Czy miesiączka może zwiększyć ryzyko zakażenia HIV kobiety?

Ryzyko zakażenia wirusem HIV jest znacznie wyższe u mężczyzn i kobiet niż u kobiet i mężczyzn, w dużej mierze z powodu wrażliwości pochwy, szyjki macicy i (prawdopodobnie) macicy. Nie tylko większa powierzchnia tkanki w żeńskim układzie rozrodczym (FRT) w porównaniu z penisem, zmiany w biologii często mogą sprawić, że tkanki śluzówki wyściełające FRT będą jeszcze bardziej podatne na infekcje.

Podczas gdy błony śluzowe pochwy są znacznie grubsze niż odbytnica, a około tuzin nakładających się warstw tkanek nabłonkowych zapewnia gotową barierę przed infekcją, wirus HIV nadal może uzyskać dostęp do organizmu poprzez zdrowe komórki. Co więcej, szyjka macicy, która ma cieńsze błony śluzowe niż pochwa, jest wyściełana komórkami T CD4+, komórkami odpornościowymi, na które atakuje wirus HIV.

Wiele rzeczy może zwiększyć podatność kobiety na HIV, w tym bakteryjne zapalenie pochwy (która może zmienić florę pochwy) i ektopię szyjki macicy (znaną również jako „niedojrzała” szyjka macicy).

Jednak coraz więcej dowodów wskazuje również, że zmiany hormonalne, występujące naturalnie lub wywołane, odgrywają kluczową rolę w zwiększaniu możliwości nabycia wirusa HIV u kobiet.

Miesiączka i ryzyko HIV

Badanie przeprowadzone w 2015 r. przez naukowców z Geisel School of Medicine na Uniwersytecie Dartmouth sugeruje, że zmiany hormonalne podczas normalnego cyklu miesiączkowego zapewniają HIV i inne infekcje przenoszone drogą płciową (STI) „okno możliwości” do zakażenia.

Wiadomo, że funkcja odpornościowa, zarówno wrodzona (naturalna), jak i adaptacyjna (nabyta po poprzedniej infekcji), jest regulowana przez hormony. Podczas menstruacji dwa hormony, mające na celu optymalizację warunków zapłodnienia i ciąży – estradiol i progesteron – bezpośrednio wpływają na komórki nabłonka, fibroblasty (komórki znajdujące się w tkankach łącznych) i komórki odpornościowe wyściełające FRT. W ten sposób odpowiedź immunologiczna jest osłabiona, a ryzyko nabycia wirusa HIV znacznie wzrasta.

Jeśli zostanie potwierdzone, badanie może pomóc utorować drogę do terapii, które mogą lepiej wzmocnić aktywność przeciwwirusową i/lub wpłynąć na praktyki seksualne (tj. określić bezpieczniejszy czas na seks) w tym tak zwanym „oknie możliwości”.

Ryzyko menopauzy i HIV

I odwrotnie, inne badanie przeprowadzone w 2015 r. przez University Pittsburgh Medical Center sugeruje, że zmiany w FRT mogą przyczyniać się do zwiększonego ryzyka zakażenia HIV u kobiet po menopauzie.

Powszechnie wiadomo, że funkcja immunologiczna dolnych dróg rodnych szybko spada w trakcie i po menopauzie, z przerzedzeniem tkanki nabłonkowej i wyraźnym zmniejszeniem bariery śluzówkowej. (Błona śluzowa, o której wiadomo, że zawiera szereg środków przeciwdrobnoustrojowych, jest wspierana przez wydzieliny z górnego FTR, które zapewniają ochronę w dolnym odcinku dróg rodnych).

Naukowcy zrekrutowali 165 bezobjawowych kobiet, w tym kobiety po menopauzie; kobiety przed menopauzą nie stosujące środków antykoncepcyjnych; i kobiet stosujących środki antykoncepcyjne – i zmierzono podatność na HIV, porównując płyny szyjkowo-pochwowe uzyskane przez irygację. Korzystając z testów specyficznych dla HIV, odkryli, że kobiety po menopauzie miały trzy razy mniej „naturalnej” aktywności anty-HIV (11% vs 34%) niż którakolwiek z pozostałych dwóch grup.

Chociaż wnioski są ograniczone przez projekt i wielkość badania, sugeruje to, że zmiany hormonalne podczas i po menopauzie mogą narażać starsze kobiety na zwiększone ryzyko zakażenia HIV. W związku z tym większy nacisk należy położyć na bezpieczniejszą edukację seksualną starszych kobiet, a także na zapewnienie, że badania przesiewowe w kierunku HIV i innych chorób przenoszonych drogą płciową nie będą ani unikane, ani opóźniane.

Hormonalne środki antykoncepcyjne i ryzyko HIV

Dowody na to, że hormonalne środki antykoncepcyjne mogą zwiększać ryzyko zakażenia wirusem HIV u kobiet, są niespójne, zarówno w przypadku stosowania doustnych, jak i wstrzykiwanych leków antykoncepcyjnych. Solidna metaanaliza 12 badań — ośmiu przeprowadzonych w populacji ogólnej i czterech wśród kobiet wysokiego ryzyka — wykazała umiarkowany, ogólny wzrost ryzyka zakażenia HIV u kobiet stosujących długo działający octan medroksyprogesteronu w postaci depot (DPMA, znany również jako Depo) do wstrzykiwania -Prowera). W przypadku kobiet w populacji ogólnej ryzyko było mniejsze.

Analiza, która objęła ponad 25 000 kobiet, nie wykazała namacalnego związku między doustnymi środkami antykoncepcyjnymi a ryzykiem zakażenia HIV.

Chociaż dane są uważane za niewystarczające, aby sugerować zaprzestanie stosowania DPMA, naukowcy zalecają, aby kobiety stosujące preparaty do wstrzykiwania zawierające wyłącznie progestagen były informowane o niepewności dotyczącej ryzyka DPMA i HIV oraz aby były zachęcane do używania prezerwatyw i zbadania innych strategii zapobiegawczych, takich jak: Profilaktyka przedekspozycyjna HIV (PrEP).