Choroba Leigh (zespół Leigh)

Przegląd

Co to jest choroba Leigha?

Choroba Leigh jest rzadkim dziedzicznym zaburzeniem neurometabolicznym, które atakuje ośrodkowy układ nerwowy. To postępujące zaburzenie zaczyna się u niemowląt w wieku od trzech miesięcy do dwóch lat. Rzadko występuje u nastolatków i dorosłych. Choroba Leigh może być spowodowana mutacjami w mitochondrialnym DNA lub niedoborem enzymu zwanego dehydrogenazą pirogronianową. Objawy choroby Leigha zwykle postępują szybko. Najwcześniejsze objawy mogą obejmować słabą zdolność ssania oraz utratę kontroli nad głową i zdolności motorycznych. Objawom tym może towarzyszyć utrata apetytu, wymioty, drażliwość, ciągły płacz i drgawki. W miarę postępu choroby objawy mogą również obejmować uogólnione osłabienie, brak napięcia mięśniowego oraz epizody kwasicy mleczanowej, które mogą prowadzić do upośledzenia funkcji układu oddechowego i nerek.

W chorobie Leigh mutacje genetyczne w mitochondrialnym DNA wpływają na źródła energii, które napędzają komórki w obszarze mózgu, który odgrywa rolę w ruchach motorycznych. Podstawową funkcją mitochondriów jest przekształcanie energii zawartej w glukozie i kwasach tłuszczowych w substancję zwaną trifosforanem adenozyny (ATP). Energia zawarta w ATP steruje praktycznie wszystkimi funkcjami metabolicznymi komórki. Mutacje genetyczne w mitochondrialnym DNA powodują zatem chroniczny brak energii w tych komórkach, co z kolei wpływa na centralny układ nerwowy i powoduje postępującą degenerację funkcji motorycznych.

Istnieje również postać choroby Leigha (zwana chorobą Leigh sprzężoną z chromosomem X), która jest wynikiem mutacji w genie wytwarzającym inną grupę substancji ważnych dla metabolizmu komórkowego. Ten gen znajduje się tylko na chromosomie X.

Czy jest jakieś leczenie?

Najczęstszym sposobem leczenia choroby Leigh jest tiamina lub witamina B1. W celu opanowania kwasicy mleczanowej można również przepisać doustny wodorowęglan sodu lub cytrynian sodu. Naukowcy testują obecnie dichlorooctan, aby ustalić jego skuteczność w leczeniu kwasicy mleczanowej. U osób z postacią choroby Leigh sprzężoną z chromosomem X może być zalecana dieta wysokotłuszczowa i niskowęglowodanowa.

Jaka jest prognoza?

Rokowania dla osób z chorobą Leigha są złe. Osoby, którym brakuje aktywności kompleksu mitochondrialnego IV oraz osoby z niedoborem dehydrogenazy pirogronianowej, mają najgorsze rokowanie i umierają w ciągu kilku lat. Osoby z częściowymi niedoborami mają lepsze rokowanie i mogą dożyć 6 lub 7 lat. Niektórzy przetrwali do połowy lat nastoletnich.