Skutki uboczne lorazepamu i sposoby ich ograniczania

Lorazepam jest lekiem z grupy benzodiazepin, przepisywanym przez lekarzy w celu zmniejszenia lęku, opanowania ostrych stanów pobudzenia, leczenia bezsenności związanej z lękiem, powstrzymania drgawek oraz łagodzenia objawów odstawienia alkoholu. Lek ten może być również podawany przed zabiegami medycznymi lub stomatologicznymi w celu zmniejszenia lęku i wywołania sedacji.

Lek lorazepam jest również sprzedawany pod nazwami handlowymi Temesta, Tavor lub Ativan.

Lek lorazepam działa szybko. Po przyjęciu leku lorazepam doustnie zwykle odczuwa się uspokojenie w ciągu 20 do 60 minut. Gdy lekarz podaje lek lorazepam w postaci zastrzyku w celu leczenia drgawek lub silnego pobudzenia, działanie uspokajające pojawia się w ciągu 1-3 minut. Badania kliniczne wykazują, że lorazepam znacznie zmniejsza objawy lęku, a jego działanie przeciwdrgawkowe może zatrzymać napady padaczkowe u znacznej części pacjentów w ciągu pierwszych 10 minut.

Jak lorazepam działa w naszym mózgu?

Lorazepam wzmacnia aktywność kwasu gamma-aminomasłowego, który jest głównym neuroprzekaźnikiem hamującym w naszym ośrodkowym układzie nerwowym. Kwas gamma-aminomasłowy wiąże się z receptorem kwasu gamma-aminomasłowego typu A w komórkach nerwowych. Receptor ten kontroluje kanał jonów chlorkowych.

Lorazepam wiąże się z określonym miejscem na kompleksie receptorów kwasu gamma-aminomasłowego typu A. Wiązanie to zwiększa częstotliwość otwierania kanałów chlorkowych, gdy kwas gamma-aminomasłowy przyłącza się do receptora. Do komórki nerwowej dostaje się więcej jonów chlorkowych. Napływ chlorków powoduje, że błona komórki nerwowej staje się bardziej ujemnie naładowana. Ta zmiana elektryczna zmniejsza zdolność neuronu do wysyłania sygnałów elektrycznych.

Działanie to zmniejsza nadmierną aktywność neuronów w obszarach mózgu regulujących lęk, sen, napięcie mięśniowe i aktywność napadową. To osłabienie ośrodkowego układu nerwowego jest przyczyną zarówno działania terapeutycznego, jak i skutków ubocznych.

Skutki uboczne leku lorazepam

Typowe skutki uboczne lorazepamu to:

• Senność
• Zmęczenie
• Zawroty głowy
• Osłabienie
• Niestabilność lub problemy z koordynacją
• Splątanie
• Problemy z pamięcią
• Niewyraźne widzenie
• Nudności
• Zaparcia.

Rzadkie skutki uboczne lorazepamu to:

• Paradoksalne pobudzenie lub drażliwość
• Depresja lub pogorszenie nastroju
• Depresja oddechowa
• Niskie ciśnienie krwi
• Uzależnienie od leku i objawy odstawienia leku.

Następnie wyjaśnimy główne działania niepożądane i podpowiemy, jak ich uniknąć lub je ograniczyć.

1. Senność

Lorazepam wzmaga aktywność kwasu gamma-aminomasłowego w korze mózgowej i układzie siatkowatym. Ta sieć mózgowa utrzymuje czujność. Kiedy lorazepam hamuje działanie tej sieci, pojawia się senność.

Dane z badań klinicznych pokazują, że senność występuje u około 22% osób przyjmujących lek lorazepam w leczeniu lęku. Ryzyko wzrasta wraz z wyższymi dawkami i u osób starszych.

Jak zmniejszyć ten efekt uboczny:

• Przyjmuj najniższą skuteczną dawkę.
• Należy unikać alkoholu i innych leków uspokajających.
• Nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać ciężkich maszyn po rozpoczęciu przyjmowania leku lorazepam lub po zwiększeniu dawki przez lekarza.
• Należy zapytać lekarza o dostosowanie dawki, jeśli nadmierna senność zakłóca codzienne funkcjonowanie.

2. Zawroty głowy i zaburzenia równowagi

Lorazepam osłabia funkcje móżdżku i przedsionka. Móżdżek koordynuje ruchy i równowagę. Osłabienie ośrodkowego układu nerwowego zmniejsza napięcie mięśniowe i spowalnia refleks. Możesz odczuwać zawroty głowy lub zaburzenia równowagi.

Zawroty głowy występują u około 8% osób przyjmujących lek lorazepam. Problemy z koordynacją i niestabilnością są częstsze u osób starszych i mogą przyczyniać się do upadków.

Jak zmniejszyć to działanie niepożądane:

• Wstawaj powoli z pozycji siedzącej lub leżącej.
• Jeśli czujesz się niestabilny, skorzystaj z podpór, takich jak poręcze.
• Lekarz może zmniejszyć dawkę, zwłaszcza jeśli masz ponad 65 lat.

3. Problemy z pamięcią

Lorazepam wpływa na funkcjonowanie hipokampu. Hipokamp tworzy nowe wspomnienia. Wzmocnienie kwasu gamma-aminomasłowego hamuje aktywność neuronów w tym obszarze. Hamowanie to prowadzi do amnezji następczej, co oznacza trudności w tworzeniu nowych wspomnień po zażyciu leku.

U około 8% osób przyjmujących lorazepam w zwykłych dawkach występują krótkotrwałe zaburzenia pamięci. Ryzyko wzrasta wraz z wyższymi dawkami i podawaniem dożylnym.

Jak zmniejszyć to działanie niepożądane:

• Przyjmuj najmniejszą skuteczną dawkę.
• Należy unikać przyjmowania leku lorazepam przed czynnościami wymagającymi pełnej sprawności pamięci.
• Jeśli problemy z pamięcią utrzymują się, należy omówić z lekarzem możliwości zastosowania leków niebędących benzodiazepinami.

4. Splątanie i spowolnienie funkcji poznawczych

Lorazepam zmniejsza częstotliwość, z jaką neurony w korze mózgowej wysyłają sygnały elektryczne do innych komórek nerwowych. To hamowanie kory mózgowej spowalnia przetwarzanie informacji i upośledza uwagę. Osoby starsze są szczególnie wrażliwe, ponieważ związane z wiekiem zmiany w mózgu zmniejszają zdolności poznawcze.

Splątanie występuje u około 4% dorosłych, ale odsetek ten znacznie wzrasta u osób starszych (do 10%).

Jak zmniejszyć to działanie niepożądane:

• Osoby starsze powinny stosować niższe dawki początkowe.
• Należy unikać łączenia leku z innymi lekami hamującymi ośrodkowy układ nerwowy.
• Należy natychmiast zgłaszać nowe przypadki splątania, zwłaszcza u osób starszych.

5. Depresja oddechowa

Lorazepam hamuje ośrodki oddechowe pnia mózgu. Wzmocnienie kwasu gamma-aminomasłowego zmniejsza popęd oddechowy. Hamowanie to staje się niebezpieczne w przypadku łączenia lorazepamu z lekami opioidowymi lub alkoholem.

Przy zwykłych dawkach doustnych u zdrowych osób dorosłych ciężka depresja oddechowa występuje rzadko. Ryzyko znacznie wzrasta u osób z przewlekłą chorobą płuc, bezdechem sennym lub w przypadku łączenia lorazepamu z lekami opioidowymi. Badania pokazują, że łączne stosowanie benzodiazepin i opioidów zwiększa ryzyko śmiertelnego przedawkowania kilkukrotnie w porównaniu z samym stosowaniem opioidów.

Jak uniknąć tego działania niepożądanego:

• Nie należy łączyć lorazepamu z lekami opioidowymi lub alkoholem, chyba że lekarz ściśle nadzoruje pacjenta.
• Należy poinformować lekarza, jeśli pacjent cierpi na astmę, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc lub bezdech senny.
• W przypadku zauważenia spowolnienia oddechu lub skrajnej senności należy zgłosić się po pomoc medyczną.

6. Uzależnienie od leków i objawy odstawienia leków

Mózg dostosowuje się do długotrwałego zwiększenia stężenia kwasu gamma-aminomasłowego. Mózg zmniejsza wrażliwość receptorów i zwiększa aktywność neuroprzekaźników pobudzających. Nagłe odstawienie lorazepamu powoduje zaburzenia równowagi, które wywołują objawy odstawienia leku, takie jak niepokój, bezsenność, drżenie, a w ciężkich przypadkach drgawki.

Uzależnienie fizyczne może rozwinąć się po kilku tygodniach ciągłego stosowania. Ryzyko wzrasta wraz z wyższymi dawkami i dłuższym czasem stosowania. Objawy odstawienia leku występują u wielu długotrwałych użytkowników, którzy nagle zaprzestają stosowania leku.

Jak zmniejszyć to działanie niepożądane:

• Stosuj lorazepam przez jak najkrótszy czas.
• Nie należy nagle przerywać przyjmowania leku. Lekarz powinien stopniowo zmniejszać dawkę w ciągu kilku tygodni.
• Rozważ zastosowanie leków niebędących benzodiazepinami w leczeniu przewlekłego lęku.

Kto nie powinien stosować lorazepamu?

Należy unikać stosowania lorazepamu, jeśli:

• Cierpi się na miastenię, ponieważ rozluźnienie mięśni może pogorszyć osłabienie mięśni.
• Cierpi się na ciężką niewydolność oddechową lub bezdech senny, ponieważ może wystąpić depresja oddechowa.
• Cierpisz na ostrą jaskrę z zamkniętym kątem przesączania.
• Masz historię uzależnienia od substancji psychoaktywnych, ponieważ zwiększa się ryzyko uzależnienia od leku.
• Jesteś w ciąży, zwłaszcza w pierwszych trzech miesiącach, ponieważ lorazepam zwiększa ryzyko wad wrodzonych i powoduje objawy odstawienia leku u noworodka.

Alternatywne leki

W przypadku przewlekłego lęku leki z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny, takie jak sertralina lub escitalopram, pomagają kontrolować lęk w długim okresie bez ryzyka uzależnienia od leków.

W przypadku bezsenności leki nasenne niebędące benzodiazepinami lub terapia poznawczo-behawioralna bezsenności pozwalają rozwiązać problemy ze snem przy mniejszym ryzyku uzależnienia.

W przypadku zaburzeń napadowych leki przeciwpadaczkowe, takie jak lewetyracetam, zapewniają kontrolę napadów, natomiast lorazepam jest przydatny głównie w przypadku ostrych napadów.

W przypadku osób z zaburzeniami związanymi z używaniem substancji uzależniających buspiron leczy lęk uogólniony bez działania uspokajającego i uzależniającego.