Ciąża i nieswoiste zapalenie jelit

W przeszłości kobietom z nieswoistym zapaleniem jelit (IBD) odradzano zajście w ciążę. Jednak obecne strategie leczenia IBD sprawiły, że posiadanie dziecka jest bezpieczniejsze zarówno dla matki, jak i dziecka. Przewlekła choroba w czasie ciąży wymaga starannego nadzoru przez wykwalifikowanych lekarzy, ale zdrowa ciąża i dziecko są możliwe.

Matka w ciąży trzymająca się za brzuch — JGI / Tom Grill / Getty Images

Czy mężczyźni i kobiety z IBD mają obniżony wskaźnik płodności?

Wskaźniki płodności kobiet z IBD są takie same, jak kobiet zdrowych. Kobiety z aktywną chorobą Leśniowskiego-Crohna mogą mieć obniżoną płodność. Planowanie rodziny to ważny temat dla każdej kobiety, ale szczególnie dla osób z IBD. Istnieją okoliczności, w których ciąża może nie być zalecana, na przykład podczas nawrotu lub podczas przyjmowania niektórych leków.

Od wielu lat wiadomo, że sulfasalazyna (azulfadyna), lek stosowany w leczeniu tych schorzeń, może powodować przejściową bezpłodność u około 60% mężczyzn. Składnik sulfonamidy może zmieniać plemniki, ale efekt ten jest odwracany w ciągu dwóch miesięcy od zaprzestania jego stosowania. Operacja proktokolektomii u mężczyzn może powodować impotencję, chociaż zdarza się to rzadko.

Według jednego przeglądu literatury niepłodność występuje u 48% kobiet, które przeszły operację leczenia wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Jest to prawdopodobnie spowodowane bliznami w jajowodach, które mogą wystąpić po tak rozległej operacji. Ryzyko niepłodności po kolektomii było kwestionowane od kilku lat, ponieważ wiele badań wykazało bardzo różne wskaźniki niepłodności. Istnieją podobne doniesienia o niepłodności u pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna.

Wpływ leków na ciążę

Wiele kobiet uważa, że powinny odstawić leki w czasie ciąży, jednak dalsze przyjmowanie leków na IBD daje najlepszą szansę na uniknięcie zaostrzenia.

Wykazano, że większość leków na IBD można bezpiecznie kontynuować w czasie ciąży, a wiele z nich ma długą historię bezpiecznego stosowania przez pacjentki. Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) stworzyła system klasyfikacji stosowania leków podczas ciąży (patrz Tabela 1 poniżej).

Badania naukowe wykazały, że większość leków powszechnie stosowanych zarówno w leczeniu podtrzymującym, jak i ostrych zaostrzeniach IBD jest bezpieczna dla kobiet w ciąży. To są:

Sulfasalazyna (azulfidyna) [Pregnancy Category B])
Formy mesalaminy (Asacol, Pentasa, Rowasa) [Pregnancy Category B])
Kortykosteroidy (prednizon [Pregnancy Category B])
Inhibitory TNFi Remicade (infliksymab), Enbrel (etanercept), Humira (adalimumab), Cimzia (certolizumab pegol) i Simponi (golimumab)

Kiedy terapia medyczna musi zostać zindywidualizowana

Większość leków na IBD można bezpiecznie kontynuować w czasie ciąży i nie należy ich odstawiać bez bezpośrednich zaleceń gastroenterologa i ginekologa/położnika zaznajomionych z konkretnym przypadkiem IBD kobiety. Istnieją jednak pewne leki, które mogą wymagać dostosowania podczas ciąży.

Leki immunosupresyjne: leki immunosupresyjne azatiopryna (Imuran [Pregnancy Category D]) i 6-merkaptopuryna (Purinetol lub 6-MP [Pregnancy Category D]) przechodzą przez łożysko i można je wykryć we krwi pępowinowej. Jednak niektórzy lekarze mogą zachować ostrożność podczas ciąży, aby zwalczyć poważne zaostrzenie. Leki te nie zwiększają ryzyka wad wrodzonych.

Metotreksat i talidomid: Metotreksat (kategoria ciąży X) i talidomid (kategoria ciąży X) to dwa leki immunosupresyjne, których nie należy stosować w czasie ciąży, ponieważ mają one wpływ na nienarodzone dziecko. Metotreksat może powodować poronienia i nieprawidłowości w obrębie układu kostnego, dlatego jeśli to możliwe, należy odstawić go na trzy miesiące przed poczęciem. Talidomid jest dobrze znany z powodowania wad kończyn, a także innych poważnych powikłań narządowych u płodu. Stosowanie jest dozwolone tylko przy rygorystycznej kontroli urodzeń i częstych testach ciążowych.

Metronidazol: Metronidazol (Flagyl [Pregnancy Category B]), antybiotyk, który jest czasami stosowany w leczeniu powikłań związanych z IBD, może nie być bezpieczny dla płodu po pierwszym trymestrze ciąży. Jedno z badań wykazało, że metronidazol nie powodował wad wrodzonych w pierwszym trymestrze, ale nie przeprowadzono badań długoterminowych. Krótkie kursy tego leku są często stosowane w czasie ciąży, chociaż dłuższe kursy nadal budzą kontrowersje.

Jak ciąża wpływa na przebieg IBD

Przebieg IBD przez cały okres ciąży jest podobny do stanu w momencie poczęcia. Z tego powodu ważne jest, aby kobiety, które rozważają ciążę, utrzymały swój schemat leczenia i pracowały nad doprowadzeniem lub utrzymaniem remisji choroby.

Wśród kobiet, które poczęły, gdy ich IBD jest nieaktywne, jedna trzecia poprawia się, jedna trzecia pogarsza, a jedna trzecia nie odczuwa żadnych zmian w swojej chorobie. Wśród kobiet, które zajdą w ciążę, gdy ich wrzodziejące zapalenie jelita grubego się zaostrzy, dwie trzecie nadal będzie doświadczać aktywnej choroby.

Lekarze mogą bardzo agresywnie leczyć ciężkie zaostrzenia IBD, które występują podczas nieplanowanej ciąży. Osiągnięcie remisji jest ważne, aby zapewnić jak najzdrowszą ciążę.

Tabela 1: Kategorie leków FDA

Kategoria	Opis
A	Odpowiednie, dobrze kontrolowane badania u kobiet w ciąży nie wykazały zwiększonego ryzyka wad płodu.
b	Badania na zwierzętach nie wykazują żadnych dowodów na szkodliwość dla płodu, jednak nie ma odpowiednich, dobrze kontrolowanych badań u kobiet w ciąży. LUB Badania na zwierzętach wykazują działanie niepożądane, ale odpowiednie, dobrze kontrolowane badania na kobietach w ciąży nie wykazały ryzyka dla płodu.
C	Badania na zwierzętach wykazały działanie niepożądane i nie ma odpowiednich, dobrze kontrolowanych badań u kobiet w ciąży. LUB Nie przeprowadzono badań na zwierzętach, nie ma odpowiednich, dobrze kontrolowanych badań u kobiet w ciąży.
D	Odpowiednie, dobrze kontrolowane lub obserwacyjne badania przeprowadzone na kobietach w ciąży wykazały ryzyko dla płodu. Jednak korzyści z terapii mogą przewyższać potencjalne ryzyko.
x	Badania, odpowiednio dobrze kontrolowane lub obserwacyjne, na zwierzętach lub kobietach w ciąży wykazały pozytywne dowody nieprawidłowości płodu. Produkt jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży lub mogących zajść w ciążę.

Powikłania związane z ciążą i IBD

W przypadku kobiet z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego i chorobą Leśniowskiego-Crohna w okresie remisji ryzyko poronienia, urodzenia martwego dziecka i wad wrodzonych jest takie samo jak u zdrowych kobiet. Zaostrzenie choroby Leśniowskiego-Crohna w momencie poczęcia lub w trakcie ciąży wiąże się z większym ryzykiem poronienia i przedwczesnego porodu.

Hemoroidy są częstym problemem kobiet w ciąży, na które cierpi nawet 50% kobiet. Objawy IBD, takie jak biegunka lub zaparcia, mogą w rzeczywistości zwiększać ryzyko hemoroidów. Istnieje kilka metod leczenia, które zmniejszają hemoroidy, takie jak ćwiczenia Kegla, utrzymywanie obszaru odbytu w czystości, unikanie siedzenia i stania przez długi czas oraz ciężkiego lub umiarkowanego podnoszenia, stosowanie wazeliny w celu schłodzenia odbytnicy i złagodzenia wypróżnień, siedzenie na okład z lodu dla ulgi od poparzeń, siedzenie w wystarczającej ilości ciepłej wody, aby zakryć hemoroidy i używanie czopków lub kremów.

Czy IBD przenosi się na dzieci?

Niektóre osoby z IBD mogą pozostać bezdzietne z obawy, że dzieci mogą odziedziczyć ich chorobę. W ostatnich latach skupiono się na idei, że IBD występuje w rodzinach i może być nawet powiązana z określonymi genami. Naukowcy nie mają jasnych odpowiedzi na temat przekazywania IBD między pokoleniami, ale istnieją pewne badania dotyczące prawdopodobieństwa odziedziczenia choroby rodziców przez dzieci.

Wydaje się, że istnieje większe ryzyko odziedziczenia choroby Leśniowskiego-Crohna niż wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, zwłaszcza w rodzinach żydowskich. Jednak dzieci, które mają jednego rodzica z chorobą Leśniowskiego-Crohna, mają tylko 7 do 9% ryzyka zachorowania na tę chorobę i tylko 10% ryzyko rozwoju jakiejś postaci IBD. Jeśli oboje rodzice mają IBD, ryzyko to wzrasta do około 35%.

Co pomoże przed poczęciem lub w czasie ciąży?

Kobiety są teraz zachęcane do przygotowania ciała do ciąży poprzez zwiększenie spożycia kwasu foliowego, rzucenie palenia, więcej ćwiczeń i zdrowsze odżywianie. Dla kobiet z IBD największym czynnikiem wpływającym na przebieg ciąży i stan zdrowia dziecka jest stan aktywności choroby. Ważne jest również odstawienie wszelkich leków, które mogą być szkodliwe dla rozwijającego się płodu. Największe szanse na pomyślny wynik ma ciąża planowana w okresie remisji IBD.