Co musisz wiedzieć o zespole jelita drażliwego (IBS)

Zespół jelita drażliwego (IBS) jest klasyfikowany jako funkcjonalne zaburzenie jelit, które powoduje ból brzucha. Oznacza to, że nie ma widocznych uszkodzeń tkanek, ale występuje zaburzenie funkcjonowania.

Badanie 2019 przeprowadzone na 5931 osobach w Wielkiej Brytanii, Kanadzie i Stanach Zjednoczonych wykazało, że prawie 30% dorosłych ma funkcjonalne zaburzenie jelit, a około 5% osób ma IBS. Nasilenie objawów IBS jest różne i można je opisać jako coś od łagodnej irytacji do osłabienia.

Objawy IBS mogą obejmować:

• Ból brzucha
• wzdęcia
• Zaparcie
• Biegunka
• Gaz (odbijanie lub wzdęcia)

Diagnoza

IBS jest często diagnozowany dopiero po wykluczeniu innych możliwych zaburzeń trawienia i chorób powodujących ból lub biegunkę. Aby to zrobić, osoby z IBS są często testowane pod kątem niewrażliwości pokarmowej (takiej jak laktoza lub gluten), infekcji bakteryjnych lub pasożytniczych lub innych zapalnych chorób przewodu pokarmowego, takich jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego lub choroba Leśniowskiego-Crohna.

American College of Gastroenterology (ACG) chciałby to zmienić. Zgodnie z wytycznymi z 2021 r. dotyczącymi leczenia zespołu jelita drażliwego, „pozytywna strategia diagnostyczna” zamiast strategii wykluczenia poprawiłaby zarówno satysfakcję pacjentów, jak i efektywność kosztową, umożliwiając pacjentom szybsze uzyskanie odpowiedniego leczenia i szybsze kontynuowanie życia.

Kryteria diagnostyczne „Rzym IV”

Według ACG najlepiej stosować uproszczone międzynarodowe kryteria diagnostyczne dla IBS o nazwie Rzym IV („Rzym 4”). Aby spełnić kryteria rzymskie IV dla IBS, musisz mieć nawracający ból brzucha co najmniej jeden dzień w tygodniu, związany z dwoma lub więcej z poniższych:

1. Ból związany jest z wypróżnianiem.
2. Ból jest związany ze zmianą częstotliwości stolca.
3. Ból związany jest ze zmianą formy (wyglądu) stolca.

Aby zdiagnozować IBS, musisz mieć te objawy konsekwentnie przez ostatnie trzy miesiące i muszą one rozpocząć się co najmniej sześć miesięcy przed diagnozą.

Jeśli nie spełniasz tych kryteriów diagnostycznych, możliwe, że cierpisz na inne zaburzenie czynnościowe jelit (FBD) lub problem medyczny całkowicie niezwiązany z czynnościowymi zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi (FGD).

Inne zaburzenia czynnościowe jelit, o których mowa w kryteriach rzymskich IV, obejmują:

• funkcjonalne zaparcia
• Biegunka czynnościowa
• Wzdęcia funkcjonalne
• Zaparcia wywołane opioidami
• Nieokreślone zaburzenia jelit

Podtypy IBS

ACG podkreśla również, że ludzie rozumieją swój podtyp IBS. To dlatego, że większość metod leczenia IBS jest nastawiona na konkretny podtyp. Jeśli leczenie zostanie zastosowane dla niewłaściwego podtypu, może to pogorszyć objawy. Zauważają, że ponad połowa pacjentów zmienia swój dominujący podtyp w ciągu roku, dlatego ważna jest rutynowa ocena podtypu IBS.

Istnieją cztery główne podtypy IBS i ACG zaleca wpisywanie ich w oparciu o dominujący typ stolca w dniach nieprawidłowych wypróżnień, zidentyfikowany w skali Bristol Stool Form Scale (BSFS).

• W IBS-D dominującym rodzajem stolca jest biegunka. Ponad 25% stolców jest papkowatych lub płynnych (6 lub 7 w BSFS), a mniej niż 25% to twarde/zaparcia (1 lub 2 w BSFS).

• IBS-C to miejsce, w którym dominującym rodzajem stolca jest zaparcie. Ponad 25% stolców jest twardych/zapartych (1 lub 2 w BSFS), a mniej niż 25% to papkowate lub płynne (6 lub 7 w BSFS).

• IBS-M to miejsce, w którym mieszany jest dominujący rodzaj stolca. Obfite są zarówno zaparcia, jak i biegunka. Ponad 25% stolców to BSFS 1 lub 2, a ponad 25% stolców to BSFS 6 lub 7.

• IBS-U to miejsce, w którym wzorzec jest nieznany. Nie ma znaczącego wzoru w nieprawidłowych stolcach, więc nie można określić typu.

Wyzwalacze dietetyczne

Wiele osób z IBS doświadcza objawów wkrótce po, a nawet w trakcie posiłków. Tłuste pokarmy, alkohol, kofeina i produkty wytwarzające gaz (takie jak brokuły lub fasola) są regularnie wskazywane jako pogarszające objawy IBS.

Jednak niektórym osobom może być trudno wyśledzić, które konkretnie pokarmy mogą wywołać ich IBS. Co jeszcze bardziej skomplikowane, nie każda osoba z IBS będzie miała objawy po zjedzeniu tych samych pokarmów, a reakcja każdej osoby może się zmieniać z czasem.

Prowadzenie dziennika żywności i dziennika objawów to dobry sposób na śledzenie żywności, która prowadzi do objawów IBS. Rozpoczęcie od łagodnej diety składającej się z „bezpiecznej żywności” i stopniowe dodawanie nowych produktów spożywczych może również pomóc w poszukiwaniu określonych wyzwalaczy pokarmowych. Dziennik żywieniowy można następnie omówić z lekarzem lub dietetykiem w celu uzyskania pomocy w leczeniu.

Niektórzy ludzie z IBS również uważają, że dieta o niskiej zawartości FODMAP jest pomocna, ponieważ związki fermentujące, określane skrótem jako FODMAP, mogą nasilać ich objawy. Ponieważ rozpoczęcie i przestrzeganie diety o niskiej zawartości FODMAP może być skomplikowane, ACG zaleca współpracę z dietetykiem w celu uzyskania najlepszych wyników.

Leczenie

Leczenie IBS może obejmować zmiany w diecie, stylu życia, terapiach umysłu/ciała i lekach. Często kombinacja różnych modalności pomoże zapewnić największą ulgę. Wciąż wiele nie wiadomo na temat IBS, więc osiągnięcie dobrych wyników może wymagać pewnych eksperymentów z różnymi terapiami.

Leki

Leki na IBS są przepisywane w zależności od tego, czy masz więcej zaparć (IBS-C) czy więcej biegunek (IBS-D).

Leki na IBS-C są zwykle nastawione na zwiększenie ilości płynu w okrężnicy, a także na zwiększenie ruchu jelit (perystaltyka). Środki przeczyszczające mogą wyrabiać nawyki i powinny być stosowane pod ścisłym nadzorem lekarza. ACG generalnie odradza stosowanie środków przeczyszczających zawierających glikol polietylenowy (PEG), ponieważ nie wykazano, że poprawiają one objawy IBS.

Leki na IBS-D mają na celu spowolnienie działania okrężnicy, w tym zatrzymanie skurczów, które mogą nasilać biegunkę. Zatrzymanie skurczów w jelicie może zmniejszyć ból i uczucie parcia. Antybiotyk zwany rifaksyminą również wydaje się pomagać niektórym osobom, prawdopodobnie poprzez łagodzenie problemów z ich mikrobiomem jelitowym.

Leki przeciwbiegunkowe mogą być również stosowane w celu spowolnienia częstych, wodnistych stolców, ale nie są zalecane do regularnego stosowania.

Włókno

Suplementy z błonnikiem pomagają zarówno przy zaparciach, jak i biegunkach. Błonnik zwiększa objętość stolca w przypadku biegunki, a także ułatwia oddawanie stolca w przypadku zaparć.

Wytyczne ACG zalecają rozpuszczalny błonnik, który nie fermentuje w okrężnicy i dlatego powoduje gaz. Rozpuszczalny błonnik o niskiej fermentacji znajduje się w psyllium (znanym również jako „łuska ispaghula”).

Spożywanie wystarczającej ilości błonnika w diecie może również pomóc niektórym osobom z IBS w zmniejszeniu ich objawów. Często zdarzają się próby i błędy w znalezieniu odpowiedniego rodzaju błonnika i ilości spożywanego każdego dnia. Ponieważ spożywanie błonnika może również prowadzić do powstawania gazów, stopniowo zwiększaj ilość błonnika w swojej diecie, aby organizm mógł się do niego przystosować.

Zmiany stylu życia

Mniejsze porcje podczas posiłków mogą pomóc w zapobieganiu wzdęciom i skurczom. Zamiast trzech dużych posiłków dziennie, spożywanie pięciu mniejszych posiłków może pomóc w zmniejszeniu objawów.

Zdrowa dieta, picie dużej ilości wody i codzienne ćwiczenia są również pomocne w zmniejszaniu objawów IBS. Zmiany te mogą przyczynić się do ogólnego zdrowego stylu życia.

Redukcja stresu

Trening relaksacyjny, taki jak podejście oparte na uważności, może pomóc w zmniejszeniu objawów. Ważne jest, aby pamiętać, że stres nie jest przyczyną IBS, ale stres może powodować pogorszenie objawów IBS.

Dobrą wiadomością o IBS jest to, że coraz częściej widzi się go w nowym świetle. Osoby z tym powszechnym zaburzeniem mogą omawiać objawy z pracownikami służby zdrowia, nie mówiąc im, że „wszystko jest w twojej głowie”. Leczenie IBS jest teraz lepsze niż kiedykolwiek, ale potrzebne są dalsze badania i świadomość, aby podnieść jakość życia osób z IBS.