Jak diagnozuje się hipogonadyzm

Hipogonadyzm występuje, gdy w gonadach samców (w jądrach moszny) i jajnikach wytwarzane są niewystarczające ilości hormonów płciowych – androgenów u mężczyzn i estrogenów u kobiet. Może powstać z powodu wielu czynników, w tym starzenia się, zaburzeń endokrynologicznych, genetyki, leczenia raka i leków.

Objawy hipogonadyzmu różnią się w zależności od wieku i płci po urodzeniu, od opóźnionego dojrzewania płciowego u dzieci po niski popęd płciowy, zaburzenia erekcji, nieregularne miesiączki, wypadanie włosów i zmęczenie u dorosłych.

Diagnozowanie hipogonadyzmu może być trudne, ponieważ stan ten przedstawia się inaczej w zależności od płci przy urodzeniu i wieku. Obejmuje to również określenie podstawowej przyczyny lub przyczyn problemu. W tym celu lekarze mogą polegać między innymi na badaniach fizykalnych i miednicy, badaniach krwi, technikach obrazowania, takich jak rezonans magnetyczny (MRI) lub USG oraz analizie nasienia.

Dzięki terminowej i dokładnej diagnozie hipogonadyzmu leczenie można dostosować do stanu.

Testowanie w domu

Zarówno dla mężczyzn, jak i kobiet po urodzeniu, dostępne są bez recepty zestawy do testów hormonalnych w domu. Dzięki nim wysyłasz próbki swojej śliny lub krwi do laboratorium w celu oceny klinicznej.

Dwa podstawowe typy testów to:

• Testy estrogenowe w domu: w przypadku kobiet oceniają one między innymi poziom estradiolu (ważnego prekursora estrogenu), kortyzolu i testosteronu. Dostępnych jest wiele zestawów, których wyniki są zazwyczaj zwracane w ciągu tygodnia od otrzymania próbek krwi i/lub śliny.^[6] Popularne typy obejmują test zdrowia kobiet Everlywell i test hormonów żeńskich LetsGetChecked.

• Testy testosteronu w domu: Szereg firm, w tym Everlywell i Imaware, produkuje zestawy testowe, które mierzą testosteron i inne ważne hormony, takie jak hormon stymulujący tarczycę i kortyzol. Zarówno „wolny testosteron”, rodzaj, który nie jest związany z białkami, jak i całkowity poziom testosteronu można ocenić na podstawie próbek krwi lub śliny wysłanych do laboratorium.

W zależności od producenta wyniki mogą być tak samo wiarygodne, jak testy wykonane w szpitalu lub klinice. Porozmawiaj ze swoim lekarzem o zestawach testowych, które będą dla Ciebie skuteczne i jakie wyniki mogą oznaczać.

Badanie lekarskie

Jeśli podejrzewasz hipogonadyzm, pierwszy krok w diagnozie obejmuje osobistą ocenę fizykalną, zwykle przeprowadzaną przez urologa lub lekarza pierwszego kontaktu. Może to obejmować:

• Ocena objawów: Ocena rozpoczyna się od omówienia wszelkich oznak i objawów. Może to oznaczać omówienie nieregularnej miesiączki u kobiet oraz zaburzeń erekcji i niskiego popędu płciowego u mężczyzn.

• Badanie fizykalne: u nastolatków charakterystycznym objawem hipogonadyzmu jest opóźnione dojrzewanie, dlatego lekarze oceniają poziom rozwoju piersi, wzrost włosów łonowych i inne cechy. Oceniane są objawy choroby u dorosłych mężczyzn, takie jak ginekomastia (rozwój piersi) i utrata masy mięśniowej, a dorosłe kobiety mogą przejść badanie ginekologiczne.

• Kontrola stanu zdrowia: Wiele schorzeń może wpływać na poziom hormonów płciowych, dlatego przeprowadzana jest rutynowa ocena parametrów zdrowotnych, takich jak ciśnienie krwi i tętno. Ważnym czynnikiem jest również wiek. Wraz z wiekiem poziom hormonów płciowych naturalnie spada.

• Leki: Ponieważ hipogonadyzm może być również efektem ubocznym leków, takich jak opioidy i kortykosteroidy, zostaniesz zapytany o leki na receptę i dostępne bez recepty (OTC), które przyjmujesz.

• Historia rodziny: Kilka chorób genetycznych, takich jak zespół Kallmanna, może powodować hipogonadyzm. Chociaż te problemy nie zawsze są dziedziczone – wiele z nich wynika z samoistnych nieprawidłowości chromosomalnych – możesz zostać zapytany, czy członkowie rodziny kiedykolwiek mieli pewne problemy zdrowotne.

Laboratoria i testy

Jedynym sposobem potwierdzenia obecności hipogonadyzmu jest ocena poziomu hormonów płciowych i ich prekursorów we krwi. Praca krwi w przypadku tego schorzenia polega na pomiarze tych poziomów, aw niektórych przypadkach na poszukiwaniu innych potencjalnych przyczyn schorzenia. Biorąc pod uwagę różnice hormonalne, określone testy – i pożądane wyniki – różnią się między kobietami i mężczyznami.

Estrogen

Istnieje kilka rodzajów estrogenów, ale trzy mają szczególne znaczenie: estron (E1), estradiol (E2) i estriol (E3). Estron jest produkowany po rozpoczęciu menopauzy (około 50 roku życia), estradiol jest produkowany głównie u kobiet niebędących w ciąży oraz estriol, który jest związany z ciążą.

Testosteron

Zazwyczaj testosteron, główny męski hormon płciowy (lub androgen), jest związany z białkami we krwi, ale niektóre są „wolne” lub niezwiązane. Testy kliniczne zapewniają pomiary ogólnego poziomu i wolnego testosteronu, które są skuteczne w wykrywaniu hipogonadyzmu u mężczyzn.

Hormon folikulotropowy (FSH) i hormon luteinizujący (LH)

FSH i LH są wytwarzane w przysadce mózgowej (małym gruczole zlokalizowanym u podstawy mózgu, który reguluje aktywność innych gruczołów) i odgrywają zasadniczą rolę w produkcji zarówno androgenów, jak i estrogenów. Wysoki poziom u mężczyzn i kobiet może oznaczać niewystarczające hormony płciowe, a niski poziom u dzieci występuje, gdy dojrzewanie jest opóźnione.

Odpowiedź LH na hormon uwalniający gonadotropiny (GnRH)

Podwzgórze mózgu wytwarza hormon GnRH, który jest następnie wydzielany przez przysadkę mózgową w celu regulacji funkcji rozrodczych kobiet i mężczyzn. To badanie krwi pokazuje, jak dobrze LH w gruczole reaguje na GnRH, a także może ocenić poziom estradiolu u kobiet i testosteronu u mężczyzn.

Zasadniczo, po pobraniu wstępnej próbki krwi, GnRH podaje się przez wstrzyknięcie. Po pewnym czasie lekarze pobierają dodatkowe próbki krwi do badań i analizy porównawczej.

Prolaktyna

Poziom prolaktyny jest naturalnie podwyższony, gdy kobiety karmią piersią, ale mogą powodować problemy z miesiączką, jeśli są zbyt wysokie. U dorosłych mężczyzn nadmiar prolaktyny może powodować laktację i być oznaką hipogonadyzmu. Ten test jest również używany do diagnozowania prolactinoma, wzrostu guza przysadki mózgowej, który może ograniczyć lub zatrzymać produkcję hormonów płciowych.

Hormony tarczycy

Ponieważ problemy z tarczycą mogą powodować niektóre z tych samych objawów, co hipogonadyzm, badanie krwi również oceni jego funkcję. Niski poziom hormonów TSH, T3 i T4 jest oznaką niedoczynności tarczycy (niedoczynności tarczycy), a wysoki wskazuje na nadczynność tarczycy (nadczynność tarczycy), z których oba mogą wpływać na przysadkę mózgową.

U kobiet te stany mogą powodować nieregularne miesiączki, a u mężczyzn prowadzą do innych objawów związanych z hipogonadyzmem, w tym niskiego popędu płciowego, zaburzeń erekcji i ginekomastii.

Inne testy

Kilka dodatkowych testów może również okazać się koniecznych, aby pomóc w diagnozie. Hemochromatoza, czyli nadmiar żelaza w krwiobiegu, jest oznaką hipogonadyzmu i można ją wykryć na podstawie próbki krwi. To nagromadzenie powoduje między innymi zmęczenie, osłabienie, bóle stawów i brzucha.

Niepłodność będąca objawem u mężczyzn, nasienie może być poddane analizie i licznikowi nasienia. Co więcej, analiza chromosomów i testy genetyczne mogą być potrzebne do zidentyfikowania przyczyn wrodzonych, takich jak zespół Klinefeltera (u mężczyzn) i zespół Turnera (u kobiet).

Obrazowanie

Istnieją dwa rodzaje hipogonadyzmu. Pierwotny typ powstaje z powodu problemów w kobiecych jajnikach lub męskich gonadach, podczas gdy problemy w przysadce mózgowej – zwykle rozwój łagodnych (nienowotworowych) guzów zwanych gruczolakami – powodują wtórny (lub centralny) hipogonadyzm. Techniki obrazowania mają kluczowe znaczenie w ocenie przyczyn problemu, a także wszelkich związanych z nim problemów.

Obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego (MRI)

Obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego (MRI) wykorzystuje pola magnetyczne i fale radiowe do tworzenia trójwymiarowych (3D) obrazów mózgu i przysadki mózgowej. Ten rodzaj skanowania, szczególnie skuteczny w obrazowaniu tkanek miękkich, umożliwia lekarzom ocenę wzrostu guza gruczołu lub otaczających go obszarów mózgu.

Ponadto skany MRI okolicy miednicy mogą być wykorzystywane do pomocy w diagnozowaniu pierwotnego hipogonadyzmu spowodowanego uszkodzeniem po radioterapii, problemami z jajnikami lub innymi problemami. Częściej jednak stosuje się sonografię.

Tomografia komputerowa (CT)

Innym środkiem używanym do badania guzów w lub wokół przysadki mózgowej jest tomografia komputerowa, która polega na wielu promieniach rentgenowskich w celu uzyskania obrazów tego obszaru. Podobnie jak w przypadku MRI, tworzona jest reprezentacja 3D, umożliwiając lekarzom śledzenie wzrostu i ocenę, czy jakiekolwiek gruczolaki lub inne problemy mają wpływ na funkcję.

Sonografia

Ponadto, gdy uważa się, że hipogonadyzm kobiecy jest pierwotny lub wynika z problemów z jajnikami, stosuje się ultrasonografię lub USG. Ten rodzaj obrazowania opiera się na falach ultradźwiękowych odbijających się od struktur w ciele, aby uzyskać obraz obszaru miednicy. Najczęściej używany do obrazowania prenatalnego, ten skan może być zalecany

Diagnoza różnicowa

Istnieje wiele czynników, które mogą prowadzić do hipogonadyzmu. Wraz z naturalnym spadkiem poziomu produkcji hormonów płciowych wraz z wiekiem, może być z tym związany szereg innych schorzeń. Ponadto jej objawy mogą pojawić się w innych chorobach, które mogą wymagać zindywidualizowanego leczenia.

W związku z tym w przypadku wykrycia hipogonadyzmu konieczne mogą być dodatkowe badania krwi i badania w celu ustalenia jego przyczyn. Pozwala to lekarzom wykluczyć lub zidentyfikować inne schorzenia i dostosować leczenie do wszelkich współwystępujących schorzeń.

Oznacza to badanie przesiewowe pod kątem wielu warunków, w tym:

• Zaburzenia endokrynologiczne, takie jak cukrzyca typu 2 lub choroba Addisona, mogą wpływać na funkcję gonad i jajników, prowadząc do pierwotnego hipogonadyzmu. Cukrzyca typu 2 to trudności w sposobie, w jaki organizm reguluje i wykorzystuje cukier jako paliwo, podczas gdy choroba Addisona to niedobór hormonów w nadnerczach.

• Choroby wątroby, takie jak marskość lub niewydolność wątroby (z powodu zapalenia wątroby, przewlekłej choroby wątroby lub innych czynników), mogą powodować hipogonadyzm. Panele krwi oceniające czynność wątroby są zatem standardową częścią diagnozy.

• Problemy z tarczycą, takie jak nadczynność tarczycy (nadczynność tarczycy) lub niedoczynność tarczycy (niedoczynność tarczycy), mogą wpływać na produkcję hormonów. Te nieprawidłowości mogą powodować podobne objawy, więc diagnoza obejmuje również sprawdzenie stanu zdrowia tego gruczołu.

• Rak prostaty może również wpływać na poziom hormonów. W przypadku niskiego poziomu testosteronu lub innych objawów hipogonadyzmu zaleca się wykonanie badań przesiewowych pod kątem tego, najczęstszego nowotworu u mężczyzn.

• Osteoporoza to osłabienie kości, które może powstać z powodu niskiego poziomu testosteronu. Często wiąże się z hipogonadyzmem i wymaga osobnego leczenia. W związku z tym lekarze mogą również chcieć wykonać testy gęstości kości.

• Ludzki wirus niedoboru odporności (HIV/AIDS) jest głównym czynnikiem ryzyka wtórnego hipogonadyzmu, a stany te mają wiele objawów. Chociaż skuteczne terapie zmniejszyły liczbę przypadków współwystępowania tych dwóch stanów, nadal istnieje silny związek. Mimo to zaleca się badanie przesiewowe w kierunku tej przewlekłej, zwyrodnieniowej infekcji przenoszonej drogą płciową.

Chociaż stwierdzenie, że masz niski poziom testosteronu lub estrogenu, może być niepokojące, ważne jest, aby pamiętać, że jest wiele rzeczy, które możesz zrobić, aby skutecznie radzić sobie z hipogonadyzmem. Operacje usunięcia gruczolaków z przysadki mogą odwrócić objawy, a hormonalne terapie zastępcze są skuteczne w przypadkach przewlekłych. Dzięki leczeniu — obok innych zmian w zakresie zdrowego stylu życia — osoby z tym schorzeniem mogą prowadzić szczęśliwe i produktywne życie.

Najważniejsze w radzeniu sobie z hipogonadyzmem jest aktywne szukanie pomocy. Jeśli podejrzewasz, że u Ciebie lub Twojego dziecka występują objawy, nie wahaj się zadzwonić do lekarza. Jak to często bywa, im szybciej wykryjesz i wyleczysz hipogonadyzm, tym lepiej.