Dopaminowa terapia zastępcza w chorobie Parkinsona

Lewodopa jest uważana za złoty standard w terapii zastępczej dopaminy w chorobie Parkinsona. Lek został opracowany w latach 60., wiele lat po tym, jak James Parkinson w 1817 r. napisał o zestawie objawów, które dziś znamy jako chorobę Parkinsona. Kilkadziesiąt lat później lewodopa jest nadal najczęściej stosowanym sposobem leczenia tej przewlekłej choroby.

Przyjmowana doustnie lewodopa jest wchłaniana do krwi z jelita cienkiego. Jest on następnie przekształcany w dopaminę przez enzymy w mózgu, co pomaga zastąpić neuroprzekaźnik, który został utracony w wyniku śmierci neuronów wytwarzających dopaminę w mózgu.

Jak działa lewodopa?

Lewodopa jest prawie zawsze łączona z karbidopą (jak w markowym leku Sinemet), co pomaga przedłużyć skuteczność lewodopy i zapobiega rozkładowi leku w krwiobiegu, zanim dotrze do mózgu. Zamiast początkowo wymaganych wysokich dawek, dodanie karbidopy umożliwia podawanie lewodopy w mniejszych dawkach. Zmniejsza to nudności i wymioty, często wyniszczające skutki uboczne. W Europie lewodopę łączy się z innym związkiem zwanym benserazydem o podobnym działaniu w markowym leku Madopar.

Terapia zastępcza dopaminą działa wyjątkowo dobrze w kontrolowaniu objawów ruchowych i pomaga poprawić codzienne funkcjonowanie osób dotkniętych chorobą Parkinsona. Może jednak również powodować znaczące skutki uboczne, takie jak dyskinezy (uciążliwe ruchy mimowolne), które mogą ograniczać ilość przyjmowanych leków. Powoduje to, że większość ludzi jest zaniżona, jeśli chodzi o ilość substytucji dopaminy, którą mogą tolerować. Czasami skutki uboczne są gorsze niż pierwotnie leczone objawy. Ponadto nie odnosi się do niemotorycznych objawów choroby Parkinsona, o których wiadomo, że powodują większość niepełnosprawności u pacjentów.

Skutki uboczne lewodopy

Skutki uboczne terapii zastępczej dopaminą obejmują m.in. nudności, wymioty, niskie ciśnienie krwi, zawroty głowy i suchość w ustach. U niektórych osób może powodować dezorientację i halucynacje. W dłuższej perspektywie stosowanie substytucji dopaminy może również prowadzić do dyskinez i fluktuacji ruchowych (tj. więcej okresów „wyłączenia”, gdy lek nie działa dobrze).

Rodzaje terapii zastępczych dopaminy

Terapia zastępcza dopaminą występuje w różnych postaciach i kombinacjach. Bardziej powszechne przygotowania to:

Lewodopa/karbidopa: Ta kombinacja występuje w postaci krótko działającej (Sinemet) oraz długo działającej (Sinemet CR), która wymaga jedynie dawkowania dwa razy dziennie. lewodopa/karbidopa występuje również w tabletce rozpadającej się w jamie ustnej (Parcopa), która nie wymaga wody i jest pomocna dla osób z trudnościami w połykaniu.

Levodopa/Carbidopa/Entacapone: Stalevo to kolejny długo działający preparat zastępujący dopaminę, który oprócz lewodopy i karbidopy ma dodany lek entakapon, który dodatkowo przedłuża skuteczność tego preparatu, umożliwiając dłuższe okresy dawkowania.

Obecnie dostępny tylko w Kanadzie i Europie żel z lewodopą/karbidopą (Duodopa) jest formą substytutu dopaminy, która jest dostarczana bezpośrednio do jelita cienkiego przez chirurgicznie umieszczoną rurkę. Najlepiej stosować go u osób z zaawansowaną chorobą, które nie są w stanie opanować objawów motorycznych powodujących niepełnosprawność za pomocą innych dostępnych leków. Stosując system pomp podobny do pompy insulinowej w cukrzycy, Duodopa jest w stanie dostarczać lek w sposób ciągły przez cały dzień.

Popularne powiedzenie „stare jest złotem” z pewnością brzmi dobrze, jeśli chodzi o lewodopę. Pomimo postępów w dziedzinie badań nad chorobą Parkinsona, żaden inny nowy lek nie okazał się tak skuteczny jak lewodopa pod względem łagodzenia objawów motorycznych tej choroby. Jednak skutki uboczne, zwłaszcza długoterminowe, związane z fluktuacjami ruchowymi i dyskinezami, ograniczają jego prawdziwą skuteczność jako idealnego leczenia.