Czy Douching może zwiększyć ryzyko zakażenia HIV?

Od dawna pojawiały się sugestie, że praktyka irygacji, zarówno pochwy, jak i odbytu, może zwiększać ryzyko zakażenia wirusem HIV poprzez usuwanie tak zwanych „dobrych” bakterii z flory pochwy/odbytu, jednocześnie powodując stres w delikatnych tkankach śluzówki, które wyściełają te narządy.

Czy to może być prawda? Czy praktyki mające na celu poprawę zdrowia i higieny osobistej mogą nieświadomie zwiększać ryzyko zakażenia wirusem HIV, nawet o tym nie wiedząc?

Wczesne studia pobudzają debatę i zamieszanie

Już pod koniec lat 90. wiele badań pośrednio wiązało douching z HIV i innymi zakażeniami przenoszonymi drogą płciową (STI). Wiele z tych badań przeprowadzono w Afryce, gdzie sugerowano, że irygacja dopochwowa nie tylko zwiększa ryzyko bakteryjnego zapalenia pochwy o 60%, ale robi to najczęściej u kobiet z HIV. Chociaż naukowcy nie byli w stanie ustalić wyraźnego związku między HIV a douchingiem, zdecydowanie zasugerowali, że potencjał transmisji jest wysoki.

Było jednak wiele czynników, które utrudniały ustalenie wyraźnego związku. Wśród nich był fakt, że większość wczesnych badań została przeprowadzona w warunkach ograniczonych zasobów, takich jak Afryka, gdzie ogólny stan zdrowia populacji i dostęp do opieki często wpływały na wyniki. Większość badań została również przeprowadzona wśród komercyjnych osób świadczących usługi seksualne (CSW), przy czym związek między HIV a innymi praktykami (takimi jak używanie prezerwatyw, seks analny, używanie narkotyków) prawdopodobnie przyczyniłby się bardziej do ryzyka infekcji niż samo podlewanie.

Co więcej, wyniki prób były często sprzeczne. Na przykład jedno badanie w Kenii wykazało, że płukanie pochwy wiązało się z 1,5 do 2,5 razy większym używaniem prezerwatyw wśród CSW w porównaniu z ich odpowiednikami bez irygacji. Chińskie badanie przeprowadzone kilka lat później wykazało wręcz przeciwnie, z płukaniem pochwy związanym ze znacznie mniejszym używaniem prezerwatyw.

Sprzeczny charakter badań tylko podsycił toczącą się debatę, a wielu twierdziło, że istnieje po prostu zbyt wiele możliwych spoilerów, aby ustalić wyraźny związek między HIV a praktykami douchingu.

Ostatnie badania zapewniają większą przejrzystość

Do 2012 r. wiele większych badań dostarczyło jaśniejszego wglądu w możliwość zakażenia wirusem HIV wśród osób, które regularnie poddają się.

Pierwsza, przeprowadzona w ramach badań mikrobicydowych HPTN 035 na HIV, objęła 3099 aktywnych seksualnie kobiet bez wirusa HIV w Malawi, RPA, Zambii, Zimbabwe i Filadelfii. Według badań ponad jedna trzecia uczestniczek miała na początku badania bakteryjne zapalenie pochwy, którego odsetek nie zmienił się w ciągu całego trzyletniego kursu, zarówno wśród kobiet, które praktykowały mycie pochwy, jak i tych, które tego nie robiły.

Uznane za statystycznie istotne, wyniki HPTN 035 bezpośrednio zaprzeczały wielu wcześniejszym badaniom, które sugerowały, że bakteryjne zapalenie pochwy – samo związane ze zwiększonym ryzykiem zakażenia HIV – może być pobudzane przez płukanie pochwy.

Drugie badanie przeprowadzone w Los Angeles również nie wykazało związku między płukaniem pochwy lub odbytu a HIV u kobiet. Badanie było szczególnie widoczne, ponieważ 71% uczestników zgłosiło uprawianie seksu analnego, a 18% zgłosiło taki kontakt w poprzednim miesiącu. (Receptywny seks analny pozostaje aktywnością o najwyższym ryzyku związanym z nabyciem wirusa HIV, aż 18 razy większym niż stosunek waginalny).

HIV i płukanie odbytnicy u mężczyzn

Ostatnie badanie, badające związek między HIV a irygacją odbytniczą u mężczyzn uprawiających seks z mężczyznami (MSM), nakreśliło znacznie bardziej skomplikowany obraz. Spośród 413 MSM, które praktykowały irygację odbytniczą, 44% miało HIV w porównaniu do tylko 18% tych, którzy nie irygowali. Douching był również związany z prawie dwukrotnie większą liczbą chorób przenoszonych drogą płciową wśród uczestników badania (21% vs 11%).

Chociaż na pozór odkrycia wydawały się niepokojące, naukowcy szybko wskazali, że samo wstrzykiwanie odbytu nie było przyczyną zwiększonych wskaźników. Płukanie odbytu było raczej kojarzone z praktykami dobrze znanymi ze zwiększania ryzyka zakażenia HIV, a mianowicie z wieloma partnerami seksualnymi i rekreacyjnym zażywaniem narkotyków.

Mówiąc najprościej, wśród MSM w ankiecie, ci, którzy douchowali, mieli średnio pięciu partnerów seksualnych w ciągu ostatnich trzech miesięcy, w porównaniu z osobami, które nie miały dwóch. Uważa się również, że rekreacyjne zażywanie narkotyków przyczynia się do czterokrotnego wzrostu transmisji HIV w porównaniu z nieużywającym MSM.

Na podstawie danych naukowcy doszli do wniosku, że płukanie odbytu było bardziej praktyką związaną z czynnościami wysokiego ryzyka niż samodzielnym czynnikiem i że ostatecznie to liczba partnerów seksualnych odegrała największą rolę we wzroście wskaźników. W rzeczywistości większość dzisiejszych badań sugeruje, że MSM z czterema lub więcej partnerami seksualnymi w ciągu sześciu miesięcy ma o 32,3% większe ryzyko zakażenia HIV, niezależnie od wszystkich innych czynników behawioralnych, w tym używania alkoholu/narkotyków i seksu bez prezerwatyw.

Naukowcy doszli do wniosku, że praktyki higieny odbytu są już powszechne, szczególnie wśród MSM, i prawdopodobnie nie są związane z ryzykiem chorób przenoszonych drogą płciową.