Jak Twój mózg kontroluje przełykanie

Chociaż może się wydawać, że jest to dość prosta funkcja, połykanie jest jednym z najbardziej skomplikowanych zadań, jakie wykonuje twoje ciało. Proces ten wymaga delikatnej koordynacji między mózgiem a niektórymi nerwami i mięśniami, a problemy z połykaniem mogą mieć duży wpływ na ogólną jakość życia.

Kobieta pijąca butelkę wody — Guido Mieth / Taxi / Getty Images

Nerwy i mięśnie czaszkowe zaangażowane w połykanie

Połykanie odbywa się w trzech następujących po sobie fazach, z których wszystkie wymagają starannej koordynacji mięśni jamy ustnej, gardła (gardła), krtani (głosu) i przełyku (przewodu, który przenosi pokarm z gardła do żołądka). Wszystkie te mięśnie są pod kontrolą grupy nerwów zwanych nerwami czaszkowymi.

Nerwy czaszkowe to 12 par nerwów, które wychodzą z pnia mózgu, zlokalizowanego u podstawy mózgu. Nerwy czaszkowe kontrolują takie funkcje, jak wąchanie, smakowanie, połykanie, widzenie, poruszanie twarzą i oczami oraz wzruszanie ramionami. Kilka nerwów czaszkowych jest zaangażowanych w kontrolowanie koordynacji i ruchów związanych z żuciem i połykaniem.

W połykanie zaangażowane są następujące nerwy czaszkowe:

Trójdzielny (nerw czaszkowy V)
Twarzowy (nerw czaszkowy VII)
językowo-gardłowy (nerw czaszkowy IX)
Vagus (nerw czaszkowy X)
Nerw podjęzykowy (nerw czaszkowy XII)

Z kolei nerwy czaszkowe są kontrolowane przez „ośrodki przetwarzania” w mózgu, w których przetwarzane są informacje związane z połykaniem. Ośrodki te obejmują obszary zlokalizowane w korze mózgowej, rdzeniu przedłużonym i jądrach nerwów czaszkowych.

Ośrodki połykania w mózgu

Dobrowolne rozpoczęcie połykania odbywa się w specjalnych obszarach kory mózgowej mózgu, zwanych zakrętem przedśrodkowym (zwanym również głównym obszarem motorycznym), zakrętem tylno-dolnym i zakręcie czołowym. Informacje z tych obszarów zbiegają się w ośrodku połykania w rdzeniu, który jest częścią pnia mózgu.

Oprócz mózgu, sygnały nerwowe pochodzące z jamy ustnej otrzymują informacje o żywności, którą żujemy. Kilka nerwów czuciowych w jamie ustnej, gardle i krtani dostarcza do mózgu informacji, które pozwalają nam dowiedzieć się, jaki rodzaj materiału znajduje się w jamie ustnej i gardle. Na przykład „mówią” mózgowi o wielkości, temperaturze i teksturze jedzenia.

Informacje te są przesyłane do kory czuciowej mózgu i ostatecznie do rdzenia, który wykorzystuje informacje czuciowe do kierowania wysiłkiem mięśni żucia.

Potencjalne powikłania problemów z połykaniem

Żucie zmienia pokarm w bardziej miękki i bardziej śliski bolus, który jest odpowiedni i bezpieczny do połknięcia. W miarę jak odruch połykania przechodzi przez różne fazy, nerwy zaangażowane w połykanie powodują odruchowe zamykanie krtani i nagłośni. To zamknięcie „tchawicy” zapobiega przedostawaniu się cząstek pokarmu i płynów do płuc.

Jeśli tchawica nie zamyka się prawidłowo lub jeśli połykanie nie jest dobrze skoordynowane, mogą wystąpić problemy, takie jak zadławienie. Kolejne powikłanie problemów z połykaniem, zachłystowe zapalenie płuc, może się zdarzyć, jeśli pokarm dostanie się do płuc. Może się to zdarzyć w wyniku udaru lub innych zaburzeń neurologicznych. Wreszcie, w wyniku trudności w połykaniu może wystąpić niedożywienie i odwodnienie.

Jak udar wpływa na połykanie

Jak widać, istnieje wiele obszarów ośrodkowego układu nerwowego, które dotknięte udarem lub innym stanem neurologicznym, takim jak stwardnienie rozsiane, choroba Parkinsona lub demencja, mogą zakłócić zdolność połykania.KątKąt

Co więcej, rdzeń jest stosunkowo niewielkim obszarem pnia mózgu, który zawiera wiele struktur, które są krytyczne w wykonywaniu odruchu połykania – tak więc udary obejmujące rdzeń są szczególnie prawdopodobne, aby powodować problemy z połykaniem. W rzeczywistości osoby z udarem rdzeniastym mogą wymagać tymczasowego lub stałego umieszczenia zgłębnika, aby zapobiec zadławieniu i zachłystowemu zapaleniu płuc.KątKąt

Wytyczne opublikowane w 2019 r. przez American Heart Association (AHA) dotyczące leczenia pacjentów z udarem mózgu zalecają wczesne badania przesiewowe w kierunku dysfagii (problemów z połykaniem), aby zapobiec potencjalnej aspiracji i powiązanej z nią choroby. AHA zaleca również karmienie pacjentów z dysfagią przez sondy przez co najmniej kilka dni bezpośrednio po udarze, ponieważ lekarze nadal sprawdzają, czy nie występują problemy z połykaniem.

Chociaż życie z problemami z połykaniem z pewnością komplikuje Twoje życie, wiedz, że istnieją dobrze opracowane techniki, które mogą pomóc Tobie lub Twojej bliskiej osobie w bezpiecznym przystosowaniu się do tych trudności. Na przykład terapeuta mowy i połykania może pomóc w dostosowaniu rodzajów spożywanych pokarmów i płynów, aby ułatwić bezpieczne przełykanie.

Ponadto ćwiczenia połykania, takie jak jaskółka nadgłośniowa lub manewr Mendelsohna, mogą pomóc wzmocnić mięśnie zaangażowane w połykanie.KątTe ćwiczenia ruchu ust i inne strategie, takie jak używanie kubka, słomki lub łyżki, mogą być dodatkowo pomocne.