Czy potrzebujesz szczepionki przeciwko zapaleniu płuc?

Zapalenie płuc powoduje co roku ponad 50 000 zgonów w Stanach Zjednoczonych i odpowiada za ponad 400 000 wizyt w izbach przyjęć, zgodnie z raportem Centrum Kontroli i Prewencji Chorób (CDC).

W ostatnich latach zwiększone stosowanie szczepionek przeciwko zapaleniu płuc, szczególnie wśród osób starszych, doprowadziło do 8-procentowego zmniejszenia liczby zgonów od 1999 roku. Mając to na uwadze, tylko około 65 procent osób z grupy wysokiego ryzyka zostało prawidłowo zaszczepionych.

W wielu przypadkach ludzie nie są pewni, czy potrzebują szczepionki lub jakiego rodzaju zapalenia płuc ma ona zapobiegać. Inni nawet nie wiedzą, że istnieje szczepionka.

Rodzaje zapalenia płuc

Zapalenie płuc definiuje się jako zapalenie pęcherzyków płucnych, które może wypełniać się płynem i prowadzić do trudności w oddychaniu, gorączki, dreszczy i kaszlu z ropą lub flegmą. Zapalenie płuc jest najczęściej wywoływane przez zarazki, ale może się również rozwinąć w przypadku wdychania pokarmu lub płynu do płuc (aspiracyjne zapalenie płuc) lub zarażenia lekoopornymi bakteriami podczas pobytu w szpitalu (szpitalne zapalenie płuc).

Najczęstszym typem jest pozaszpitalne zapalenie płuc, w którym zakażenie, takie jak bakteria, wirus lub grzyb, rozprzestrzenia się poza placówkę opieki zdrowotnej. Spośród nich bakterie są zdecydowanie najczęstszą przyczyną.

Bakteryjne zapalenie płuc jest zwykle przenoszone przez kropelki z dróg oddechowych, które są aerozolowane, gdy osoba kaszle lub kicha. Większość jest wywoływana przez Streptococcus pneumoniae, bakterię o ponad 90 różnych serotypach. Spośród nich 10 typów jest odpowiedzialnych za większość powikłań związanych z zapaleniem płuc.

Chociaż bakteryjne zapalenie płuc wpływa przede wszystkim na drogi oddechowe, może spowodować poważną chorobę, jeśli rozprzestrzeni się do krwioobiegu. Jeśli tak się stanie, może zainfekować krew (bakteremia/sepsa pneumokokowa) i spowodować zapalenie błon otaczających mózg i rdzeń kręgowy (pneumokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych). Ryzyko śmierci u osób z inwazyjnym zapaleniem płuc wynosi od pięciu do siedmiu procent, a u osób starszych może być nawet wyższe.

Rodzaje szczepionki przeciw zapaleniu płuc

Istnieją dwie szczepionki, które mogą zapewnić ochronę przed Streptococcus pneumoniae. Nie mogą zapobiegać innym typom bakteryjnego zapalenia płuc (takiego jak wywołane przez Chlamydophila pneumoniae lub Mycoplasma pneumoniae) ani żadnemu związanemu z grzybem lub wirusem.

Dwie szczepionki zatwierdzone przez FDA uodparniają osobę na określone serotypy, które z największym prawdopodobieństwem powodują chorobę i chorobę inwazyjną. Oni są:

• PCV13, sprzedawany pod nazwą Prevnar 13, który zapobiega 13 najcięższym typom S. pneumoniae

• PPSV23, sprzedawany pod nazwą Pneumovax 23, który chroni przed dodatkowymi 23 serotypami S. pneumoniae

Żadna szczepionka nie jest wykonana z żywych lub całych bakterii, ale raczej z części bakteryjnej powłoki. Chociaż te składniki nie mogą wywoływać choroby, układ odpornościowy rozpoznaje je jako zagrożenie i wyzwala reakcję obronną w taki sam sposób, jak w przypadku prawdziwych bakterii.

Szczepionka PVC13 jest podawana domięśniowo do mięśnia naramiennego ramienia lub mięśnia obszernego bocznego uda zewnętrznego. Zastrzyk PPSV23 można podać domięśniowo lub podskórnie (do skóry).

Kto potrzebuje szczepień?

Szczepienie przeciwko zapaleniu płuc nie jest zalecane dla wszystkich. Szczepionki stosuje się przede wszystkim u osób, u których występuje zwiększone ryzyko poważnych chorób. Obejmują one:

• Niemowlęta i dzieci w ramach rutynowego harmonogramu szczepień
• Osoby powyżej 65 roku życia
• Osoby z osłabionym lub osłabionym układem odpornościowym, w tym osoby z chorobami przewlekłymi, takimi jak HIV, choroby serca, choroby wątroby, niewydolność nerek i cukrzyca
• Biorcy przeszczepów narządów i osoby poddawanym chemioterapii, z których oba mają osłabiony układ odpornościowy i są narażeni na leki immunosupresyjne
• Osoby z przewlekłymi chorobami układu oddechowego, takimi jak astma, rozedma płuc, przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP)
• Osoby palące (u których występuje ryzyko infekcji płuc) lub pijące dużo (u których występuje większe prawdopodobieństwo osłabienia układu odpornościowego)
• Osoby powracające do zdrowia po operacji lub poważnej chorobie

Szczepienia nie są obecnie zalecane dla zdrowych osób w wieku od 18 do 64 lat. To samo dotyczy każdego, kto miał wcześniej reakcję alergiczną na szczepionkę lub ma znaną alergię na którykolwiek ze składników szczepionki.

Zalecenia dotyczące szczepień

Szczepienie przeciwko zapaleniu płuc jest rutynową częścią harmonogramu szczepień dziecka. Oto zalecenia, w odniesieniu do których należy podawać szczepionki jakim populacjom, zgodnie z CDC:

PCV13

• Wszystkie dzieci w wieku poniżej dwóch lat
• Osoby w wieku dwóch lat lub starsze z pewnymi schorzeniami

Dorośli w wieku 65 lat lub starsi również mogą porozmawiać ze swoim lekarzem, czy otrzymać PCV13.

PPSV23

• Wszyscy dorośli 65 lat lub starsi
• Osoby w wieku od 2 do 64 lat z pewnymi schorzeniami
• Dorośli w wieku od 19 do 64 lat, którzy palą papierosy

Szczepionki stosowane zgodnie z zaleceniami powinny zapewniać ochronę na całe życie. Osobom, które nie ukończyły kursu, można zalecić zastrzyki przypominające. Niektórzy lekarze będą również rutynowo oferować swoim pacjentom zastrzyk przypominający pięć do 10 lat po pierwszej serii.

Skutki uboczne

Skutki uboczne obu szczepionek są zwykle łagodne i ustępują samoistnie w ciągu jednego lub kilku dni. Większość z nich jest związana z dyskomfortem w miejscu wstrzyknięcia lub objawia się łagodnymi objawami grypopodobnymi. Wśród najczęstszych objawów:

• Zmęczenie
• Bóle głowy
• Niska gorączka
• Ból mięśni (mialgia)
• Ból stawów (artralgia)
• Ból w miejscu wstrzyknięcia, zaczerwienienie, obrzęk lub tkliwość
• Dreszcze
• Senność

Rzadziej może wystąpić biegunka, wymioty lub wysypka skórna.

W przypadku cięższej reakcji – w tym pokrzywki, pęcherzy, ograniczenia oddychania, obrzęku twarzy, obrzęku języka, splątania lub napadu – zadzwoń pod numer 911 lub natychmiast udaj się do najbliższej izby przyjęć. Chociaż rzadko, może wystąpić reakcja alergiczna na całe ciało (anafilaksja), która nieleczona może prowadzić do wstrząsu, śpiączki, a nawet śmierci.