Substancja P i jej rola w zapaleniu stawów i chorobach zapalnych

Substancja P została początkowo odkryta w 1931 roku, ale jej znaczenie w organizmie zajęło dziesięciolecia. W latach pięćdziesiątych ustalono, że substancja P jest neuroprzekaźnikiem. Komórki nerwowe komunikują się poprzez neuroprzekaźniki. Stwierdzono, że substancja P działa jako przekaźnik bólu rogu grzbietowego. Róg grzbietowy składa się z neuronów czuciowych i znajduje się na wszystkich poziomach rdzenia kręgowego. W latach 70. ujawniono biochemiczne właściwości substancji P. Substancję P zidentyfikowano jako białko złożone z sekwencji aminokwasów.

Rola substancji P w ciele

Przeprowadzono liczne badania na zwierzętach i in vitro, aby lepiej zrozumieć rolę substancji P w organizmie. Naukowcy odkryli, że substancja P powodowała ból w procesie znanym jako nocycepcja. Nocyceptor to neuron czuciowy lub komórka nerwowa, która reaguje na potencjalnie szkodliwe bodźce, sygnalizując rdzeń kręgowy i mózg. Nocycepcja powoduje odczuwanie bólu. Odkryto również, że substancja P ma działanie prozapalne.

Substancja P i jej główny receptor, receptor neurokininy-1 (NK-1), są obecne w neuronach zlokalizowanych w neuroosi (oś biegnąca przez mózg i rdzeń kręgowy). Te neurony odgrywają rolę w bólu, stresie i niepokoju. Substancja P występuje również w układzie limbicznym ośrodkowego układu nerwowego, w tym w podwzgórzu i ciele migdałowatym. Obszary te są powiązane z zachowaniami emocjonalnymi.

Oprócz percepcji bólu, stresu i lęku, substancja P odgrywa również rolę w wielu innych reakcjach fizjologicznych:

• wymioty
• zachowanie obronne
• zmiana napięcia sercowo-naczyniowego
• stymulacja wydzielania śliny
• skurcz mięśni gładkich
• rozszerzenie naczyń krwionośnych

Substancja P i zapalenie stawów

Naukowcy zbadali udział substancji P w zapaleniu stawów i chorobach zapalnych. Aby substancja P odgrywała rolę w zapaleniu stawów, układ nerwowy musi być zaangażowany w patofizjologię zapalenia stawów. W stawie musi być unerwienie nerwu czuciowego. Niektóre ustalenia sugerują, że tak jest:

• Substancja P została znaleziona w określonych kluczowych lokalizacjach.
• Substancja P występuje w wyższym stężeniu w płynie maziowym pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów.
• Liczba receptorów substancji P jest różna w tkance reumatoidalnej.

Levine i in. zaproponowali, że mechanizmy nerwowe mogą wyjaśniać pewne istotne cechy reumatoidalnego zapalenia stawów: określone stawy są bardziej podatne na rozwój zapalenia stawów, określone stawy rozwijają cięższe zapalenie stawów, a układ stawów dotkniętych reumatoidalnym zapaleniem stawów jest obustronny i symetryczny. Lotz i in. odkrył inną możliwą rolę substancji P w zapaleniu stawów. Lotz i jego zespół wykazali, że substancja P może stymulować synowiocyty (komórki maziowe) w reumatoidalnym zapaleniu stawów. Substancja P zwiększała uwalnianie prostaglandyny i kolagenazy z synowiocytów.

Substancja ukierunkowana P

Czy badanie roli substancji P dostarczyło nowego celu leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów? Nie dokładnie. Jednak naukowcy twierdzą, że istnieje możliwość opracowania antagonisty receptora NK1 (blokera) w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów. W międzyczasie:

• Glikokortykosteroidy mogą zmniejszać stan zapalny wywodzący się z tkanki nerwowej poprzez zmniejszenie ekspresji NK-1 przy jednoczesnym zwiększeniu produkcji enzymu powodującego degradację substancji P.

• Miejscowa kapsaicyna może usuwać substancję P z lokalnych zakończeń nerwowych, aby złagodzić ból. Według reumatologa Scotta J. Zashina, doktora medycyny, kapsaicyna może zacząć działać od 1 do 4 tygodni. Aby utrzymać korzyści z łagodzenia bólu, kapsaicynę należy ponownie zastosować zgodnie z zaleceniami.

Rola substancji P w ostrym bólu po zabiegu chirurgicznym

Informacje na temat roli substancji P w nocycepcji ostrego bólu po zabiegu chirurgicznym u pacjentów z przewlekłym stanem zapalnym są nieco skąpe, podobnie jak informacje o związku między zmianami poziomu substancji P a intensywnością bólu. Według PLoS One (2016) naukowcy zbadali korelację między zmianami poziomu substancji P a intensywnością ostrego bólu u pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów, którzy przeszli operację ortopedyczną. Stwierdzili, że korelacja między intensywnością bólu ostrego a stężeniem substancji P w surowicy wystąpiła pooperacyjnie u pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów, ale nie była wykrywalna w płynie drenażowym.