy.

9. Cukrzycowa kwasica ketonowa

Kwasica ketonowa związana ze stosowaniem inhibitorów SGLT2 występuje rzadko – u około 0,05% osób stosujących te leki rocznie. Stan ten wymaga jednak natychmiastowego leczenia.

Empagliflozyna zwiększa wydalanie glukozy z moczem, obniżając zapotrzebowanie na insulinę i jednocześnie podnosząc poziom glukagonu. W pewnych okolicznościach, takich jak post, zabieg chirurgiczny, ciężka choroba lub zmniejszenie dawki insuliny, organizm może zacząć wytwarzać nadmierną ilość ketonów pomimo jedynie nieznacznie podwyższonego poziomu glukozy we krwi.

10. Kwasica mleczanowa

Kwasica mleczanowa wywołana przez metforminę występuje niezwykle rzadko, a jej szacowana częstość wynosi 3–10 przypadków na 100 000 osób stosujących ten lek rocznie. Stan ten wiąże się jednak z wysoką śmiertelnością w przypadku opóźnienia leczenia.

Metformina może się kumulować w przypadku poważnego upośledzenia czynności nerek lub zmniejszenia dopływu tlenu do tkanek spowodowanego ciężką chorobą, wstrząsem lub zaawansowaną niewydolnością serca. Nadmiar metforminy ogranicza prawidłowy metabolizm mleczanu, co prowadzi do gromadzenia się kwasu mlekowego.

11. Zgnilizna Fourniera

Zgnilizna Fourniera jest niezwykle rzadkim działaniem niepożądanym leku Synjardy.

Mocz o wysokim stężeniu glukozy może u niektórych osób sprzyjać rozwojowi bakterii. Infekcja może szybko rozprzestrzeniać się na tkanki otaczające okolice narządów płciowych i krocza.

Kto nie powinien stosować leku Synjardy? Jakie są leki alternatywne?

Leku Synjardy nie powinny stosować następujące osoby:

• Osoby z cukrzycą typu 1, ponieważ znacznie wzrasta ryzyko wystąpienia kwasicy ketonowej
• Osoby z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek lub poddawane dializie, ponieważ istotnym zagrożeniem jest kumulacja metforminy i zmniejszona skuteczność empagliflozyny
• Osoby z kwasicą metaboliczną, w tym z cukrzycową kwasicą ketonową
• Osoby, u których w przeszłości wystąpiły poważne reakcje alergiczne na empagliflozynę, metforminę lub którykolwiek składnik leku Synjardy.
• Osoby cierpiące na ciężkie odwodnienie – do czasu wyeliminowania odwodnienia.
• Osoby z ostrymi stanami, które znacznie upośledzają czynność nerek, takimi jak ciężka infekcja, wstrząs lub znaczne odwodnienie – do czasu powrotu do zdrowia.

W zależności od czynności nerek i ogólnego stanu zdrowia lekarz może również zalecić tymczasowe zaprzestanie przyjmowania leku Synjardy przed poważnym zabiegiem chirurgicznym lub niektórymi procedurami, w których stosuje się jodowane środki kontrastowe.

Leki alternatywne

Wybór alternatywnych leków przeciwcukrzycowych zależy od historii choroby pacjenta oraz przyczyny, dla której nie można stosować leku Synjardy.

Wybór najbardziej odpowiedniego leku alternatywnego zależy od docelowego poziomu glukozy we krwi, czynności nerek, chorób sercowo-naczyniowych, niewydolności serca, masy ciała, kwestii finansowych oraz innych schorzeń. Lekarz określi najbezpieczniejszy lek alternatywny w Twojej sytuacji.