Masywny udar: rodzaje, powrót do zdrowia i skutki długoterminowe

Udary, które dotykają około 795 000 Amerykanów rocznie, występują, gdy mózg jest pozbawiony tlenu, albo z powodu zakrzepu krwi, który blokuje przepływ krwi (udar niedokrwienny), albo pęknięcia naczynia krwionośnego w mózgu (udar krwotoczny).

Udary różnią się lokalizacją i nasileniem. „Masywny” udar to taki, który powoduje znaczną niepełnosprawność, a nawet śmierć.

Oto, co należy wiedzieć o różnych rodzajach masywnych uderzeń i ich potencjalnych długoterminowych skutkach.

Skok kontra masywny skok

Każdy rodzaj udaru może być na tyle poważny, że można go uznać za masywny, ale niektóre z nich częściej niż inne prowadzą do znacznej niepełnosprawności lub śmierci. Wynik zależy od kilku czynników, w tym rodzaju udaru, dotkniętej części mózgu i czasu potrzebnego na uzyskanie pomocy medycznej.

Niektórzy lekarze stosują skalę udaru National Institutes of Health do obliczania „punktacji” udaru na podstawie oceny szeregu zdolności funkcjonalnych lub deficytów u pacjenta. Im wyższy wynik, tym silniejszy udar.

Rodzaje

Istnieje kilka kategorii udarów, które z większym prawdopodobieństwem prowadzą do znacznej niepełnosprawności, śpiączki lub śmierci. Niektóre z nich to „podtypy” udaru niedokrwiennego, który jest najczęstszym typem, stanowi 87% wszystkich udarów.

Udary niedokrwienne

Udary niedokrwienne występują, gdy zakrzep przerywa przepływ krwi do mózgu. Podrodzaje udarów niedokrwiennych, które są uważane za masywne, obejmują:

Obustronne uderzenie zlewni: Uderzenia zlewni wpływają na obszary mózgu zwane „obszarami zlewni”. Obszary te otrzymują dopływ krwi z najmniejszych końcowych odgałęzień naczyń krwionośnych, dlatego wymagają odpowiedniego ciśnienia krwi i objętości krwi, aby zapewnić, że przez cały czas przepływa przez nie wystarczająca ilość krwi.

Z tego powodu obszary zlewni po obu stronach mózgu są narażone na wysokie ryzyko rozwoju niedokrwienia lub braku przepływu krwi w pewnych warunkach.

Zaawansowane zwężenie tętnic szyjnych (zatykanie tętnic szyjnych) po obu stronach szyi jest jednym z czynników ryzyka tego typu udaru. Uderzenia przełomowe powodują poważną niepełnosprawność, ponieważ wpływają na ruch po obu stronach ciała.

Duży udar zakrzepowy: udary zakrzepowe są spowodowane dużymi skrzepami krwi, które tworzą się w tętnicy dostarczającej krew do mózgu.

Udar tętnicy środkowej mózgu jest przykładem ciężkiego udaru zakrzepowego. Obrzęk powoduje szybki wzrost ciśnienia w całym mózgu. Z kolei to wysokie ciśnienie prowadzi do globalnej dysfunkcji mózgu, upośledzenia świadomości i bardzo często przepukliny mózgowej (znaczne uciskanie i naciskanie na mózg) i śmierci.

Duży udar zatorowy: udar zatorowy występuje, gdy zakrzep krwi, który tworzy się w innym obszarze ciała (takim jak serce lub duże tętnice w górnej części klatki piersiowej i szyi) przemieszcza się do mózgu. Najpoważniejsze udary zatorowe są spowodowane skrzepem, który przemieszcza się z serca do mózgu.

Udary krwotoczne

Udary krwotoczne występują, gdy tętnica w mózgu pęka, uwalniając krew do mózgu. Krew zwiększa ciśnienie wewnątrz czaszki (tzw. ciśnienie wewnątrzczaszkowe), powodując poważne uszkodzenia otaczającej tkanki. Udary krwotoczne stanowią 13% udarów.

Istnieją trzy rodzaje udaru krwotocznego, w zależności od miejsca krwawienia:

• Krwotok podpajęczynówkowy (zwany również krwotokiem podtwardówkowym) polega na pęknięciu naczynia na powierzchni mózgu. Krew przedostaje się do przestrzeni między mózgiem a obszarem tkanki zwanym warstwą pajęczynówki, która otacza mózg.

• Krwotok miąższowy lub śródmózgowy występuje, gdy krwawienie trafia bezpośrednio do tkanki mózgowej.

• Krwotok dokomorowy obejmuje krwawienie do lub wokół komór (komor), które zawierają płyn mózgowo-rdzeniowy otaczający mózg i rdzeń kręgowy.

Udary krwotoczne są niezwykle niebezpieczne, ponieważ krew w mózgu może czasami prowadzić do dalszych powikłań, takich jak wodogłowie, podwyższone ciśnienie śródczaszkowe i skurcze naczyń krwionośnych.

Jeśli nie są leczone agresywnie, stany te mogą prowadzić do poważnego uszkodzenia mózgu, a nawet śmierci. Dlatego nawet niewielkie epizody krwawienia w mózgu wymagają oceny w nagłych wypadkach.

Udar pnia mózgu

Pień mózgu łączy mózg z rdzeniem kręgowym, a stamtąd z ciałem. Pień mózgu kontroluje wiele ważnych funkcji, takich jak oddychanie, ciśnienie krwi i tętno; zawiera również centrum świadomości mózgu, które pozwala nam pozostać świadomym. Udary pnia mózgu mogą być spowodowane skrzepem lub krwotokiem.

Udar pnia mózgu, nawet niewielki, może prowadzić do hemiplegii, paraliżu lub zmian widzenia. W zależności od umiejscowienia udaru w pniu mózgu, udar pnia mózgu może spowodować długotrwałą utratę przytomności.​

Oznaki udaru

Kluczowymi oznakami udaru dowolnego typu są:

• Nagłe drętwienie lub osłabienie twarzy, ręki lub nogi, zwłaszcza po jednej stronie ciała
• Nagłe zamieszanie, problemy z mówieniem lub trudności ze zrozumieniem mowy
• Nagłe problemy z widzeniem w jednym lub obu oczach
• Nagłe problemy z chodzeniem, zawroty głowy, utrata równowagi lub brak koordynacji
• Nagły silny ból głowy bez znanej przyczyny

Komplikacje

Najpoważniejsze skutki masywnego udaru mózgu obejmują:

Paraliż

Masywny udar często powoduje całkowity paraliż jednej strony ciała, zwany hemiplegią. Niedowład połowiczy, który charakteryzuje się osłabieniem jednej strony ciała, jest mniej poważnym powikłaniem. Udar dotykający lewą stronę mózgu spowoduje paraliż lub osłabienie prawej strony ciała i odwrotnie.

Śpiączka

Zwłaszcza udary pnia mózgu mogą spowodować u pacjenta śpiączkę, stan nieprzytomności. Udar w pniu mózgu może pozostawić kogoś w stanie „zablokowania”, w którym osoba jest sparaliżowana, nie może mówić i może jedynie poruszać oczami w górę iw dół.

Śmierć mózgu

Czasami poważne udary mogą spowodować tak duże uszkodzenia mózgu, że mózg przestaje funkcjonować w sposób podtrzymujący życie, co jest stanem zwanym śmiercią mózgu. Może to nastąpić po bardzo dużym udarze lub po udarze w żywotnym obszarze mózgu, takim jak pień mózgu.

Śmierć

Udar jest piątą przyczyną śmierci w Stanach Zjednoczonych. W niektórych przypadkach udar może być śmiertelny natychmiast lub w ciągu kilku dni lub tygodni.

Osoba, która już przeszła udar, jest bardziej zagrożona kolejnym udarem, a nawracający udar jest bardziej prawdopodobny, niż pierwszy. Prawie 25% udarów, które występują każdego roku w Stanach Zjednoczonych, to udary nawracające.

Powoduje

Przyczyny wspólne dla wszystkich rodzajów udarów obejmują:

• Niekontrolowane wysokie ciśnienie krwi

• Miażdżyca

• Wysoki cholesterol
• Choroba wieńcowa
• Migotanie przedsionków

Przyczyny udarów krwotocznych to w szczególności:

• Malformacje tętniczo-żylne
• Pęknięte tętniaki mózgu
• Zaburzenia krwawienia
• Urazy pourazowe głowy

Powrót do zdrowia

Powrót do zdrowia po udarze może potrwać kilka miesięcy lub dłużej i może obejmować:

• Fizjoterapia: Fizjoterapia ma na celu pomóc ludziom odzyskać zdolność chodzenia, stania i siedzenia. Fizjoterapeuci stosują ćwiczenia przywracające równowagę i koordynację.

• Terapia zajęciowa: Terapeuci zajęciowi pomagają pacjentom z udarem ponownie nauczyć się umiejętności potrzebnych do wykonywania codziennych czynności, takich jak ubieranie się, kąpiel, jedzenie i korzystanie z łazienki. Ćwiczenia, a także modyfikacje domu mogą przyczynić się do sukcesu w tym zakresie,

• Terapia mowy: Terapia mowy może pomóc, gdy udar powoduje trudności w formułowaniu słów lub rozumieniu kogoś innego podczas mówienia.

• Poradnictwo w zakresie zdrowia psychicznego: Po udarze ludzie często doświadczają depresji, lęku i innych zmian nastroju. Terapia, czasami wraz z lekami, może pomóc złagodzić niektóre z tych problemów.

Pierwsze trzy miesiące po udarze są najważniejsze i w których następuje najbardziej znacząca poprawa w odzyskiwaniu funkcji, chociaż zyski mogą być kontynuowane nawet przez rok.

Terapia i lekarstwa mogą pomóc w depresji lub innych stanach zdrowia psychicznego po udarze. Dołączenie do grupy wsparcia pacjentów może pomóc ci przystosować się do życia po udarze. Porozmawiaj ze swoim zespołem opieki zdrowotnej o lokalnych grupach wsparcia lub skontaktuj się z lokalnym centrum medycznym.

Jeśli Ty lub ktoś z Twoich bliskich miałeś jeden z tego typu udarów, możesz mieć przed sobą długą regenerację, a nawet długotrwałą i istotną zmianę swoich umiejętności.

Wiele osób doświadcza pewnego stopnia powrotu do zdrowia, nawet po ciężkich udarach. Ustabilizowanie się udaru może trochę potrwać, a Ty i Twoi bliscy zorientujecie się, czego można się spodziewać w odniesieniu do długoterminowego wyniku udaru. Pamiętaj, aby porozmawiać z lekarzem o lekach i zmianach stylu życia, które mogą zapobiec kolejnemu udarowi.