Anatomia nerwu szczękowego

Nerw szczękowy, mający za zadanie przenoszenie ważnych informacji do ośrodkowego układu nerwowego (OUN), biegnie od dziąsła górnego (górnego zestawu zębów), wzdłuż powierzchni środkowej twarzy, przez podniebienie i jamę nosową, zanim zakończy się w górna warga i policzek. Jest to gałąź nerwu trójdzielnego (piąty nerw czaszkowy), która pełni funkcje zarówno czuciowe (doprowadzające), jak i ruchowe (doprowadzające). Gałąź szczękowa jest zaangażowana głównie w funkcję sensoryczną. Pomaga w przekazywaniu czucia i bólu z górnych zębów, szczęki, błony śluzowej (błony) jamy nosowej, a także części języka i twarzy.

Jako gałąź nerwu trójdzielnego nerw szczękowy jest często związany z neuralgią nerwu trójdzielnego, rzadkim stanem charakteryzującym się silnym bólem twarzy i szczęki. Ponadto uszkodzenia tego nerwu mogą powodować intensywne odczucia gorąca i zimna w zębach. W przypadku zakażenia wirusem ospy wietrznej i półpaśca (znany również jako półpasiec), uporczywy ból neuropatyczny (związany z nerwami) jest znacznie częstszy niż utrata czucia.

Anatomia

Struktura i lokalizacja

Nerw szczękowy jest drugą z trzech gałęzi nerwu trójdzielnego. Powstaje pomiędzy oczną i żuchwową częścią trójdzielną w regionie zwanym zwojem trójdzielnym, skupiskiem nerwów zaangażowanych w przekazywanie informacji czuciowych do mózgu, a także w funkcji motorycznej żucia.

Średniej wielkości w porównaniu z innymi gałęziami nerw ten biegnie do przodu z każdej strony głowy na poziomie pnia mózgu (wokół uszu) przez ściany zatoki tuż pod i z boku nerwu ocznego. Następnie dociera do górnych dziąseł przez dół skrzydłowo-podniebienny (zagłębienie po obu stronach czaszki). Po oddaniu większości gałęzi kieruje się do oczodołu przez dolną szczelinę oczodołową.

Co istotne, nerw ten wydziela szereg ważnych gałęzi, które odgrywają rolę w przekazywaniu informacji sensorycznych. Oddziały te są pogrupowane na podstawie ich lokalizacji na trasie:

Nerwy czaszkowe: W pobliżu początku nerwu szczękowego w środkowym dole czaszki powstaje jego najmniejsza gałąź – środkowy nerw oponowy. To dostarcza informacje sensoryczne do opony twardej (twardej, zewnętrznej błony mózgu i kręgosłupa).

Dół skrzydłowo-podniebienny: W środkowym przebiegu nerwu, w dole skrzydłowo-podniebiennym po obu stronach czaszki, nerw szczękowy dociera do zwoju skrzydłowo-podniebiennego i wydziela znaczną większość jego gałęzi. To są:

• Gałęzie oczodołu: powstaje tu kilka małych gałęzi, które unerwiają ścianę oczodołu, zatokę klinową (przestrzeń za okiem) i zatokę sitową (położoną między oczami).
• Nerwy podniebienne: Wychodzące z dolnej (dolnej) powierzchni dołu skrzydłowo-podniebiennego, większy i mniejszy nerw podniebienny przecinają kanał podniebienny. Nerw podniebienny większy dociera do podniebienia twardego górnej części jamy ustnej, przemieszczając się do przodu przez bruzdę, aby unerwić gruczoły śluzowe, a także pobliski górny zestaw zębów. W przeciwieństwie do tego, nerw podniebienny mniejszy wyłania się przez własny otwór, aby przekazywać informacje czuciowe z migdałków, podniebienia miękkiego i języczka.
• Nerwy nosowe: ze zwoju skrzydłowo-podniebiennego gałęzie te – w szczególności przyśrodkowe i boczne tylne górne nerwy nosowe, a także nerw nosowo-podniebienny – mają dostęp do jamy nosowej przez otwór klinowo-podniebienny. Nerw nosowy boczny tylny górny biegnie w bok jamy, unerwiając błonę śluzową ściany bocznej jamy nosowej. Nerw nosowy przyśrodkowy tylny górny przesuwa się do środka, w poprzek sklepienia nosa. Najdłuższa z tych gałęzi, nerw nosowo-podniebienny, przecina dach nosa i biegnie wzdłuż przegrody, by wyłonić się na sklepieniu jamy ustnej.
• Nerw gardłowy: ten nerw wywodzi się ze zwoju skrzydłowo-podniebiennego i przechodzi przez błonę śluzową i gruczoły nosogardzieli przez strukturę zwaną kanałem podniebienno-pochwowym.
• Gałęzie zwojowe: Te dwa nerwy wyłaniają się bezpośrednio z dolnej (dolnej) powierzchni nerwu szczękowego, łącząc go ze zwojem skrzydłowo-podniebiennym, przekazując informacje czuciowe.
• Nerw zębodołowy tylny górny: również wychodzący bezpośrednio z nerwu szczękowego, nerw zębodołowy tylny górny wychodzi poza bok zwoju skrzydłowo-podniebiennego, aby uzyskać dostęp do dołu podskroniowego, złożonego obszaru u podstawy czaszki, który umożliwia wejście i wyjście wielu nerwów mózg. Stamtąd biegnie w dół i w bok, aby dotrzeć do kości szczęki lub górnej szczęki.
• Gałąź jarzmowa: ta gałąź jest kolejną gałęzią, która wyrasta bezpośrednio z nerwu szczękowego, wychodząc z dołu skrzydłowo-podniebiennego przez dolną szczelinę oczodołu. Wędruje po zewnętrznej ścianie bocznej orbity, aby następnie podzielić się na gałęzie jarzmowo-skroniowe i jarzmowo-twarzowe, które biegną po dolnej i bocznej stronie orbity. Pierwsza z nich przechodzi przez dolną część skroniową — zagłębienie z boku czaszki — w celu osłabienia skóry części twarzy. Ten ostatni dociera do skóry policzka przez liczne szczeliny w kości jarzmowej.

Dno oczodołu: gdy nerw szczękowy wychodzi z dołu skrzydłowo-podniebiennego przez dolną szczelinę oczodołu, wchodzi do oczodołu i staje się nerwem podoczodołowym. Z kolei dzieli się na dwie gałęzie:

• Nerw zębodołowy środkowy górny: Powstający w bruździe podoczodołowej, biegnący w dół ściany bocznej zatoki szczękowej w celu unerwienia błony śluzowej. Mniejsze gałęzie tego nerwu unerwiają przedtrzonowce w jamie ustnej.
• Nerw wyrostka zębodołowego przedniego górnego: gałąź ta odrywa się od nerwu podoczodołowego i przemieszcza się wzdłuż ściany bocznej zatoki szczękowej, aby przekazać informacje czuciowe z błon śluzowych. Jego gałęzie zaopatrują kły i siekacze górne, a następnie tworzą gałąź nosową, która dociera również do błony śluzowej ściany bocznej oraz jamy nosowej.

Nerwy twarzowe: W końcowym przebiegu nerwu szczękowego, po wyjściu z otworu podoczodołowego, nerw dzieli się na trzy zestawy końcowych gałęzi:

• Gałęzie blade dolnego: Są to dwie lub trzy gałęzie, które zaopatrują skórę i spojówkę oka (błona, która zakrywa i chroni oko) i komunikują się z gałęziami na twarzy.
• Gałęzie nosowe: Zaopatrując skórę bocznej powierzchni nosa, wewnętrzna gałąź nosowa ma dostęp do przegrody nosowej i przedsionka (lub nozdrza), podczas gdy inne łączą się z nerwami twarzy i wychodzą z oka.
• Górne gałęzie wargowe: Istnieje wiele z tych mniejszych nerwów, które służą do unerwienia boku policzka, górnej wargi, błony śluzowej jamy ustnej i gruczołów wargowych (które pomagają wytwarzać ślinę).

Wariacje anatomiczne

Podobnie jak w przypadku wielu części układu nerwowego, czasami widoczne są różnice w strukturze nerwu szczękowego, co jest szczególnie niepokojące dla chirurgów i dentystów. Na przykład może to być coś, co nazywa się „bifid”, co oznacza, że ​​jest podzielone na dwie części. Co więcej, świadczeniodawcy zaobserwowali różnice w mapowaniu powiązanych nerwów, takie jak przypadki, w których nerw wyrostka zębodołowego górnego zaopatruje obszary zwykle obsługiwane przez nerw policzkowy, a obszary zwykle zaopatrywane przez gałąź jarzmową są unerwiane przez nerw podoczodołowy. Ponadto gałąź jarzmowa może przechodzić przez kość jarzmową przed rozszczepieniem, w przeciwieństwie do bifurkacji przed tym.

Warto zauważyć, że zdarzały się również przypadki, w których ludzie mają wiele otworów podoczodołowych, a nie tylko jedno. Ma to konsekwencje dla stomatologów i pracowników służby zdrowia, których zadaniem jest zapewnienie znieczulenia twarzy lub górnej części zębów przed leczeniem. Inne odmiany obejmują nerw podniebienny większy — zamiast nerwu szczękowego — który obsługuje górne zęby trzonowe i przedtrzonowe. Wreszcie nerw nosowo-podniebienny jest czasami obserwowany jako unerwienie siekaczy.

Funkcjonować

Jak wspomniano powyżej, nerw szczękowy jest aferentnym, co oznacza, że ​​pełni funkcję czuciową. W takim przypadku jest to część systemu, który przekazuje temperaturę, dotyk i odczuwanie bólu z części ciała, do których ma dostęp. Przede wszystkim dostarcza zatem informacje z następujących źródeł:KątKąt

• Dura mater środkowego dołu czaszki: Środkowy dół czaszki to zagłębienie w kształcie motyla u podstawy czaszki; jak wszystkie części mózgu i czaszki, ta część jest otoczona oponą twardą, grubą błoną zewnętrzną.

• Błona śluzowa twarzy: Gałęzie nosowe dostarczają informacji sensorycznych z błony śluzowej wyścielającej nosogardło, podniebienie, jamę nosową, a także zatokę szczękową.

• Zęby: ten nerw dostarcza informacje sensoryczne z górnego zestawu zębów.

• Twarz: informacje sensoryczne z niektórych obszarów twarzy, takich jak skóra z boku nosa, dolna powieka, policzek i górna warga.

Informacja sensoryczna z tych obszarów przechodzi przez aksony do zwoju trójdzielnego, znajdującego się w obszarze zwanym „jaskinią Meckela”, specjalnym woreczku w środkowym dole czaszki.KątTe gałęzie zbiegają się, tworząc korzeń czuciowy nerwu trójdzielnego i przekazują informację czuciową do mózgu na poziomie mostu, części związanej z szeregiem funkcji organizmu, takich jak sen, oddychanie, połykanie, słyszenie, równowaga, wśród wielu innych. Wreszcie ten materiał czuciowy przechodzi przez jądro trójdzielne i wzgórze, zanim zostanie przetworzony w korze mózgowej.

Powiązane warunki

Ze względu na bliskie powiązania z nerwem trójdzielnym, problemy będą miały wpływ na nerw szczękowy. Przede wszystkim może na nią wpływać neuralgia nerwu trójdzielnego, zaburzenie w korzeniu nerwu, które powoduje ból w szczęce i wokół niej. Leczenie tego schorzenia obejmuje wszystko, od podejść farmakologicznych po zabieg chirurgiczny. W chirurgii twarzy lub dentystycznej może być konieczne zastosowanie blokady nerwu szczękowego przez anestezjologa – znieczulenie nerwu – a ta procedura może również pomóc w neuralgii nerwu trójdzielnego.KątW razie potrzeby zabiegi te można skierować na określone zęby.

Na nerw szczękowy mogą również wpływać inne stany, w tym uszkodzenia nerwu jarzmowego, które pomagają wytworzyć ciekłą warstwę błony otaczającej oko.KątTen stan może wpływać na nerw trójdzielny i wszystkie jego ścieżki, prowadząc do nieprzyjemnych odczuć i wrażliwości na ciepło i zimno w zębach z powodu zapalenia nerwu.

Rehabilitacja

Zaburzenia i stany nerwu szczękowego mogą mieć istotny wpływ na jakość życia. I chociaż istnieje pewien stopień, w jakim nerwy mogą same się leczyć, istnieją ograniczenia. W przypadku neuralgii nerwu trójdzielnego, jeśli występuje uszkodzenie w tym miejscu lub w nerwie trójdzielnym, większość pracowników służby zdrowia ma tendencję do czekania od trzech do sześciu miesięcy, aby sprawdzić, czy problem ustąpił przed rozważeniem leczenia chirurgicznego. W tym czasie pracownicy służby zdrowia mogą przepisać leki przeciwzapalne lub inne leki, aby złagodzić objawy.

Operacje naprawiające ten nerw po neuralgii nerwu trójdzielnego są w dużej mierze skuteczne, a wszystkie trzy główne podejścia – dekompresja mikronaczyniowa, radiochirurgia i zmiany o częstotliwości radiowej – wykazują skuteczność na poziomie 80% lub powyżej. Odzyskiwanie zależy od leczenia:

• Dekompresja mikronaczyniowa: zmniejsza nacisk na nerw, dostosowując położenie otaczających żył; procedura minimalnie inwazyjna, powrót do zdrowia trwa około czterech do sześciu tygodni (po kilku dniach w szpitalu).

• Radiochirurgia: Całkowicie nieinwazyjne podejście, pracownicy służby zdrowia wykorzystują specjalistyczne fale o częstotliwości radiowej do mieszania komunikatów bólowych pochodzących z nerwu szczękowego przy nerwie trójdzielnym. Chociaż jest to procedura ambulatoryjna, wyniki trwają dłużej, a większość z nich zmniejsza ból w ciągu czterech do sześciu tygodni po leczeniu.

• Uszkodzenie o częstotliwości radiowej: U pacjentów z ciężką i wysokiego ryzyka neuralgią nerwu trójdzielnego, którzy cierpią również na inne schorzenia, to podejście jest zalecane. Podobnie jak w przypadku radiochirurgii, celem jest wymieszanie komunikatów bólowych na poziomie nerwu trójdzielnego. Chociaż zapewnia natychmiastową ulgę, a pacjenci wracają do normalnego życia w ciągu dwóch dni, to leczenie często może wymagać powtórzenia w ciągu jednego do dwóch lat.

Dzięki starannemu monitorowaniu i terminowym interwencjom z pewnością można rozwiązać problemy z nerwami szczękowymi, a także warunki, które mogą do nich doprowadzić. Zawsze ważne jest, aby porozmawiać z lekarzem, jeśli odczuwasz związany z tym ból lub dyskomfort.