Co to jest szczepionka inaktywowana?

Inaktywowana szczepionka (lub szczepionka zabita) to szczepionka składająca się z cząstek wirusa, bakterii lub innych patogenów, które wyhodowano w kulturze, a następnie zabito w celu zniszczenia zdolności do wytwarzania choroby. Natomiast żywe szczepionki wykorzystują patogeny, które wciąż są żywe (ale prawie zawsze są atenuowane, czyli osłabione). Patogeny dla szczepionek inaktywowanych hoduje się w kontrolowanych warunkach i zabija w celu zmniejszenia zakaźności, a tym samym zapobiegania zakażeniu przez szczepionkę.

Inaktywowane szczepionki są dalej klasyfikowane w zależności od metody użytej do inaktywacji wirusa:

• Szczepionki na całe wirusy wykorzystać całą cząsteczkę wirusa, całkowicie zniszczoną za pomocą ciepła, chemikaliów lub promieniowania, chociaż w szczepionkach dla ludzi powszechnie stosuje się tylko ekspozycję na formaldehyd i beta-propiolakton.
• Szczepionki przeciwko rozszczepionym wirusom są wytwarzane przy użyciu detergentu w celu zniszczenia wirusa.
• Szczepionki podjednostkowe są wytwarzane przez oczyszczenie antygenów, które najlepiej stymulują układ odpornościowy do wywołania odpowiedzi na wirusa, jednocześnie usuwając inne składniki niezbędne do replikacji lub przetrwania wirusa lub mogące powodować reakcje niepożądane.

Ponieważ inaktywowane wirusy mają tendencję do wytwarzania słabszej odpowiedzi układu odpornościowego niż wirusy żywe, w niektórych szczepionkach mogą być wymagane adiuwanty immunologiczne i wielokrotne wstrzyknięcia „wspomagające”, aby zapewnić skuteczną odpowiedź immunologiczną przeciwko patogenowi. Szczepionki atenuowane są często preferowane dla ogólnie zdrowych osób, ponieważ pojedyncza dawka jest często bezpieczna i bardzo skuteczna. Jednak niektórzy ludzie nie mogą przyjmować szczepionek atenuowanych, ponieważ patogen stanowi dla nich zbyt duże ryzyko (na przykład osoby starsze lub osoby z niedoborem odporności). W przypadku tych pacjentów szczepionka inaktywowana może zapewnić ochronę.

Przykłady szczepionek inaktywowanych

• Szczepionki przeciwko wirusowi
  • Szczepionka przeciw polio (szczepionka Salka)
  • Szczepionka przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A
  • Szczepionka przeciw wściekliźnie
  • Większość szczepionek przeciwko grypie
  • Szczepionka przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu
  • Niektóre szczepionki COVID-19: BBIBP-CorV, CoronaVac, Covaxin, QazVac, TURKOVAC, CoviVac
• Szczepionki przeciwko bakteriom:
  • Szczepionka na dur brzuszny
  • Szczepionka cholery
  • Szczepionka przeciwko dżumie
  • Szczepionka przeciw krztuścowi

Mechanizm szczepionek inaktywowanych

Cząsteczki patogenów są niszczone i nie mogą się dzielić, ale patogeny zachowują część swojej integralności, aby mogły zostać rozpoznane przez układ odpornościowy i wywołać adaptacyjną odpowiedź immunologiczną. Prawidłowo wyprodukowana szczepionka nie jest zakaźna, ale niewłaściwa inaktywacja może spowodować powstanie nienaruszonych i zakaźnych cząstek.

Po podaniu szczepionki antygen zostanie przejęty przez komórkę prezentującą antygen i przetransportowany do drenującego węzła chłonnego u zaszczepionych osób. Komórka prezentująca antygen umieści na swojej powierzchni fragment antygenu, epitop, wraz z cząsteczką głównego układu zgodności tkankowej (MHC). Może teraz wchodzić w interakcje i aktywować limfocyty T. Powstałe limfocyty T pomocnicze będą następnie stymulować odpowiedź immunologiczną, w której pośredniczą przeciwciała lub komórki, i rozwijają odpowiedź adaptacyjną specyficzną dla antygenu. Proces ten tworzy pamięć immunologiczną przeciwko określonemu patogenowi i pozwala układowi odpornościowemu na skuteczniejszą i szybszą reakcję po kolejnych kontaktach z tym patogenem.