Biegunka każdego ranka: przyczyny, diagnostyka i leczenie

Wiele osób zauważa, że wypróżnianie się przebiega zgodnie z codziennym rytmem. Wypróżnienie wkrótce po przebudzeniu może być zjawiskiem normalnym. Jednak powtarzające się każdego ranka luźne lub wodniste stolce sugerują, że coś aktywnie pobudza jelita o tej porze dnia.

Rano nasz organizm zwiększa aktywność jelit poprzez odruch zwany odruchem żołądkowo-okrężniczym. Kiedy budzisz się i jesz lub pijesz, sygnały z żołądka stymulują skurcze okrężnicy. Jeśli okrężnica staje się nadmiernie wrażliwa, stan zapalny lub nie jest w stanie prawidłowo wchłaniać wody, skurcze te mogą powodować biegunkę zamiast normalnego stolca.

Schorzenia powodujące biegunkę każdego ranka

1. Zespół jelita drażliwego z biegunką

Zespół jelita drażliwego z biegunką rozwija się, gdy jelita stają się nadmiernie wrażliwe, a wypróżnienia są słabo skoordynowane. Dokładna przyczyna nie jest w pełni znana, ale na wystąpienie tego zespołu wpływa kilka czynników:

• Nieprawidłowa komunikacja między mózgiem a jelitami
• Zwiększona wrażliwość nerwów jelitowych
• Zmiany w florze bakteryjnej jelit
• Stres lub czynniki psychologiczne.

Zespół ten często występuje u osób młodych i w średnim wieku. Objawy często nasilają się rano z powodu naturalnego wzrostu aktywności jelit po przebudzeniu i posiłku. Stres, niepokój oraz niektóre pokarmy, takie jak kofeina lub tłuste posiłki, mogą wywoływać objawy.

Zespół ten jest najczęstszą przyczyną biegunki występującej każdego ranka.

Lekarz diagnozuje ten zespół na podstawie objawów i poprzez wykluczenie innych chorób. Diagnoza jest zazwyczaj stawiana na podstawie szczegółowego wywiadu dotyczącego objawów, badań krwi w celu wykluczenia stanu zapalnego lub infekcji, badań kału w celu wykluczenia infekcji, a czasami również kolonoskopii, jeśli występują objawy ostrzegawcze.

Leczenie koncentruje się na kontrolowaniu objawów:

• Zmiany w diecie, takie jak ograniczenie węglowodanów fermentujących
• Radzenie sobie ze stresem
• Leki:
  • Loperamid (Imodium) w celu spowolnienia pracy jelit
  • Rifaxymina (Normix) do modulacji flory bakteryjnej jelit
  • Eluxadolina (Truberzi) w celu zmniejszenia skurczów jelit.

2. Przewlekłe infekcje jelit

Niektóre infekcje mogą utrzymywać się i powodować nawracającą biegunkę, zwłaszcza rano. Do typowych organizmów wywołujących infekcje należą pasożyty, takie jak Giardia.

Infekcje te powodują uszkodzenie błony śluzowej jelit, zmniejszone wchłanianie składników odżywczych i wody oraz zwiększone wydzielanie płynów do jelita.

Do zakażenia dochodzi zazwyczaj po spożyciu skażonej wody, podróży do obszarów o złych warunkach sanitarnych lub długotrwałym przebywaniu w zakażonym środowisku.

Diagnozę stawia się na podstawie badania kału w celu wykrycia pasożytów i bakterii, testów antygenowych w celu wykrycia konkretnych organizmów, a czasami poprzez powtarzanie badań kału, ponieważ organizmy mogą nie pojawić się w każdej próbce.

Leczenie zależy od rodzaju organizmu:

• Metronidazol (Flagyl) w leczeniu giardiozy
• Tinidazol (Fasigyn) jako lek alternatywny
• Terapia nawadniająca.

3. Choroby zapalne jelit

Choroby zapalne jelit obejmują takie schorzenia, jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego i choroba Leśniowskiego-Crohna. Choroby te występują, gdy układ odpornościowy atakuje błonę śluzową jelit.

Ta reakcja immunologiczna powoduje przewlekłe zapalenie, powstawanie wrzodów i zmniejszoną zdolność wchłaniania wody.

Objawy chorób zapalnych jelit mogą pojawić się w dowolnym momencie, ale często nasilają się rano z powodu zwiększonej aktywności jelit. Mogą również wystąpić: krew w stolcu, ból brzucha, utrata masy ciała.

Diagnoza choroby zapalnej jelit opiera się na badaniach krwi w celu wykrycia stanu zapalnego, badaniach kału w celu wykrycia markerów zapalenia lub kolonoskopii z biopsją.

Leczenie ma na celu zmniejszenie stanu zapalnego:

• Stosowanie leków zawierających mesalazynę (Salofalk, Pentasa)
• Stosowanie leków kortykosteroidowych, takich jak prednizolon
• Leki immunosupresyjne, takie jak azatiopryna (Imurel)
• Terapie biologiczne, takie jak infliksimab (Remicade).

4. Nietolerancja pokarmowa i zaburzenia wchłaniania

Nietolerancja pokarmowa występuje, gdy organizm nie jest w stanie prawidłowo trawić niektórych substancji. Typowe przykłady to nietolerancja laktozy i zaburzenia wchłaniania fruktozy.

Niestrawione substancje wciągają wodę do jelita i powodują fermentację bakteryjną, co prowadzi do wytwarzania gazów, zwiększonej częstotliwości wypróżnień i biegunki.

Poranna biegunka pojawia się, jeśli spożyjesz te pokarmy poprzedniego wieczoru lub podczas śniadania.

Stan ten diagnozuje się na podstawie wywiadu żywieniowego, diet eliminacyjnych oraz testów oddechowych na laktozę lub fruktozę.

Leczenie nietolerancji pokarmowej i zaburzeń wchłaniania zazwyczaj koncentruje się na łagodzeniu objawów i eliminowaniu przyczyny leżącej u ich podstaw. Konieczne będzie wyeliminowanie pokarmów wywołujących objawy (np. w przypadku nietolerancji laktozy) lub stosowanie suplementów enzymatycznych oraz zapewnienie odpowiedniego odżywiania poprzez dostosowanie diety lub stosowanie suplementów. W niektórych przypadkach leczenie powiązanych schorzeń, takich jak celiakia lub infekcje, może poprawić wchłanianie.

5. Zaburzenia wchłaniania kwasów żółciowych

Kwasy żółciowe pomagają w trawieniu tłuszczów i są ponownie wchłaniane w jelicie. Jeśli organizm nie jest w stanie ponownie wchłonąć kwasów żółciowych, substancje te przedostają się do jelita grubego i stymulują wydzielanie wody.

Stan ten może wystąpić po usunięciu pęcherzyka żółciowego, po operacji jelitowej lub u niektórych osób bez wyraźnej przyczyny.

Poranna biegunka często występuje, ponieważ kwasy żółciowe gromadzą się w nocy i stymulują wypróżnienie po przebudzeniu.

Zaburzenia wchłaniania kwasów żółciowych diagnozuje się za pomocą specjalnych badań kwasów żółciowych lub próbnego stosowania leków wiążących kwasy żółciowe.

Stan ten leczy się za pomocą leków zawierających cholestyraminę (Questran) lub kolesevelam (Cholestagel). Leki te wiążą kwasy żółciowe i zmniejszają biegunkę.

6. Przyczyny hormonalne i metaboliczne

Niektóre hormony mogą nasilać wypróżnienia. Przyczyny obejmują:

• Nadmiar hormonów tarczycy
• Nowotwory wydzielające hormony.

Hormony te zwiększają motorykę jelit i wydzielanie.

Stan ten występuje w nadczynności tarczycy lub w przypadku rzadkich nowotworów endokrynologicznych.

Przyczynę diagnozuje się za pomocą badań krwi sprawdzających poziom hormonów lub, w razie potrzeby, badań obrazowych.

Leczenie jest ukierunkowane na schorzenie podstawowe:

• Przyjmowanie leków przeciwtarczycowych, takich jak metimazol (Thyrozol)
• Zabieg chirurgiczny lub inne metody leczenia nowotworów.

7. Biegunka związana z lekami

Niektóre leki pobudzają wypróżnianie lub podrażniają jelita. Typowe przykłady to:

• Leki antybiotykowe
• Suplementy zawierające magnez
• Metformina.

Substancje te mogą wpływać na florę bakteryjną jelit lub zwiększać ilość płynów w jelitach.

Biegunka rano może wystąpić, jeśli lek przyjmuje się wieczorem lub wczesnym rankiem.

Rozwiązaniem jest dostosowanie dawki lub zaprzestanie przyjmowania leku pod nadzorem lekarza albo zastosowanie alternatywnego leku.

Co należy zrobić, jeśli codziennie rano występuje biegunka

1. Obserwuj swoje objawy. Należy zwrócić uwagę na czas trwania biegunki, konsystencję stolca, obecność krwi lub śluzu oraz towarzyszące objawy, takie jak utrata masy ciała lub gorączka.

2. Przejrzyj swoją dietę i nawyki. Należy sprawdzić spożycie kofeiny, produktów mlecznych, posiłków późnym wieczorem oraz spożycie alkoholu.

3. Pij wystarczającą ilość wody. Należy pić wystarczającą ilość wody. W przypadku częstej biegunki można pić doustne płyny nawadniające.

4. Unikaj czynników wywołujących. Należy unikać lub ograniczyć spożycie pokarmów i substancji, które nasilają objawy.

5. W razie potrzeby zgłoś się do lekarza. Należy zgłosić się do lekarza, jeśli biegunka trwa dłużej niż dwa do trzech tygodni, w stolcu widoczna jest krew, występuje utrata masy ciała lub silny ból brzucha.

6. Stosuj leczenie dostosowane do przyczyny. Leczenie przyczyny leżącej u podstaw jest niezbędne.