Anatomia przedniej tętnicy mózgowej

Zaopatrująca przyśrodkowe części płata czołowego i ciemieniowego przednia tętnica mózgowa, znana również jako ACA, jest jedną z par tętnic, które odgrywają zasadniczą rolę w dostarczaniu tlenu do mózgu. Powstając na końcu wewnętrznej tętnicy szyjnej, jej przebieg zakrzywia się w górę i w kierunku środka mózgu, tworząc część pierścienia tętnic zlokalizowanych u podstawy mózgu, zwanego kołem Willisa.

Ze względu na swoją podstawową funkcję w dostarczaniu krwi do mózgu, zaburzenia lub urazy przedniej tętnicy mózgowej mogą prowadzić do poważnych konsekwencji. W szczególności krzepnięcie tej tętnicy może prowadzić do udaru, niebezpiecznego „ataku mózgu” spowodowanego niewystarczającym dopływem tlenu. Ponadto, ze względu na dostarczane regiony, problemy mogą wpływać na chód, ruchy nóg i proksymalnych ramion, zdolność mowy i rozumowanie wyższego poziomu.

Anatomia

Struktura

Jedna z większych arterii, której zadaniem jest dostarczanie krwi do ważnych obszarów mózgu, prawy i lewy ACA są głównymi składnikami kręgu Willisa. Są one głównie podzielone na trzy sekcje, z których niektóre mają ważne gałęzie:

• A1: Znany również jako odcinek poziomy, ten odcinek biegnie poziomo od początku ACA przez 14 milimetrów (mm) do przedniej tętnicy łączącej, która odgrywa rolę w łączeniu dopływu krwi między prawą i lewą półkulą. Głównymi odgałęzieniami są tu przyśrodkowe tętnice soczewkowato-węzłowe (seria mniejszych tętnic) oraz przednia tętnica łącząca.

• A2: Biegnie pionowo od początku przedniej tętnicy łączącej, biegnie przed blaszką końcową i wzdłuż krawędzi ciała modzelowatego, kończąc się na jego „rodzaju” lub zakręcie. Główne gałęzie to tętnica Heubnera nawracająca (znana również jako tętnica prążkowana przyśrodkowa), tętnica oczodołowo-czołowa (wokół oczodołu) i tętnica czołowo-biegunowa (która przecina powierzchnię przedniej części każdej półkuli mózgu).

• O3: Trzeci segment ACA, zwany segmentem przedmózgowym, okrąża kolano ciała modzelowatego i biegnie, aż wygina się do tyłu nad tym obszarem mózgu. To następnie rozgałęzia się do tętnicy okołokostnej i brzeżnej. Biegnąc w orientacji równoległej, oba poruszają się powyżej ciała modzelowatego.

Lokalizacja

Wraz z tętnicą środkową mózgu, ACA jest końcowym odgałęzieniem tętnicy szyjnej wewnętrznej, która jest głównym źródłem krwi do mózgu. Pochodzi z zakończenia tętnicy szyjnej wewnętrznej, szybko biegnącej w górę i do środka, aby przeciąć przód mózgu w drodze do ciała modzelowatego (wiązka nerwów w środku mózgu, która dzieli prawą i lewą półkulę ) nad nerwem wzrokowym.

Wariacje anatomiczne

Lekarze zaobserwowali kilka zmian w strukturze ACA. Choć stosunkowo rzadkie, mają znaczenie kliniczne i obejmują:

• Fenestracja ACA: W 0 do 4% przypadków odcinek A1 ACA wykazuje fenestrację, w której segmenty tętnicy są zduplikowane. Ta anomalia zwiększa ryzyko tętniaka (krwawienia w mózgu).

• Trifurkacja: Ta anomalia, w której druga sekcja ACA dzieli się na trzy mniejsze tętnice, jest obserwowana u około 7,5% osób.

• Azygos ACA: W takich przypadkach główne źródło zasilania ACA pochodzi z jednego łącza w sekcji A2. Dzieje się tak w około 2% przypadków.

• Dwusferowy ACA: W przypadkach, gdy segment A2 nigdy nie tworzy się prawidłowo (nazywany „hipoplazją”), odpowiedni segment z ACA drugiej strony zaopatruje obie strony. Obserwuje się to w około 4,5% przypadków.

• Brak segmentu A1: Mniej więcej co dziesiąta osoba doświadcza całkowitego braku lub hipoplazji segmentu A1 ACA po jednej stronie. W takich przypadkach ACA strony przeciwnej — poprzez przednią tętnicę łączącą — zapewnia zasilanie.

• Asymetria: Pierwszy segment ACA może również zmienić swój przebieg i strukturę w wyniku tętniaka, prowadząc do asymetrii.

Funkcjonować

ACA odgrywa kluczową rolę w dostarczaniu natlenionej krwi do wielu obszarów mózgu, w szczególności do przyśrodkowych części płatów czołowych i ciemieniowych mózgu. Oto krótki opis tego, co dostarcza ta tętnica:

• Gałęzie oczodołu: Gałęzie wychodzące z odcinka A2 ACA dostarczają krew do zakrętu prostego (uważa się, że ma to związek z wyższą funkcją poznawczą), jak również do kompleksu węchowego i przyśrodkowego zakrętu oczodołu, związanych z percepcją zapachu.

• Gałęzie korowe: Poprzez gałęzie czołowe ACA dostarcza ciało modzelowate, które integruje funkcje czuciowe, ruchowe i poznawcze między półkulami, a także zakrętami obręczy i przyśrodkowymi przednimi, które są związane z regulacją zachowania i emocjami.

• Gałęzie ciemieniowe: Gałęzie wyrastające w sąsiedztwie płata ciemieniowego – jednego z czterech głównych płatów mózgu – zaopatrują przedklinek. Region ten jest zaangażowany w pamięć epizodyczną, przetwarzanie wzrokowo-przestrzenne, a także aspekty świadomości i samoświadomości.

• Gałęzie centralne: Liczne gałęzie ACA, wyłaniające się z jego segmentów A1 i A2, dostarczają przednią perforowaną substancję, która odgrywa rolę w zapewnianiu głębszego dostępu struktur mózgowych do krwi. Blaszka końcowa, błona otaczająca podwzgórze – mały obszar, który reguluje uwalnianie hormonów w organizmie – jest również zaopatrywana przez te tętnice. Ponadto powstające tu tętnice biegną do części ciała modzelowatego oraz skorupy i jądra ogoniastego, które regulują ruch i koordynację.

Znaczenie kliniczne

Podobnie jak w przypadku każdej tętnicy zaopatrującej mózg, niedrożność lub zwężenie ACA spowodowane zakrzepami krwi lub innymi schorzeniami, takimi jak wysokie ciśnienie krwi, cukrzyca lub miażdżyca (zwężenie z powodu nagromadzenia blaszki miażdżycowej) stanowi wyraźne zagrożenie dla zdrowia . Najważniejszym z nich jest udar przedniej tętnicy mózgowej, w którym zablokowanie tętnicy uniemożliwia dotarcie wystarczającej ilości tlenu do mózgu. To z kolei prowadzi do „ataku mózgu”, który może być śmiertelny i prowadzić do szeregu objawów, w tym zaburzeń poznawczych, osłabienia nóg i proksymalnych ramion, niestabilności emocjonalnej, upośledzenia pamięci, nietrzymania moczu i mowy.

Ponadto tętniak – wybrzuszenie ACA z powodu osłabionych ścian – jest szczególnie niebezpieczne. Może to prowadzić do pęknięcia naczynia, a największym ryzykiem jest to, że krew może następnie uszkodzić otaczające obszary mózgu. Te przypadki są nagłymi wypadkami medycznymi; jeśli leczenie nie zostanie szybko znalezione, mogą być śmiertelne.