Jak leczy się zator płucny

Gdy dana osoba ma ostry zator płucny, odpowiednie leczenie zależy od tego, czy stan układu sercowo-naczyniowego jest stabilny, czy niestabilny.

Dla stosunkowo stabilnych ludzi

Chociaż zatorowość płucna brzmi dość przerażająco, wiele osób, u których zdiagnozowano tę chorobę, jest w stanie skutecznie zarządzać swoim zdrowiem sercowo-naczyniowym – zwłaszcza jeśli choroba zostanie wykryta wcześnie. Osoby stabilne z zatorowością płucną są przytomne i czujne, a ich ciśnienie krwi nie jest niebezpiecznie niskie.

W przypadku tych osób leczenie lekami przeciwzakrzepowymi (rozrzedzającymi krew) zwykle rozpoczyna się od razu.

Pierwsze 10 dni

Przez pierwsze 10 dni po wystąpieniu zatoru płucnego leczenie składa się z jednego z następujących leków przeciwzakrzepowych:

• Heparyna niskocząsteczkowa (LMW), taka jak Lovenox lub Fragmin, które są oczyszczonymi pochodnymi heparyny, które można podawać we wstrzyknięciu w skórę zamiast dożylnie

• Arixtra (fondaparinux), inny podawany podskórnie lek podobny do heparyny

• Heparyna niefrakcjonowana, „staromodna” heparyna podawana dożylnie

• Xarelto (rywaroksyban) lub Eliquis (apixaban), dwa z „nowych doustnych leków przeciwzakrzepowych” (NOAC), które są doustnym substytutem kumadyny (warfaryny)

Wszystkie te leki działają poprzez hamowanie czynników krzepnięcia, białek we krwi, które promują zakrzepicę.

Obecnie większość lekarzy będzie stosować Xarelto lub Eliquis w ciągu pierwszych 10 dni terapii u osób, które są w stanie przyjmować leki doustne. W przeciwnym razie najczęściej stosuje się heparynę LMW.

10 dni do 3 miesięcy

Po pierwszych 10 dniach terapii wybiera się leczenie do terapii długoterminowej.

To długoterminowe leczenie prawie zawsze składa się z jednego z leków NOAC. W tej fazie leczenia (tj. po pierwszych 10 dniach) oprócz Xarelto i Eliquis dopuszczone są również leki NOAC Pradaxa (dabigatran) i Savaysa (edoksaban). Ponadto, Coumadin pozostaje opcją dla tego długotrwałego leczenia.

Nieokreślone leczenie

U niektórych osób długotrwała terapia przeciwzakrzepowa po zatorowości płucnej powinna być stosowana bezterminowo, prawdopodobnie do końca życia. Generalnie są to osoby należące do jednej z dwóch kategorii:

• Osoby, które miały zator tętnicy płucnej lub ciężką zakrzepicę żył głębokich bez możliwej do zidentyfikowania przyczyny prowokującej
• Osoby, u których prowokująca przyczyna może być przewlekła, taka jak aktywny rak lub genetyczna predyspozycja do nieprawidłowego krzepnięcia krwi

Jeśli nie można stosować leków przeciwzakrzepowych

U niektórych osób leki przeciwzakrzepowe nie są opcją. Może to być spowodowane zbyt dużym ryzykiem nadmiernego krwawienia lub nawracającą zatorowością płucną pomimo odpowiedniego leczenia przeciwzakrzepowego. U tych osób należy zastosować filtr vena cava.

Te filtry z żyły głównej „wyłapują” skrzepy krwi, które się oderwały i uniemożliwiają ich dotarcie do krążenia płucnego.

Filtry Vena Cava mogą być dość skuteczne, ale nie są preferowane w stosunku do leków przeciwzakrzepowych ze względu na ryzyko związane z ich stosowaniem. Należą do nich zakrzepica w miejscu filtra (która może prowadzić do nawracającej zatorowości płucnej), krwawienie, migracja filtra do serca i erozja filtra.

Wiele nowoczesnych filtrów do żyły głównej można pobrać z organizmu za pomocą drugiej procedury cewnikowania, jeśli nie są już potrzebne.

Dla niestabilnych ludzi

U niektórych osób zator tętnicy płucnej może spowodować katastrofę sercowo-naczyniową. U tych osób zator jest na tyle duży, że powoduje poważne utrudnienie przepływu krwi do płuc, co prowadzi do zapaści sercowo-naczyniowej. Osoby te zwykle wykazują skrajną tachykardię (szybkie tętno) i niskie ciśnienie krwi, bladą, spoconą skórę i zmienioną świadomość.

W takich przypadkach prosta terapia antykoagulacyjna – która działa głównie poprzez stabilizację skrzepów krwi i zapobieganie dalszemu krzepnięciu – nie wystarczy. Zamiast tego należy coś zrobić, aby przerwać zator, który już wystąpił i przywrócić krążenie płucne.

Terapia trombolityczna („Terapia zakrzepów”)

W przypadku terapii trombolitycznej podaje się dożylnie leki, które „rozpadają” (rozbijają) już utworzone skrzepy. Rozbijając duży skrzep krwi (lub skrzepy) w tętnicy płucnej, mogą przywrócić krążenie.

Najczęściej stosowanymi środkami trombolitycznymi w ciężkiej zatorowości płucnej są Activase (alteplaza), Streptase (streptokinaza) i Kinlytic (urokinaza).

Embolektomia

Jeśli nie można zastosować leczenia trombolitycznego, ponieważ ryzyko nadmiernego krwawienia jest uważane za zbyt duże, można podjąć próbę embolektomii. Zabieg embolektomii ma na celu mechaniczne rozbicie dużego skrzepu w tętnicy płucnej za pomocą zabiegu chirurgicznego lub cewnikowego.

Wybór między embolektomią cewnikową a chirurgiczną zwykle zależy od dostępności lekarzy, którzy mają doświadczenie w tych procedurach, ale generalnie preferowana jest embolektomia cewnikowa, ponieważ zwykle można ją wykonać szybciej.

Tak więc embolektomia jest zwykle wykonywana tylko u osób uznanych za wyjątkowo niestabilne i u których istnieje bardzo wysokie ryzyko śmierci bez natychmiastowego skutecznego leczenia.