13 skutków ubocznych leku Atozet i sposoby radzenia sobie z nimi

Atozet to lek łączący dwa środki obniżające poziom cholesterolu o różnym mechanizmie działania: atorwastatynę i ezetymib. Atorwastatyna należy do grupy statyn (inhibitorów reduktazy HMG-CoA), a ezetymib jest inhibitorem wchłaniania cholesterolu.

Lekarze przepisują lek Atozet w celu obniżenia poziomu cholesterolu lipoprotein o niskiej gęstości (LDL) („złego” cholesterolu), zmniejszenia poziomu cholesterolu całkowitego i trójglicerydów oraz umiarkowanego zwiększenia poziomu cholesterolu lipoprotein o wysokiej gęstości (HDL) („dobrego” cholesterolu). Lek ten jest stosowany w leczeniu pierwotnej hipercholesterolemii i dyslipidemii mieszanej oraz w celu zmniejszenia ryzyka sercowo-naczyniowego u odpowiednich pacjentów.

Ponieważ lek Atozet łączy dwa uzupełniające się leki w jednej tabletce, wielu pacjentów osiąga większe obniżenie poziomu cholesterolu LDL niż w przypadku stosowania samej atorwastatyny. Badania kliniczne wykazały, że dodanie ezetymibu do terapii statynami obniża poziom cholesterolu LDL o dodatkowe 15–25%, w zależności od dawki statyny i indywidualnej odpowiedzi pacjenta.

Jak działa lek Atozet?

Lek Atozet działa poprzez dwa uzupełniające się mechanizmy.

Atorwastatyna

Atorwastatyna hamuje działanie enzymu reduktazy HMG-CoA, który odgrywa kluczową rolę w produkcji cholesterolu w wątrobie. Wraz ze spadkiem produkcji cholesterolu w wątrobie komórki wątrobowe wytwarzają więcej receptorów LDL, które usuwają cholesterol LDL z krwiobiegu.

Ezetymib

Ezetymib blokuje transporter NPC1L1 w jelicie cienkim. Transporter ten zazwyczaj wchłania cholesterol z pożywienia i żółci. Zablokowanie wchłaniania zmniejsza ilość cholesterolu docierającego do wątroby.

Działanie łączone

Połączenie tych dwóch leków zwalcza cholesterol z dwóch stron: Atozet zmniejsza produkcję cholesterolu, jednocześnie ograniczając jego wchłanianie z jelit.

Wątroba zareaguje na to, usuwając z krwi jeszcze więcej cholesterolu LDL.

Skutki uboczne leku Atozet

Typowe skutki uboczne leku Atozet to:

• Ból mięśni (mialgia)
• Ból stawów
• Ból głowy
• Zmęczenie
• Biegunka
• Zaparcia
• Nudności
• Ból brzucha
• Niestrawność
• Zakażenie górnych dróg oddechowych
• Zapalenie nosogardła
• Podwyższony poziom enzymów wątrobowych.

Rzadkie, ale poważne działania niepożądane leku Atozet to:

• Miopatia
• Rabdomioliza
• Uszkodzenie wątroby
• Reakcje alergiczne
• Zapalenie trzustki
• Choroba pęcherzyka żółciowego
• Podwyższony poziom cukru we krwi
• Nowo rozpoznana cukrzyca u osób podatnych
• Problemy z pamięcią lub splątanie (rzadko).

Poniżej wyjaśniamy, na czym polegają działania niepożądane, oraz podpowiadamy, jak ich unikać lub je łagodzić.

1. Ból mięśni

Ból mięśni jest najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym leków z grupy statyn.

Atorwastatyna może zakłócać prawidłowy metabolizm komórek mięśniowych. Lek ten może zmniejszać produkcję koenzymu Q10, obniżać ilość energii wytwarzanej przez komórki mięśniowe oraz zwiększać podatność włókien mięśniowych na uszkodzenia.

Sam ezetymib rzadko powoduje ból mięśni.

W badaniach klinicznych odnotowano objawy mięśniowe u około 10% osób przyjmujących leki zawierające atorwastatynę.

Prawdziwe uszkodzenie mięśni z podwyższonym poziomem kinazy kreatynowej (CK) występuje rzadko.

Ryzyko bólu mięśni można zmniejszyć poprzez:

• przyjmowanie wyłącznie przepisanej dawki
• unikanie przyjmowania leków wchodzących w interakcje z preparatem Atozet
• ograniczenie spożycia alkoholu
• poinformowanie lekarza o występowaniu chorób mięśni lub nerek
• niezwłoczne zgłoszenie lekarzowi, jeśli ból mięśni stanie się uporczywy.

Jeśli objawy staną się uciążliwe, lekarz może zmniejszyć dawkę lub przepisać inny lek obniżający poziom cholesterolu.

2. Miopatia i rabdomioliza

Te działania niepożądane występują rzadko, ale mogą zagrażać życiu.

W rzadkich przypadkach dochodzi do rozległego rozpadu komórek mięśniowych. Białka mięśniowe przedostają się do krwiobiegu i mogą uszkodzić nerki.

Miopatia występuje u 0,1–0,5% osób stosujących leki z grupy statyn. Rabdomioliza występuje u 1–3 osób na 100 000 osób przyjmujących leki z grupy statyn w standardowej dawce rocznie.

Ryzyko wzrasta wraz ze zwiększaniem dawki atorwastatyny, zaawansowanym wiekiem, zaburzeniami czynności nerek, nieleczoną niedoczynnością tarczycy oraz stosowaniem leków wchodzących w interakcje z preparatem Atozet.

Należy natychmiast poinformować lekarza w przypadku wystąpienia silnego bólu mięśni, osłabienia mięśni, ciemnego moczu lub gorączki.

Należy unikać łączenia leku Atozet z lekami, które znacznie zwiększają stężenie atorwastatyny.

3. Podwyższony poziom enzymów wątrobowych

Wątroba metabolizuje atorwastatynę i reaguje na zmiany w metabolizmie cholesterolu. Czasami dochodzi do łagodnego podrażnienia komórek wątroby, co powoduje wzrost poziomu aminotransferazy alaninowej (ALT) lub aminotransferazy asparaginianowej (AST).

Utrzymujące się podwyższone stężenie enzymów wątrobowych występuje u 0,5–2% pacjentów przyjmujących leki zawierające atorwastatynę.

Poważne uszkodzenie wątroby występuje niezwykle rzadko.

Można zapobiec temu skutkowi ubocznemu poprzez:

• unikanie nadmiernego spożywania alkoholu
• poinformowanie lekarza o chorobie wątroby
• poddawanie się zalecanym badaniom krwi
• niezwłoczne zgłoszenie się do lekarza w przypadku wystąpienia zażółcenia skóry, ciemnego moczu lub silnego zmęczenia.

4. Ból głowy

Do wystąpienia bólu głowy mogą przyczyniać się zmiany w funkcjonowaniu naczyń krwionośnych lub przejściowe dostosowanie organizmu do terapii obniżającej poziom cholesterolu.

Około 4% osób przyjmujących lek Atozet odczuwa bóle głowy. W wielu przypadkach bóle głowy ustępują po pierwszych 2–3 tygodniach.

Aby złagodzić ból głowy, należy pić wystarczającą ilość wody, dbać o regularny sen oraz w razie potrzeby i za zgodą lekarza przyjmować leki przeciwbólowe.

5. Zmęczenie

Około 3% osób przyjmujących lek Atozet odczuwa zmęczenie.

Niektórzy badacze uważają, że leki z grupy statyn mogą nieznacznie wpływać na produkcję energii komórkowej w tkance mięśniowej.

Aby zmniejszyć zmęczenie, należy utrzymywać regularną aktywność fizyczną, zapewnić sobie odpowiednią ilość snu oraz stosować zbilansowaną dietę. Jeśli często odczuwasz zmęczenie, skonsultuj się z lekarzem.

6. Problemy trawienne

Około 3% osób przyjmujących lek Atozet doświadcza problemów trawiennych, takich jak biegunka, zaparcia, nudności, dolegliwości brzuszne lub niestrawność.

Przyczyna: Ezetymib zmienia wchłanianie cholesterolu w jelitach, natomiast atorwastatyna może w niewielkim stopniu wpływać na funkcjonowanie przewodu pokarmowego.

Aby zmniejszyć dolegliwości trawienne, należy regularnie przyjmować lek zgodnie z zaleceniami, spożywać mniejsze posiłki, pić wystarczającą ilość wody oraz stopniowo zwiększać spożycie błonnika pokarmowego w przypadku wystąpienia zaparć.

Dolegliwości trawienne zazwyczaj ustępują po dostosowaniu się organizmu do leku.

7. Ból stawów

Naukowcy nadal nie rozumieją w pełni mechanizmu tego działania niepożądanego. Do powstawania bólu stawów mogą przyczyniać się zmiany w sygnalizacji zapalnej lub w mięśniach podtrzymujących stawy.

Około 4% osób przyjmujących lek Atozet odczuwa ból stawów.

Aby złagodzić ból stawów, należy wykonywać łagodne ćwiczenia, rozciąganie oraz utrzymywać prawidłową masę ciała. Jeśli ból staje się uporczywy, należy skonsultować się z lekarzem.

8. Infekcja górnych dróg oddechowych i zapalenie nosogardła

Naukowcy nie uważają, aby lek Atozet bezpośrednio powodował infekcje. W badaniach klinicznych stwierdzono jedynie niewielki wzrost częstości występowania typowych chorób układu oddechowego wśród osób stosujących ten lek, ale różnica ta mogła wynikać z przypadku.

Zakażenie górnych dróg oddechowych lub zapalenie nosogardła występuje u około 5% osób przyjmujących lek Atozet w trakcie badań klinicznych.

9. Podwyższony poziom cukru we krwi i cukrzyca

Leki z grupy statyn mogą nieznacznie zmniejszać wrażliwość na insulinę i w umiarkowanym stopniu wpływać na wydzielanie insuliny.

Ryzyko wystąpienia cukrzycy u osób wcześniej jej niechorujących jest jednak bardzo niewielkie. W przypadku większości osób korzyści dla układu sercowo-naczyniowego znacznie przewyższają to niewielkie ryzyko cukrzycy.

10. Uszkodzenie wątroby

Rzadkie reakcje o podłożu immunologicznym lub toksyczne mogą uszkodzić komórki wątroby.

Klinicznie istotne uszkodzenie wątroby występuje w około 1 przypadku na 100 000 osób stosujących leki z grupy statyn rocznie.

Należy natychmiast zgłosić się do lekarza, jeśli wystąpią żółte oczy, zażółcenie skóry, silny ból brzucha, uporczywe wymioty lub niezwykle ciemny mocz.

11. Reakcje alergiczne

Układ odpornościowy może rozpoznać jeden ze składników leku jako substancję obcą, wywołując reakcję alergiczną.

Poważne reakcje alergiczne występują bardzo rzadko – u mniej niż 0,1% osób stosujących lek.

Należy przerwać stosowanie leku i zgłosić się na pogotowie, jeśli wystąpi którykolwiek z następujących objawów:

• obrzęk twarzy
• obrzęk gardła
• trudności w oddychaniu
• rozległa pokrzywka.

12. Zapalenie trzustki

Naukowcy nie wyjaśnili jeszcze dokładnie mechanizmu tego działania niepożądanego. Odnotowano rzadkie przypadki zapalenia trzustki związane ze stosowaniem ezetymibu i leków statynowych.

W przypadku wystąpienia silnego bólu w górnej części brzucha promieniującego do pleców należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza, zwłaszcza jeśli bólowi towarzyszą nudności lub wymioty.

13. Problemy z pamięcią lub splątanie

Badacze uważają, że do wystąpienia tego działania niepożądanego może prowadzić zaburzenie metabolizmu cholesterolu w układzie nerwowym.

Na szczęście problemy z pamięcią występują rzadko – u mniej niż 1% osób przyjmujących lek Atozet. W większości zgłoszonych przypadków objawy ustępują po odstawieniu leku.

Kto nie powinien stosować leku Atozet? Jakie są leki alternatywne?

Leku Atozet nie należy stosować u następujących grup osób, chyba że specjalista stwierdzi, że korzyści przewyższają ryzyko.

1. Osoby z aktywną chorobą wątroby

Lek Atozet może pogłębiać uszkodzenie wątroby.

W przypadku tych osób alternatywnymi lekami mogą być leki wiążące kwasy żółciowe (jeśli jest to wskazane) lub inhibitory PCSK9. Leki te wykazują minimalną bezpośrednią toksyczność dla wątroby w porównaniu ze statynami.

2. Kobiety w ciąży

Cholesterol jest niezbędny do rozwoju płodu. Zazwyczaj unika się stosowania statyn w czasie ciąży.

3. Kobiety karmiące piersią

Atorwastatyna może przenikać do mleka matki, a jej bezpieczeństwo nie zostało potwierdzone.

Stosowanie większości leków obniżających poziom lipidów odkłada się do czasu zakończenia karmienia piersią, chyba że leczenie uznaje się za niezbędne.

4. Osoby, u których w przeszłości wystąpiło ciężkie uszkodzenie mięśni wywołane statynami

Osoby, u których wystąpiła rabdomioliza lub ciężka miopatia spowodowana stosowaniem statyn, wymagają starannej oceny.

W przypadku tych osób alternatywnymi lekami mogą być: sam ezetymib, inhibitory PCSK9, inklisiran lub kwas bempedoowy.

Leki te obniżają poziom cholesterolu LDL poprzez mechanizmy, które nie obejmują hamowania reduktazy HMG-CoA i mogą być odpowiednie dla pacjentów z nietolerancją statyn.

5. Osoby ze stwierdzoną alergią na atorwastatynę lub ezetymib

Należy dobrać inny lek obniżający poziom cholesterolu w zależności od konkretnej alergii oraz ryzyka sercowo-naczyniowego pacjenta.

Alternatywnymi lekami mogą być:

• Leki z grupy inhibitorów PCSK9
• Kwas bempedoowy
• Leki wiążące kwasy żółciowe
• Inclisiran.

Lekarz dobierze najbardziej odpowiedni lek na podstawie poziomu cholesterolu, ryzyka sercowo-naczyniowego, innych schorzeń oraz wcześniejszej reakcji na terapię obniżającą poziom lipidów.